Jak chronić unikalne towary

Patenty są udzielane jedynie na towary, które zgodne z przepisami prawa własności przemysłowej mogą być potraktowane jako wynalazki. Muszą więc być nowe, mieć odpowiedni poziom wynalazczy oraz nadawać się do przemysłowego stosowania. Jeżeli system antywłamaniowy do domów lub kask motocyklowy wymyślony przez przedsiębiorcę spełnia powyższe wymagania, jak najbardziej kwalifikuje się do objęcia ochroną patentową.

Co jest wynalazkiem

Wynalazek uważa się za nowy tylko wówczas, gdy nie jest on częścią stanu techniki (wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej). Drugim kryterium jest posiadanie odpowiedniego poziomu wynalazczego. Będzie on zachowany, jeśli w sposób oczywisty wynaleziony produkt nie wynika ze stanu techniki. Wynalazek uważany jest dodatkowo za nadający się do przemysłowego stosowania, jeżeli według wynalazku może być uzyskiwany wytwór lub wykorzystany sposób w jakiejkolwiek działalności przemysłowej.

Przedsiębiorcy muszą pamiętać, że nie można uzyskać patentu na wynalazki, których wykorzystanie byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami. Takiej ochrony nie uzyskają nowe odmiany roślin lub rasy zwierząt oraz czysto biologiczne sposoby hodowli roślin lub zwierząt. Podobnie będzie ze sposobami leczenia ludzi i zwierząt metodami chirurgicznymi lub terapeutycznymi oraz sposobami stosowanej na nich diagnostyki (nie dotyczy to produktów, a w szczególności substancji lub mieszanin stosowanych w diagnostyce lub leczeniu).

Prawo do ochrony

Prawo do uzyskania patentu na wynalazek przysługuje przedsiębiorcy, który jest jego twórcą (jeżeli jest współtwórcą, prawo to przysługuje mu wspólnie z innymi osobami). Inaczej będzie w przypadku, gdy innowacyjne rozwiązanie zostanie opracowane przez pracownika firmy. W przypadku gdy strony nie ustalą inaczej, prawo do patentu na wynalazek dokonany przez pracownika twórcę w wyniku obowiązków ze stosunku pracy albo realizacji innej umowy przysługuje pracodawcy lub zamawiającemu.

Zgłoszenia wynalazku należy dokonać przez wniesienie do Urzędu Patentowego podania o udzielenie patentu, opisu wynalazku, zastrzeżeń patentowych oraz skrótu opisu, a w razie potrzeby - rysunków. Po zbadaniu, że wszystkie wymogi formalne zgłoszenia zostały spełnione (w tym wniesiono konieczne opłaty), Urząd Patentowy podejmuje decyzję o wszczęciu postępowania oraz o badaniu zgłoszonego rozwiązania. Patent trwa dwadzieścia lat od daty dokonania zgłoszenia wynalazku.

Koszty postępowania

Na całość opłat związanych z prowadzonym postępowaniem patentowym składają się opłaty urzędowe przed Urzędem Patentowym, opłaty związane z utrzymaniem ochrony prawnej patentu oraz dodatkowe koszty związane z obsługą prawną zgłoszenia patentowego i patentu (szczególnie usługi rzeczników patentowych). Osoba zgłaszająca wynalazek ponosi jednorazową opłatę za zgłoszenie wynalazku w wysokości 550 zł. Dodatkowo zgłaszający musi ponieść wiele innych opłat (np. za dodatkowe strony opisu wynalazku, za publikację informacji dotyczących patentu), które w sumie wynoszą co najmniej kilkaset złotych. Po uzyskaniu ochrony konieczne jest wnoszenie opłat okresowych za utrzymanie ochrony wynalazku, początkowo jest to 480 zł, za pierwsze trzy lata ochrony, a następnie od czwartego roku ochrony wynalazku narastająco w wysokości od 250 zł aż do 1550 zł za ostatni - dwudziesty rok ochrony.

Kary za naruszenie patentu

Przedsiębiorca uprawniony z patentu może m.in. zakazać osobie trzeciej, niemającej jego zgody, korzystania z wynalazku w sposób zarobkowy lub zawodowy polegający przykładowo na wytwarzaniu, używaniu, oferowaniu, wprowadzaniu do obrotu lub importowaniu dla tych celów produktu będącego przedmiotem wynalazku. Ponadto, jeśli patent został naruszony, można żądać od naruszającego patent zaniechania naruszania, wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści, a w razie zawinionego naruszenia również naprawienia wyrządzonej szkody albo poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej opłacie licencyjnej, albo innego stosownego wynagrodzenia. Nawet nieumyślne wkraczanie w zakres zarejestrowanego patentu nie zwalnia z obowiązku wydania korzyści.

To jednak tylko roszczenia, których przedsiębiorca może dochodzić na drodze cywilnej. Nieuczciwy konkurent może zostać także pociągnięty do odpowiedzialności karnej. Każdy, kto nie będąc uprawnionym do uzyskania patentu, zgłasza cudzy wynalazek do urzędu, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat dwóch. Tej samej karze podlega, kto ujawnia uzyskaną informację o cudzym wynalazku i w ten sposób uniemożliwia uzyskanie patentu (nieumyślne ujawnianie jest karane tylko grzywną). Ściganie sprawców przestępstw w powyższych sytuacjach następuje na wniosek pokrzywdzonego przedsiębiorcy. Naruszający prawo konkurent nie będzie więc ukarany, jeżeli producent nie zgłosi się sam do prokuratury lub na Policję.

@RY1@i02/2009/197/i02.2009.197.185.0001.001.jpg@RY2@

Procedura patentowa

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2003 r. nr 119, poz. 1117 z późn. zm.).

Rozporządzenie prezesa Rady Ministrów z 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych (Dz.U. nr 102, poz. 1119 z późn. zm.).