Przedawnienie roszczeń z kontraktów międzynarodowych

Konwencja dotyczy przedawnienia roszczeń wynikających z kontraktów międzynarodowej sprzedaży towarów. Przy czym obejmuje ona zarówno roszczenia majątkowe, jak i niemajątkowe. Polska przystąpiła do tej umowy międzynarodowej 1 grudnia 1995 r. Niemniej wielu przedsiębiorców nie pamięta o jej obowiązywaniu. Osoby prowadzące firmy zapominają także, że konwencja obowiązuje również w stosunku do roszczeń z umowy sprzedaży, kiedy kupującym jest przedsiębiorca niemiecki. Niemcy nie są bowiem stroną konwencji. Niemniej stosuje się ją do kupującego z tego państwa, ponieważ niemieckie prawo międzynarodowe prywatne przewiduje, że prawem regulującym umowę sprzedaży jest prawo sprzedawcy. Inaczej mówiąc - prawo państwa, w którym sprzedawca ma siedzibę. Również polskie prawo międzynarodowe prywatne zawiera tę zasadę. Skoro więc sprzedawca ma siedzibę w Polsce, to do oceny skutków umowy sprzedaży stosuje się prawo polskie. A zgodnie z protokołem wiedeńskim z 11 kwietnia 1980 r. do konwencji nowojorskiej, umowa ta ma zastosowanie zawsze, gdy do kontraktu sprzedaży stosuje się prawo państwa-strony konwencji. Konwencję stosuje się wobec tego jako część polskiego porządku prawnego do umów sprzedaży towarów do Niemiec, mimo że Niemcy nie są stroną konwencji. Należy przy tym dodać, że:

● konwencja określa warunki przedawnienia wzajemnych roszczeń kupującego i sprzedającego,

● umowa sprzedaży towarów jest uważana za międzynarodową, jeżeli w czasie jej zawarcia kupujący i sprzedający mają siedziby handlowe w różnych państwach,

● konwencja nie jest stosowana m.in. do sprzedaży towarów kupionych do użytku osobistego, na licytacji, w drodze egzekucji, a także do transakcji, których przedmiotem są udziały, akcje i papiery wartościowe.

Zgodnie z postanowieniami konwencji nowojorskiej termin przedawnienia wynosi cztery lata. Dla porównania polskie prawo przewiduje dwuletni termin przedawnienia dla roszczeń ze sprzedaży w obrocie profesjonalnym (czyli między przedsiębiorcami). Upływ terminu przedawnienia długu głównego odnosi się również do odsetek za opóźnienie. Jednocześnie czas ten nie może być skracany przez czynność prawną, np. w umowie stron. Dłużnikowi wolno natomiast przedłużyć termin przedawnienia przez oświadczenie złożone wierzycielowi. Oświadczenie takie powinno mieć formę pisemną. Czynność ta może być powtórzona, ale przedłużany termin nie powinien przekroczyć 10 lat od daty wymagalności roszczenia.

Warto również pamiętać, że strony mogą w umowie wyłączyć stosowanie konwencji. I choć przepisy konwencji mają zastosowanie do kontraktów z przedsiębiorcami z wielu krajów, to jednak została ona ratyfikowana przez nieliczne państwa. To natomiast powoduje, że nie funkcjonuje ona tak, jak powinna w świadomości prawnej polskich przedsiębiorców. Tymczasem w obliczu narastających problemów płatniczych, również w stosunkach z kontrahentami uważanych dotąd za solidnych, konwencja może okazać się ostatnią deską ratunku dla firmy próbującej odzyskać pieniądze.