Zakaz obciążania zastawem

Po ogłoszeniu upadłości dłużnika nie można obciążać masy upadłości hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską, aby w ten sposób zabezpieczyć wierzytelność, która powstała przed ogłoszeniem upadłości.

Wyjątek wprowadzi do ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. nr 60, poz. 535 z późn. zm.) jej nowelizacja uchwalona przez Sejm 23 stycznia 2009 r. Dopuszcza ona obciążenie w taki sposób składników masy upadłości wówczas, gdy wpis hipoteki został złożony w sądzie co najmniej na sześć miesięcy przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Gdyby zaś wpis w księdze wieczystej lub w rejestrze został dokonany w innym terminie, to wówczas będzie wykreślony z urzędu, po wydaniu przez sędziego komisarza postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność wpisu. Na postanowienie sędziego komisarza będzie przysługiwało zażalenie.

Zmiana zasad obciążania masy upadłości przewidziana w nowelizowanych przepisach to znacząca nowość. Zapowiada ona ograniczenie liczby wierzycieli, którzy uzyskali zabezpieczenie i będą mogli z niego skorzystać, obciążając składniki masy upadłości już po ogłoszeniu upadłości. Możliwość skorzystania z takiego zabezpieczenia stanowi bowiem wyjątek od obowiązującej w prawie upadłościowym i naprawczym zasad równego zaspokojenia wierzycieli. Wymaga ona ustalenia ich pozycji według stanu na dzień ogłoszenia upadłości. Natomiast w momencie skorzystania z zabezpieczenia wierzytelności zmienia się na bardziej korzystną pozycja konkretnego wierzyciela. Dlatego został wprowadzony zakaz obciążania składników masy upadłości hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską, aby w ten sposób zabezpieczyć wierzytelności, które powstały przed ogłoszeniem upadłości. Dlatego liczba wierzycieli, którzy mogą skorzystać z takiego zabezpieczenia, powinna być ograniczona. Przyjmuje się przy tym datę złożenia wniosku o wpis do hipoteki, a nie datę dokonania wpisu, ponieważ postępowania wieczystoksięgowe trwają długo, a wierzyciel nie ma żadnego wpływu na to, kiedy zostanie dokonany wpis, natomiast od niego zależy jedynie to, kiedy złoży wniosek w tej sprawie.

Nowelizacja zmieni obowiązującą obecnie zasadę, która zezwalała na wpisanie hipoteki wówczas, gdy wniosek został złożony w ciągu ostatnich sześciu miesięcy przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości, natomiast nie zezwalała na wpisanie hipoteki na podstawie wniosków złożonych wcześniej. Tę procedurę prawnicy oceniali jako sprzeczną z celem przepisu i dlatego została zmieniona przy nowelizacji ustawy.