W jaki sposób przedsiębiorca może przeprowadzić restrukturyzację swoich zobowiązań

radca prawny z Grupy Prawno-Finansowej Causa, specjalizujący się w postępowaniu upadłościowym i naprawczym, egzekucyjnym, a także prawie spółek handlowych

Przyjęcie właściwego sposobu rozwiązania tego problemu uzależnione jest od dokładnego przeanalizowania sytuacji finansowej przedsiębiorcy, a także dokładnej analizy źródła kłopotów. W przypadku gdy problemy wynikają z trudności ze sprzedażą wytworzonych produktów, w grę wchodzi podjęcie prób restrukturyzacji zadłużenia, wszczęcia postępowania naprawczego lub upadłościowego. Natomiast w sytuacji gdy problemy są wynikiem braku zapłaty od kontrahentów, należy jak najszybciej rozpocząć procedurę windykacji wierzytelności.

Restrukturyzacja zobowiązań sprowadza się do podjęcia działań, których celem jest redukcja zadłużenia, zmiana terminów płatności, a także, jeżeli to możliwe, podpisanie ugód mających na celu spłatę wierzytelności w ratach. W przypadku kiedy wierzycielami są przedsiębiorcy, należy jak najszybciej podjąć negocjacje, których celem będzie zawarcie stosownych porozumień z wierzycielami. Inaczej należy postępować, jeżeli wierzycielem jest Skarb Państwa. Wtedy jedynym wyjściem jest złożenie wniosku o rozłożenie zaległości na raty. Złożenie takiego wniosku kończy się wydaniem decyzji administracyjnej, od której w przypadku braku zgody na spłatę ratalną przysługuje odwołanie.

Bardziej skomplikowana jest sytuacja, gdy wierzycielem jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Ustalenie spłaty w ratach jest możliwe tylko wtedy, gdy przedsiębiorca nie zalega z tzw. częścią pracowniczą składki.

Najbardziej skomplikowana jest restrukturyzacja zadłużenia wobec banków, które w dobie kryzysu nie zawsze są chętne do zawierania porozumień z kredytobiorcami. Niemniej jednak warto podjąć działania mające na celu podpisanie stosownych ugód, co zapewni przedsiębiorcy spłatę należności dostosowaną do jego aktualnych możliwości finansowych.

W tej sytuacji przedsiębiorcy zostają dwa wyjścia. Pierwszym jest wszczęcie postępowania naprawczego. Drugie sprowadza się do wszczęcia postępowania upadłościowego.

Postępowanie naprawcze może wszcząć przedsiębiorca zagrożony niewypłacalnością, tj. przedsiębiorca, który jeszcze płaci swoje zobowiązania, jednak według rozsądnej oceny jego sytuacji ekonomicznej jest oczywiste, że w niedługim czasie stanie się niewypłacalny. Przedsiębiorca taki składa w sądzie oświadczenie o wszczęciu takiego postępowania, o czym musi ogłosić w Monitorze Sądowym i Gospodarczym oraz w co najmniej jednym dzienniku o zasięgu lokalnym i w jednym o zasięgu ogólnopolskim. Po wszczęciu postępowania naprawczego sąd wyznacza dla przedsiębiorcy nadzorcę sądowego.

Skutkiem wszczęcia postępowania naprawczego jest zawieszenie spłaty zobowiązań przedsiębiorcy i zawieszenie naliczania odsetek. Od tego momentu nie mogą być wszczynane przeciwko przedsiębiorcy egzekucje, a wszczęte podlegają zawieszeniu. Podstawowym dokumentem, który musi złożyć przedsiębiorca wraz z oświadczeniem o wszczęciu postępowania, jest tzw. plan naprawczy. Powinien on zawierać sposoby naprawy przedsiębiorstwa, czyli określenie, jakie działania należy podjąć, żeby osiągnąć zdolność płatniczą i możliwość generowania zysków. Musi on zawierać również dokładny opis stanu przedsiębiorstwa z określeniem jego sytuacji prawno-organizacyjnej i ekonomiczno-finansowej.

Od dnia wszczęcia postępowania naprawczego do dnia prawomocnego zatwierdzenia układu albo umorzenia postępowania przedsiębiorca nie może zbywać ani obciążać swego majątku. Głównym celem postępowania naprawczego i planu naprawy przedsiębiorstwa jest przywrócenie przedsiębiorcy zdolności do konkurowania na rynku. Sposób naprawy powinien określać restrukturyzację zobowiązań, które mogą być objęte układami w postępowaniu upadłościowym, oraz stan majątku oraz zatrudnienia w przedsiębiorstwie.

Upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Chodzi więc o takich przedsiębiorców, którzy nie wykonują swoich wymagalnych zobowiązań. Należy przy tym zaznaczyć, że w przypadku kiedy przedsiębiorcą jest osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, niewypłacalność zachodzi także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku. W polskim prawie istnieją dwa sposoby ogłoszenia upadłości, tj. upadłość z likwidacją majątku i upadłość z możliwością zawarcia układu.

W przypadku ogłoszenia upadłości z likwidacją majątku z reguły sytuacja dłużnika jest tak zła, iż nie ma możliwości uratowania jego przedsiębiorstwa, a syndyk ma za zadanie jedynie spieniężenie majątku i jego podział.

Ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu ma na celu zachowanie przedsiębiorstwa dłużnika i umożliwienie mu spłaty należności w sposób określony w propozycjach układowych.

Tak, czasami jest to najlepsze rozwiązanie. Wniosek o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu składa dłużnik wraz z propozycjami układowymi. Powinny one określać sposób restrukturyzacji zobowiązań oraz zawierać uzasadnienie. W propozycjach dłużnik może wnosić o odroczenie wykonania zobowiązań, rozłożenie spłaty długów na raty, zmniejszenie sumy długów, konwersję wierzytelności na udziały lub akcje, zamianę lub uchylenie prawa zabezpieczającego określoną wierzytelność. Bardzo istotne jest uzasadnienie propozycji układowych, które powinno zawierać opis stanu przedsiębiorstwa, tj. jego sytuację ekonomiczno-finansową, prawną oraz organizacyjną. W jego treści trzeba uwzględnić analizę sektora rynku, na którym przedsiębiorstwo działa z uwzględnieniem pozycji rynkowej konkurencji, metody i źródła finansowania wykonania układu. Poza tym uzasadnienie propozycji układowych powinno obejmować analizę poziomu i strukturę ryzyka, a także system zabezpieczeń prawnych interesów wierzycieli na czas wykonania układu.

W przypadku ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu zarząd przedsiębiorstwem upadłego sprawuje zarządca. Sąd może ustanowić zarząd sprawowany przez upadłego, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że upadły daje rękojmię należytego jego sprawowania, a jego niewypłacalność powstała na skutek wyjątkowych i niezależnych od niego okoliczności.

Z dniem ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu postępowania zabezpieczające i egzekucyjne prowadzone przeciwko upadłemu w celu zaspokojenia należności, które z mocy prawa są objęte układem ulegają zawieszeniu.

W takim przypadku należy jak najszybciej rozpocząć procedurę windykacji należności. Z badań wynika, iż w celu skutecznego odzyskania należności windykacja powinna być podjęta do 30 dni od momentu wymagalności faktury.

Sposób windykacji uzależniony jest od rezultatów, jakie chce uzyskać przedsiębiorca. Jeżeli interesuje go tylko odzyskanie pieniędzy na drodze negocjacji z dłużnikiem, najlepszą metodą jest zlecenie tego zadania firmie windykacyjnej specjalizującej się w windykacji dla przedsiębiorców.

Jeśli zaś zainteresowany jest również odzyskaniem należności na drodze sądowej, po bezskutecznych negocjacjach z dłużnikiem najlepszym sposobem jest skierowanie sprawy do specjalizującej się w windykacji kancelarii prawniczej.

Jest to uzależnione od konkretnego przypadku oraz od oceny samego przedsiębiorcy. Należy stwierdzić, iż najlepiej podjąć działania jak najszybciej, aby uniknąć niepotrzebnych procesów sądowych i potencjalnych egzekucji komorniczych. Prognozujemy, iż w związku z kryzysem liczba przedsiębiorców mających problemy ze spłatą swoich zobowiązań będzie rosła. Aby temu zapobiec, bardzo istotną kwestią jest podjęcie kroków zmierzających do restrukturyzacji zadłużenia.

Najlepszym rozwiązaniem jest skorzystanie z usług profesjonalnego doradcy. To znaczy takiego, który wskaże plan właściwego postępowania, a także będzie w stanie skutecznie rozwiązać problem zadłużenia.