Czy można cofnąć wniosek o ogłoszenie upadłości

Wniosek o ogłoszenie upadłości jest skutecznym i często stosowanych środkiem podejmowanym przez wierzycieli w celu nie tylko uzmysłowienia dłużnikowi jego trudnej sytuacji finansowej, ale także spowodowania, aby dotąd niesolidny dłużnik rozpoczął rozmowy ze swoim wierzycielem dotyczące spłaty zaległości. W praktyce więc wnioski o ogłoszenie upadłości są składane, a następnie w niedługim czasie cofane przez tego wierzyciela, po osiągnięciu porozumienia z dłużnikiem. Cofnąć wniosek o ogłoszenie upadłości może również dłużnik, jeżeli sam był wnioskodawcą.

Cofnięcie wniosku o ogłoszenie upadłości złożone przed dniem ogłoszenia upadłości nie zawsze musi skutkować umorzeniem postępowania upadłościowego, chociaż w większości przypadków takim umorzeniem skutkuje.

Nie ma natomiast możliwości cofnięcia wniosku po ogłoszeniu upadłości dłużnika. I nie ma tu znaczenia, czy taki wniosek składał wierzyciel, czy też dłużnik. Wynika to z zasady, że od chwili ogłoszenia upadłości postępowanie upadłościowe leży już w interesie wszystkich wierzycieli upadłego (a nie tylko wnioskodawcy), a więc na jego umorzenie konieczna jest ich zgoda (art. 301 ust. 3 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze - dalej u.p.u.n.).

Inaczej sytuacja wygląda w pierwszych etapie postępowania upadłościowego - od złożenia wniosku do dnia ogłoszenia upadłości. Na etapie tym sąd upadłościowy bada, czy istnieją podstawy do ogłoszenia upadłości, a stronami są jedynie dłużnik i każdy, kto złożył wniosek o ogłoszenie upadłości (art. 26 u.p.u.n.). Z tego względu ograniczony jest krąg podmiotów, których to postępowanie bezpośrednio dotyczy. Istnieje więc na tym etapie możliwość dysponowania przedmiotem postępowania przez podmiot wnioskujący, jak i dopuszczalność odwoływania czynności procesowych na zasadach takich jak w procesie, stosowanych oczywiście odpowiednio.

Podstawą materialnoprawną powyższej możliwości jest art. 35 u.p.u.n. w zw. z art. 203 u.p.u.n., zgodnie z którym w postępowaniu w przedmiocie ogłoszenia upadłości stosuje się odpowiednio regulacje kodeksu postępowania cywilnego, a więc i te dotyczące odwołalności czynności procesowych (tak: postanowienie Sądu Najwyższego z 4 listopada 2004 r., sygn. akt II CK 104/04). Zgodnie z art. 203 k.p.c., pozew, a w omawianym wypadku wniosek o ogłoszenie upadłości, może być cofnięty, jednak z pewnymi ograniczeniami. Gdy okoliczności sprawy wskazują, że cofnięcie takie jest sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa, sąd może uznać takie cofnięcie za niedopuszczalne.

Cofnięcie wniosku o ogłoszenie upadłości nie musi skutkować automatycznym umorzeniem postępowania upadłościowego. Sąd może w szczególności wyznaczyć rozprawę w celu zbadania, czy którakolwiek z powyższych przesłanek skutkujących niedopuszczalnością cofnięcia wniosku nie zachodzi. Za niedopuszczalne, jak się wydaje, może być uznane przez sąd cofnięcie wniosku o ogłoszenie upadłości, jeżeli u podstaw takiego cofnięcia leżało bezpodstawne i krzywdzące dla innych wierzycieli uprzywilejowanie wierzyciela, który wniosek cofnął. Kwestia ta jednak powinna być badana w okolicznościach każdego przypadku i w dużej mierze jest pozostawiona uznaniu sędziowskiemu - w szczególności w zakresie naruszenia zasad współżycia społecznego. Jeżeli sąd uzna cofnięcie wniosku o ogłoszenie upadłości za niedopuszczalne, wyda niezaskarżalne - a więc, jak należy wskazać, niewymagające uzasadnienia - postanowienie stwierdzające powyższą okoliczność i odmawiające umorzenia postępowania.

Pojawiła się tendencja badania przez sądy dopuszczalności cofnięcia wniosku o ogłoszenie upadłości, a nie automatycznego umarzania postępowania upadłościowego wskutek takiego cofnięcia. Nie powinno to pozostać bez znaczenia przy podejmowaniu decyzji o złożeniu takiego wniosku. Wydaje się jednak, że jeżeli na dzień cofnięcia wniosku sąd nie dysponuje materiałem dowodowym wskazującym na podejrzenie istnienia przesłanki niedopuszczalności cofnięcia wniosku, postępowanie takie powinno zostać umorzone.

@RY1@i02/2010/076/i02.2010.076.087.003b.001.jpg@RY2@

Agnieszka Kowalczuk

Agnieszka Kowalczuk

aplikantka radcowska.

Miller, Canfield, W. Babicki, A. Chełchowski i Wspólnicy

Ustawa z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1361).