Obecność na zwyczajnym zgromadzeniu spółki leży w interesie wspólnika

Kwestie rozważane na corocznym zwyczajnym zgromadzeniu wspólników mają podstawowe znaczenie dla funkcjonowania spółki, a pośrednio - także dla ochrony interesów samych wspólników. Oczywiście mimo faktu, iż spółka z o.o. ma w sobie pewne elementy spółki osobowej, zasadą jest, że o jej sprawach decydują wspólnicy większościowi. Chodzi o zasadę, że to większość (mierzona liczbą posiadanych udziałów) ma rację. Nie jest to jednak powód, żeby wspólnik mniejszościowy nie stawiał się na zgromadzeniu osobiście, czy przez pełnomocnika.

Po pierwsze - brak stawiennictwa takiego wspólnika nie oznacza, że zgromadzenie nie dojdzie do skutku czy też nie będzie mogło podejmować uchwał. Zgodnie z treścią art. 241 k.s.h., jeżeli przepisy lub umowa spółki nie stanowią inaczej, zgromadzenie wspólników jest ważne bez względu na liczbę reprezentowanych na nim udziałów. W tej sytuacji uchwała zgromadzenia może być podjęta nawet przez jednego obecnego wspólnika, choćby reprezentował najmniejszy udział w kapitale.

Po drugie - tylko obecność na zgromadzeniu wspólników, w sytuacji prawidłowego zawiadomienia o jego miejscu, terminie i porządku obrad, umożliwia wpływ na sprawy spółki. W ten sposób wspólnik jest w stanie dowiedzieć się, np. w toku dyskusji, w którym kierunku idą sprawy spółki, oraz tego, czego nie ma w dokumentach. Z protokołu zgromadzenia wyczyta bowiem tylko, że zgromadzenie zwołano prawidłowo, było ono zdolne do powzięcia uchwał, jakie uchwały powzięto, jaką liczbę głosów i czy zgłoszono sprzeciwy. Niezależnie od tego jego obecność, głos przeciwko uchwale i zaprotokołowanie sprzeciwu jest podstawowym warunkiem jej późniejszego zaskarżenia, jeżeli nie zachodzą jednocześnie przesłanki do stwierdzenia jej nieważności w trybie art. 250 k.s.h.

Po trzecie - nieobecność oznacza uchylanie się od odpowiedzialności za działanie spółki i rezygnację z ważnego instrumentu kontroli działań jej organów, a zwłaszcza zarządu. Przykładowo - na podstawie art. 231 par. 2 pkt 3 k.s.h. w spółce z o.o. prawo udzielenia absolutorium przyznane zostało zgromadzeniu wspólników. Prawa tego nie można wyłączyć w umowie spółki ani też przenieść na inny organ, a w tym względzie mogą decydować wyłącznie wspólnicy. Tymczasem należyta argumentacja na zgromadzeniu wspólników może przekonać innych do racji wspólnika mniejszościowego i prowadzić do odmowy udzielenia absolutorium dla członków zarządu. Jest to wyraz braku akceptacji wspólników dla działań organów spółki. Może być sygnałem, że w spółce nie dzieje się najlepiej, i że trzeba podjąć dalsze kroki, włącznie z odwołaniem członków zarządu.

Wszystkie powyższe uwagi są aktualne także w spotykanych sytuacjach, gdy członkowie zarządu, naruszając dyspozycję art. 231. par. 1 k.s.h., zwołują zwyczajne zgromadzenie wspólników po terminie. Moim zdaniem stanowi to niewątpliwie naruszenie przepisów proceduralnych, ale nie przesądza o nieważności podjętych na takim zgromadzeniu uchwał. Wspólnik nie może kalkulować: nie stawię się, poczekam na uchwały, a następnie zaskarżę je jako nieważne, bo podjęte po terminie. Jest to wprawdzie formalna przesłanka do takiego powództwa, jednak nie każde naruszenie przepisów przy zwołaniu zgromadzenia skutkuje nieważnością uchwał. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 8 grudnia 1998 r., I CKN 243/98, uchwała podjęta przez walne zgromadzenie akcjonariuszy, zwołane po upływie sześciu miesięcy od zakończenia roku obrotowego, może być uchylona tylko wówczas, gdy zostanie wykazane, że naruszenie tego terminu miało wpływ na jego treść. Uchwała ta ma proste przełożenie na uchwały podjęte w tej samej sytuacji przez wspólników spółki z o.o. Jeżeli formalne uchybienia nie mają żadnego wpływu na treść uchwały, nie mogą uzasadniać stwierdzenia jej nieważności. W praktyce automatyczne stwierdzanie nieważności w tej sytuacji odbywałoby się z pokrzywdzeniem pozostałych (obecnych na zgromadzeniu) wspólników, którzy nie mają przecież bezpośredniego wpływu na terminowe zwoływanie zwyczajnych zgromadzeń przez zarząd.