Sankcje za stosowanie praktyk ograniczających konkurencję

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów (u.o.k.ik.) za zakazane praktyki ograniczające konkurencję uznaje stosowanie porozumień ograniczających konkurencję oraz nadużywanie pozycji dominującej przez przedsiębiorców.

Środki administracyjne stosowane wobec przedsiębiorców, którzy naruszają ustawowy zakaz stosowania praktyk ograniczających konkurencję, to decyzje administracyjne. W zależności od tego, czy przedsiębiorca stosuje praktykę antykonkurencyjną, czy też zaprzestał jej stosowania, inna będzie treść decyzji wydanej przez organ antymonopolowy. W pierwszym przypadku - prezes UOKiK wydaje decyzję o uznaniu praktyki za ograniczającą konkurencję i nakazuje zaniechanie jej stosowania. W drugim przypadku - gdy przedsiębiorca zaprzestał już stosowania praktyk antykonkurencyjnych organ antymonopolowy wydaje decyzję o uznaniu praktyki za ograniczającą konkurencję i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Jeśli przedsiębiorca, któremu zarzucane jest naruszenie zakazu stosowania praktyk ograniczających konkurencję zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, to prezes UOKiK może, w drodze decyzji, zobowiązać przedsiębiorcę do wykonania tych zobowiązań. Za stosowanie praktyk ograniczających konkurencję prezes UOKiK może również nałożyć na przedsiębiorcę karę pieniężną.

Sankcje cywilnoprawne za stosowanie praktyk ograniczających konkurencję przedstawiają się odmiennie w przypadku stosowania porozumień ograniczających konkurencję oraz nadużycia pozycji dominującej. W odniesieniu do stosowania praktyk ograniczających konkurencję będących przejawem nadużycia pozycji dominującej ustawodawca ustanowił sankcję nieważności. Na podstawie art. 9 ust. 3 u.o.k.ik. czynności prawne będące przejawem nadużywania pozycji dominującej są w całości lub w odpowiedniej części nieważne. Skutek ten zachodzi z mocy prawa (ex lege) oraz z mocą wsteczną (ex tunc). Jednak należy pamiętać, że sankcja nieważności ma zastosowanie tylko do takich zachowań będących nadużyciem, które mają postać czynności prawnej, więc najczęściej będzie obejmować umowy.

Podmioty, które zostały dotknięte skutkami zakazanych praktyk ograniczających konkurencję, mogą wystąpić z powództwem do sądu powszechnego. Takie prawo nie jest uzależnione od tego, czy organ antymonopolowy prowadził wcześniej postępowanie. Sądy powszechne mają bowiem uprawnienie do stosowania prawa konkurencji na podstawie rozporządzenia Rady WE, nr 1/2003 z 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie przepisów o konkurencji ustanowionych w art. 81 i 82 TWE (Dz. Urz UE L 2003 r. nr 1, poz. 1). Zatem podmioty poszkodowane mogą wystąpić do sądu powszechnego z roszczeniami przeciwko podmiotowi naruszającemu reguły konkurencji (domagając się np. odszkodowania, zaprzestania naruszeń).

Małgorzata Sieradzka

dr nauk prawnych w Kancelarii Adwokackiej Rafał Kosmalski, współautorka komentarza do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów

Podstawa prawna

Ustawa z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. nr 50, poz. 331 ze zm.).