Korzystny układ upadłego z wierzycielami

Podział na grupy wierzycieli potrzebny jest tylko w dużych sprawach, w których interesy wierzycieli i struktura wierzycieli są bardzo zróżnicowane. Dlatego w większości spraw nie będzie to konieczne i wówczas odpadnie cały jeden etap tego postępowania. Lista wierzytelności zostanie zatwierdzona i od razu po tym będzie mogło odbyć się zebranie wierzycieli, na którym zostanie przegłosowany układ. Większość układów będzie w tej sytuacji zawierana już na wstępnych zgromadzeniach wierzycieli, które odbywają się jeszcze przed ogłoszeniem upadłości. Procedura byłaby wówczas następująca: dłużnik składa wniosek o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu, sąd wydaje postanowienie o zwołaniu wstępnego zgromadzenia wierzycieli i na nim wierzyciele wypowiedzą się czy chcą, aby sąd ogłosił upadłość z możliwością zawarcia układu czy upadłość likwidacyjną. Mogą też przegłosować układ. Wtedy sąd wydałby postanowienie o ogłoszeniu upadłości oraz o zatwierdzeniu układu. W tej sytuacji całe postępowanie zmierzające do zawarcia układu będzie toczyło się jeszcze praktycznie przed jego rozpoczęciem.

Wprawdzie dotychczasowe przepisy przewidywały instytucję wstępnego zgromadzenia wierzycieli, ale występowały pewne techniczne problemy związane ze składem sądu. Po wejściu w życie znowelizowanych przepisów prowadzenie tego wstępnego zgromadzenia wierzycieli uprości się i wpłynie na to, że ta instytucja będzie częściej wykorzystywana w praktyce, zwłaszcza wówczas, gdy wpływają do sądu wnioski o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu.

Zmiany dotyczą też sposobu głosowania. Gdy nie będzie podziału wierzycieli na grupy, to wówczas wszyscy będą głosowali w jednej kategorii, co usprawni przebieg głosowania.

Przy obligatoryjnym podziale na grupy wierzycieli często zdarzało się, że większość wierzycieli była w czwartej grupie, a w pierwszej, drugiej i trzeciej grupie było ich po dwóch, trzech. Nawet w takiej sytuacji sędzia komisarz musiał wydać postanowienie o podziale wierzycieli na te grupy według kategorii interesów. Jego postanowienie podlegało obwieszczeniu i przysługiwało na nie zażalenie. Przez to cała procedura trwała dłużej nawet o dwa miesiące.

Zmiana dotyczy też wierzycieli hipotecznych. Będą mogli głosować nad układem, ale tylko w zakresie części wierzytelności, która nie znajduje pokrycia wartości przedmiotu zabezpieczenia. Natomiast tej części wierzytelności, która znajduje pokrycie wartości zabezpieczenia, układ nie obejmuje. Nie będzie się też głosować zgłoszonych na zgromadzeniu wierzycieli propozycji mniej korzystnych dla wierzycieli. Dlatego propozycje zgłoszone wcześniej będą mogły zostać zmienione, ale tylko na korzyść wierzycieli. Nie będzie można zmieniać ich na niekorzyść i doprowadzać do odroczenia zgromadzenia wierzycieli. Wszystkie te zmiany naprawią przebieg postępowania.

Uregulowany został też sposób głosowania przez wierzycieli. Do tej pory zasadą było głosowanie ustne, ale sędzia komisarz mógł postanowić, że będzie odbywało się w formie pisemnej. Natomiast nowela wprowadziła zasadę, że głosowanie odbywa się ustnie lub pisemnie. Do tej pory w poszczególnych sądach była różna praktyka co do sposobu przeprowadzenia głosowania. Na przykład w sądzie w Poznaniu w postanowieniu o zwołaniu zgromadzenia (wstępnego lub po ogłoszeniu upadłości) postanawialiśmy zawsze, że może się ono odbyć w formie pisemnej. Wierzyciele mieli wówczas możliwość wyboru: mogli przyjechać na zgromadzenia, albo przysłać głos na piśmie. Wielu z nich korzystało z formy pisemnej.

Często jednak zdarzało się, że głosy były nieważne i na tym zgromadzeniu wierzyciel nie był brany pod uwagę. Nie była to jednak wina ustawy, lecz brak świadomości u wierzycieli, którzy nie dopełniali wymogu poświadczenia notarialnego podpisu przy oddaniu głosu na piśmie. Wyjątek dotyczy tylko sytuacji, gdy głos oddaje pełnomocnik będący adwokatem lub radcą prawnym, głosujący w imieniu mocodawcy. W dodatku w poszczególnych sądach była różna praktyka co do tego, czy w tym przypadku wystarczy pełnomocnictwo ogólne, czy pełnomocnictwo szczególne do oddania głosu. Natomiast z przepisu to nie wynikało.

Na podobnych zasadach zawierane są układy w postępowaniu naprawczym. Nowelizacja usunęła wątpliwości dotyczące sposobu restrukturyzacji zobowiązań, bo ogólnie odwołuje się do postępowania układowego. Natomiast zostały zachowane różnice dotyczące przebiegu postępowania i wynikające przede wszystkim z tego, że układ zawierany jest poza sądem.