Upadłość za granicą, skutki prawne w Polsce

Wyobraźmy sobie, że przedsiębiorca zagraniczny X ma u nas oddział i jest właścicielem nieruchomości oraz urządzeń biurowych. X za pośrednictwem swojego oddziału kupuje towary od polskich dostawców. W związku z niewypłacalnością X zagraniczny sąd ogłosił jego upadłość. X jest również dłużnikiem swoich polskich dostawców, którzy jeszcze przed ogłoszeniem upadłości wystąpili do polskiego sądu z pozwem o zapłatę.

Jeżeli zagraniczne postępowanie odnosi skutek w Polsce, to krajowy sąd winien zawiesić postępowanie wszczęte przez polskich dostawców, a dostawcy powinni zgłosić swoje wierzytelności do masy upadłości X.

Jeżeli jednak ogłoszenie upadłości X nie wywiera skutków Polsce, dostawcy mogą kontynuować windykację w Polsce i dążyć do zaspokojenia swoich należności z nieruchomości i pozostałego majątku X znajdującego się w naszym kraju.

Oczywiście doprowadziłoby to do faktycznego pokrzywdzenia pozostałych wierzycieli X, którzy swoje wierzytelności zgłosili do masy upadłości (rzadko z masy upadłości udaje się zaspokoić 100 proc. wszystkich wierzytelności).

Z powyższego przykładu można wysnuć następujące wnioski:

● Kwestia skuteczności zagranicznego postępowania upadłościowego w Polsce ma znaczenie przede wszystkim w tych przypadkach, gdy upadły posiada majątek w Polsce.

● W ogólnym interesie wierzycieli masy upadłości jest aby skutki prawne upadłości rozciągały się również na inne kraje.

Zasadą przyjętą przez nasze prawo jest, iż ogłoszenie upadłości za granicą będzie wywierało również skutki prawne w Polsce, pod warunkiem że sąd polski je uzna.

Zasada ta jest modyfikowana w razie upadłości ogłoszonej w państwach Unii Europejskiej, z wyjątkiem Danii. Zasadniczą różnicą regulacji wspólnotowych jest okoliczność, iż zagraniczne postępowanie upadłościowe wszczęte w państwie członkowskim UE podlega automatycznemu uznaniu w innych państwach Wspólnoty bez wydawania orzeczenia przez sąd kraju, w którym uznanie ma nastąpić. Wyjątkiem jest Dania, która nie przystąpiła do ww. regulacji.

Po uznaniu zagranicznego postępowania status zagranicznego syndyka jest zbliżony do statusu polskiego syndyka. Z dniem uznania zagranicznego postępowania upadłościowego upadły traci prawo do zarządzania i rozporządzania swoim majątkiem znajdującym się w Polsce, a uprawnienia te przejmuje zagraniczny syndyk. Z tym samym dniem ulegają zawieszeniu postępowania sądowe i egzekucyjne dotyczące majątku upadłego.

Warto pamiętać, iż uznanie zagranicznego postępowania upadłościowego nie stanowi przeszkody do wszczęcia przez sąd polski odrębnego postępowania upadłościowego w tych sprawach, w których zgodnie z przepisami krajowymi bądź wspólnotowymi sądom polskim przysługuje jurysdykcja, a więc m.in. w przypadku gdy dłużnik ma majątek w Polsce lub prowadzi działalność gospodarczą w Polsce lub też ma siedzibę w Polsce.

Do wszczęcia wtórnego postępowania potrzebny jest zazwyczaj wniosek polskiego wierzyciela. Jeżeli zagraniczne postępowanie zostało uznane jako główne postępowania upadłościowe, to polskie postępowanie ogranicza się tylko do majątku upadłego znajdującego się Polsce. Zarządzanie majątkiem upadłego w Polsce przejmuje w takiej sytuacji syndyk ustanowiony w polskim postępowaniu upadłościowym.

Paweł Tomasik

radca prawny specjalizujący się w transgranicznych postępowaniach upadłościowych, Peter Nielsen Law Office