Uzgodnienie warunków narusza konkurencję

W styczniu 2009 r. prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) wszczął postępowanie antymonopolowe przeciwko trzem przedsiębiorcom, którzy wielokrotnie brali udział w tych samych przetargach. Okazało się, że przedsiębiorcy ustalali strategię działania w przypadku, kiedy jeden z nich wygrywał przetarg. W szczególności polegało to na rezygnacji z zawarcia umowy bądź nieuzupełnianiu dokumentacji i tym samym doprowadzanie do wyboru tego z przedsiębiorców, który zaoferował najwyższą cenę.

Prezes UOKiK uznał działalność przedsiębiorców za praktykę ograniczającą konkurencję i naruszającą zakaz określony w art. 6 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (decyzja z 28 sierpnia 2009 r., RPZ nr 12/2009). Przepis ten stanowi, że niedopuszczalne są porozumienia, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku właściwym (w tym przypadku rynku hurtowych dostaw produktów warzywnych). Tego rodzaju naruszenia mogą polegać w szczególności na uzgadnianiu przez przedsiębiorców przystępujących do przetargu lub przez tych przedsiębiorców i przedsiębiorcę będącego organizatorem przetargu warunków składanych ofert (np. zakresu prac lub ceny).

W decyzji przypomniano m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 5 października 2005 r. (sygn. akt VI ACa 1146/04). Z jego uzasadnienia wynika, że istotą porozumień cenowych jest koordynacja zachowań przedsiębiorców nie w drodze nałożenia prawnie wiążącego obowiązku, lecz przez świadome wskazanie sposobu współdziałania, którego celem lub skutkiem jest ograniczenie konkurencji. Takie zachowanie przedsiębiorców pozwala na wyeliminowanie ich niepewności co do przebiegu procesów rynkowych i warunków działania konkurentów, która to niepewność jest podstawa działania konkurencji. Do wykazania istnienia porozumienia ograniczającego konkurencje nie jest konieczne istnienie sformalizowanej umowy, wystarczające jest ustalenie, że nastąpiła świadoma koordynacja zachowań przedsiębiorców i przyjęcie sposobu współdziałania, którego skutkiem jest ograniczenie konkurencji.

Zmowy przetargowe mogą powodować zakłócenie funkcjonowania systemu zamówień publicznych poprzez zniweczenie ich celu jakim jest właśnie wybór najkorzystniejszej oferty.

Wykazanie istnienia zmowy przetargowej jest jednak niezwykle trudne dowodowo. Podmioty, które dopuszczają się takich działań mając świadomość ich nielegalnego charakteru zwykle tuszują swe porozumienie. Zatem oceniać można je zwykle po rezultatach, przesłankach i całokształcie okoliczności sprawy. Na przedsiębiorców została nałożona kara w łącznej wysokości 93 tys. zł. Decyzja prezes UOKiK nie jest ostateczna. Przedsiębiorcy odwołali się do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Ograniczenie lub inne naruszenie konkurencji może polegać m.in. na:

● ustalaniu cen i innych warunków zakupu lub sprzedaży towarów

● ograniczaniu lub kontrolowaniu produkcji lub zbytu

● podziale rynków zbytu lub zakupu

● ograniczaniu dostępu do rynku lub eliminowaniu z rynku przedsiębiorców nieobjętych porozumieniem

● uzgadnianiu przez przedsiębiorców przystępujących do przetargu warunków składanych ofert

Adam Makosz

Ustawa z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. 2007 r. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.).