Sąd rejestrowy może badać czynności komornika

Zajęcie udziałów wspólnika przez komornika podlega badaniu przez sąd rejestrowy, orzekający o złożeniu dokumentu do akt rejestrowych, w zakresie obejmującym zgodność danych zawartych w zgłoszeniu z treścią wpisów w rejestrze.

Sąd rejonowy orzekł o złożeniu do akt rejestrowych Krajowego Rejestru Sądowego zawiadomienia komornika sądowego o zajęciu należących do dłużnika udziałów w spółce z o.o. W apelacji spółka podniosła, że sąd rejestrowy dokonał wpisu o wykreśleniu z rejestru przedsiębiorców wspólnika X, a zatem sądowi temu w chwili wydania zaskarżonego postanowienia było wiadome z urzędu, iż ten wspólnik nie jest już udziałowcem skarżącej. W toku rozpoznawania apelacji sąd okręgowy skierował pytanie prawne do Sądu Najwyższego, w którym zapytał, czy dokonane przez komornika sądowego w trybie art. 911³ k.p.c. zgłoszenie sądowi rejestrowemu faktu zajęcia udziałów wspólnika w spółce z o.o. podlega badaniu w trybie art. 23 ust. 2 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym.

Sąd Najwyższy zauważył, że przepisy kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu rejestrowym unormowanym w art. 694¹-694⁸ uniemożliwiają rozwiązanie przedstawionego zagadnienia. Mało pomocne są również normy ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. W takiej sytuacji zdaniem SN możliwe są dwa rozwiązania. W pierwszym, sąd rejestrowy w razie dokonania przez komornika zgłoszenia o zajęciu udziału powinien - nie podejmując badania tego zgłoszenia - orzec o jego złożeniu do akt rejestrowych. Według drugiego rozwiązania - przyjęcie przez ustawodawcę, że sąd ten orzeka postanowieniem o złożeniu do akt rejestrowych zgłoszenia komornika o zajęciu udziału, oznacza istnienie luki w ustawie. W ocenie SN, gdyby zgłoszenie komornika o zajęciu udziału miało podlegać, bez uprzedniego badania, złożeniu do akt rejestrowych, wystarczałoby potraktowanie tego zgłoszenia jako czynności czysto technicznej. Natomiast przyjęcie, że sąd rejestrowy orzeka postanowieniem o złożeniu do akt rejestrowych zgłoszenia komornika o zajęciu udziału, zakłada uprzednie zbadanie przez sąd tego zgłoszenia. I wówczas sąd musiałby wydać - odpowiednio do wyników badania - albo postanowienie o złożeniu zgłoszenia komornika do akt rejestrowych, albo o odmowie złożenia zgłoszenia komornika do akt rejestrowych. W opinii SN, badanie zgodności danych zawartych w zgłoszeniu komornika o zajęciu udziału z rzeczywistym stanem, w tym w szczególności z treścią wpisów w rejestrze, jest uzasadnione tylko, gdy sąd rejestrowy ma uzasadnione wątpliwości. Przykładem jest zgłoszenie przez komornika zajęcia udziałów osoby niewątpliwie już niebędącej według rejestru wspólnikiem. Zdaniem SN nie można natomiast uznać takiej sytuacji, gdy zgłoszenie komornika o zajęciu udziału danej osoby nastąpiło już po przyjęciu przez sąd rejestrowy nowej, nieobejmującej tej osoby listy wspólników, a samo zajęcie tego udziału nastąpiło przed objętą tą listą zmianą w składzie wspólników. W opinii SN stoją temu na przeszkodzie zarówno przepisy k.p.c. jak i określona przez ustawodawcę kognicja sądu rejestrowego. W konsekwencji w sprawie o złożenie do akt rejestrowych zgłoszenia komornika o zajęciu udziału nie może być objęte badanie zarzutów naruszenia przepisów postępowania egzekucyjnego. Zdaniem SN prowadziłoby to do wyręczania przez sąd rejestrowy osób zainteresowanych, którym przysługuje skarga na czynności komornika, lub osób trzecich, które mogą wytoczyć powództwo ekscydencyjne.

aplikant sądowy przy Sądzie Okręgowym w Warszawie

Orzeczenie to sprzyja bezpieczeństwu obrotu prawnego. Zgodnie z nim na podstawie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym obowiązkiem sądu jest zbadanie prawdziwości danych wskazanych we wniosku o wpis do rejestru - między innymi nazwy lub firmy, numeru REGON czy KRS. Następnie sąd rejestrowy bada, czy przedstawione dane są zgodne z rzeczywistym stanem, gdy powziął w tym względzie uzasadnione wątpliwości. Należy jednak podkreślić, że niezgodność danych zawartych we wniosku jest podstawą odmowy złożenia zgłoszenia komornika o zajęciu udziału do akt rejestrowych podmiotu. W tym celu sąd wydaje odpowiednie postanowienie, od którego przysługuje apelacja. W innej sytuacji, jak słusznie zauważył Sąd Najwyższy, zgłoszenie komornika należałoby traktować jako czynność czysto techniczną. To z kolei mogłoby wywoływać pewne obawy o prawdziwość danych zawartych w rejestrze, zwłaszcza że zgodnie z art. 17 ust 1. ustawy o KRS domniemywa się, że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe i co do zasady każdy może przeglądać akta rejestrowe. Dodatkowo SN słusznie wskazał, że do kompetencji sądu rejestrowego nie należy badanie zarzutów naruszenia przepisów procedury cywilnej dotyczących postępowania egzekucyjnego.