Kiedy można wystąpić o wszczęcie postępowania naprawczego

Aby uniknąć upadłości i przeprowadzić postępowanie naprawcze, przedsiębiorca ma dwie możliwości działania. W sądzie gospodarczym, w wydziale do spraw upadłościowych właściwego miejscowo dla zakładu głównego przedsiębiorstwa dłużnika, złożyć oświadczenie o wszczęciu postępowania naprawczego z dołączonym do niego planem naprawczym lub występując o wszczęcie postępowania upadłościowego, złożyć jednocześnie wniosek w tym samym piśmie procesowym o zmianę sposobu prowadzenia postępowania na naprawcze.

Z pierwszej drogi może skorzystać tylko przedsiębiorca zagrożony niewypłacalnością, czyli taki, który wprawdzie jeszcze wykonuje swoje zobowiązania, ale według rozsądnej oceny jego sytuacji ekonomicznej jest oczywiste, że w niedługim czasie stanie się niewypłacalny. Wielkość jego zobowiązań nie może przewyższać wartości jego majątku.

Z drugiej możliwości można skorzystać wtedy, gdy opóźnienie w wykonaniu zobowiązań nie ma charakteru trwałego, a suma niewykonanych zobowiązań nie przekracza 10 proc. wartości bilansowej przedsiębiorstwa. Oddalając wniosek o ogłoszenie upadłości, sąd na wniosek dłużnika może zezwolić na wszczęcie przez niego postępowania naprawczego.

Oceniając niewykonane zobowiązania, sąd bierze pod uwagę łączną wartość wszystkich zobowiązań, których termin zapłaty już upłynął.

Przedsiębiorca musi przedstawić sądowi plan naprawczy, który powinien zapewniać przedsiębiorcy przywrócenie zdolności do konkurowania na rynku. Musi również zawierać uzasadnienie.

Przedsiębiorca powinien przedstawić stan swojej firmy, a przede wszystkim jej sytuację ekonomiczno-finansową, prawną i organizacyjną. Dokonuje w nim też analizy sektora rynku, na którym działa, i uwzględnia pozycję rynkową konkurencji, analizuje poziom i struktury ryzyka oraz przedstawia metody i źródła finansowania układu z wierzycielami. Powinien też przedstawić propozycje restrukturyzacji majątku, a także zobowiązań i zatrudnienia. Na przykład restrukturyzacja majątku powinna doprowadzić do wyeliminowania z niego tych składników, którą są tylko dla niego obciążeniem, natomiast nie przyczyniają się do powstania przychodów. Przedsiębiorca może też zaproponować, że je sprzeda, i wskazać, na co przeznaczy uzyskane środki.

Propozycje restrukturyzacji zatrudnienia powinny wskazywać ogólną liczbę zatrudnionych, liczbę pracowników zwalnianych i zasady zwolnień, liczbę pracowników zatrudnianych oraz zasady zatrudniania, a także konsekwencje finansowe tych zmian.

Postępowanie naprawcze pozwala uniknąć zlikwidowania firmy, prowadzone jest w celu przywrócenia przedsiębiorcy zdolności konkurowania na rynku. W czasie toczącego się postępowania naprawczego przedsiębiorca sam prowadzi firmę, ale ustanowiony dla niego przez sąd nadzorca sądowy ma prawo i obowiązek kontrolowania w każdym czasie jego czynności i sprawdzania, czy mienie przedsiębiorcy, które nie jest częścią firmy, jest dostatecznie zabezpieczone przed zniszczeniem. Na obciążenie majątku przedsiębiorcy w toku postępowania wymagana jest zgoda nadzorcy, podobnie jak na uznanie roszczenia, zawarcie ugody w postępowaniach sądowych i administracyjnych, które dotyczą majątku przedsiębiorcy albo prowadzone są przeciwko niemu bądź na jego rzecz. W dodatku w przeważającej części toczy się poza sądem.

Wprawdzie na początku sąd ocenia, czy możliwe jest wszczęcie postępowania naprawczego, ale negocjacje z wierzycielami w celu zawarcia układu dłużnik prowadzi już poza sądem. Dopiero po zawarciu układu z wierzycielami dłużnik zwraca się do sądu o jego zatwierdzenie.

Z tego postępowania nie mogą skorzystać ci przedsiębiorcy, którzy prowadzili już postępowanie naprawcze, a od jego umorzenia nie upłynęły dwa lata, albo byli objęci układem zawartym w postępowaniu naprawczym albo upadłościowym, a od wykonania układu nie upłynęło pięć lat. Postępowanie naprawcze nie może też być prowadzone wtedy, gdy przeciwko przedsiębiorcy prowadzono wcześniej postępowanie upadłościowe obejmujące likwidację majątku albo w którym przyjęto układ likwidacyjny, a od prawomocnego zakończenia postępowania nie upłynęło pięć lat. Niemożliwe będzie też prowadzenie tego postępowania, jeżeli w stosunku do przedsiębiorcy oddalono wniosek o ogłoszenie upadłości albo umorzono postępowanie upadłościowe z braku majątku na zaspokojenie kosztów postępowania, gdy od uprawomocnienia się postępowania nie upłynęło pięć lat.

Z dniem wszczęcia postępowania naprawczego wykonywanie zobowiązań przez przedsiębiorcę zostaje zawieszone, podobnie jak naliczanie odsetek, które są od niego należne. Potrącenie wierzytelności jest dopuszczalne, pod warunkiem że wierzyciel nie stał się dłużnikiem upadłego po ogłoszeniu upadłości bądź dłużnik upadłego nie stał się jego wierzycielem, nabywając w drodze przelewu lub indosu wierzytelność, która powstała przed ogłoszeniem upadłości.

Nie mogą też być wszczynane przeciwko przedsiębiorcy postępowania zabezpieczające i egzekucyjne, natomiast już wszczęte podlegają z mocy prawa zawieszeniu. Wyjątkiem są postępowania zabezpieczające i egzekucyjne, które dotyczą wierzytelności nieobjętych układem.

Restrukturyzacja zobowiązań przedsiębiorcy prowadzącego naprawę firmy następuje w drodze układu zawartego na zgromadzeniu wierzycieli. Głosowanie nad układem może odbywać się w grupach wierzycieli. Podziału na grupy dokonuje wówczas przedsiębiorca. Termin zgromadzenia wierzycieli ustala przedsiębiorca w porozumieniu z nadzorcą sądowym. Nie mogą jednak wyznaczyć go wcześniej niż po upływie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania naprawczego. Zgromadzenie wierzycieli prowadzi nadzorca sądowy, nikt go nie może zastąpić, natomiast nieobecność nadzorcy na zgromadzeniu powoduje, że nie może się ono odbyć w ustalonym terminie.

Układ zostanie zatwierdzony przez sąd. Orzeknie on, czy propozycje zawarte w układzie a dotyczące zaspokojenia wierzycieli są miarodajne, także dla mniejszości, która nie głosowała za układem.

● plan naprawczy

● oświadczenie, że nie zachodzi okoliczność uniemożliwiająca mu wszczęcie postępowania naprawczego

● aktualny wykaz majątku z szacunkową wyceną jego składników

● bilans sporządzony dla celów postępowania naprawczego

● spis wierzycieli z podaniem ich adresów, wysokości wierzytelności, terminów zapłaty, listę zabezpieczeń dokonanych przez wierzycieli

● informacje o postępowaniach dotyczących ustanowienia na majątku dłużnika hipotek, zastawów, zastawów rejestrowych i skarbowych oraz innych obciążeń wpisanych do księgi wieczystej lub w rejestrach oraz o prowadzonych innych postępowaniach sądowych lub administracyjnych dotyczących majątku dłużnika

● oświadczenie o spłatach wierzytelności lub innych długów w ciągu 6 miesięcy przed złożeniem wniosku

● spis podmiotów zobowiązanych majątkowo wobec dłużnika

● wykaz tytułów egzekucyjnych oraz wykonawczych przeciwko dłużnikowi

● informację o miejscu zamieszkania reprezentantów spółki lub osoby prawnej i likwidatorów, jeśli są ustanowieni

● oświadczenie z podpisem notarialnie poświadczonym o prawdziwości danych i oświadczenia zawartych w oświadczeniu o wszczęciu postępowania naprawczego i załączonych dokumentach

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

malgorzata.piasecka@infor.pl

Art. 21, 492-516 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. nr 60, poz. 535 z późn. zm.).