Jak przeprowadzić walne zgromadzenie w spółdzielni mieszkaniowej

Spółdzielnie mieszkaniowe prowadzą swoją działalność za pomocą organów, takich jak walne zgromadzenie, rada nadzorcza i zarząd spółdzielni. Źródłem podejmowanych przez nie dezycji są przede wszystkim uchwały, które wytyczają kierunki działania spółdzielni. Decydujący wpływ ma jednak walne zgromadzenie, które zgodnie z prawem spółdzielczym musi wyrazić zgodę w najważniejszych sprawach związanych z funkcjonowaniem całej struktury.

Walne zgromadzenie spółdzielców musi zwołać zarząd przynajmniej raz w roku w ciągu sześciu miesięcy po upływie roku obrachunkowego, tj. najpóźniej do 30 czerwca. W wyjątkowych sytuacjach zarząd może zwołać nadzwyczajne walne zgromadzenie, jeśli takie żądanie zgłosi rada nadzorcza spółdzielni, a także przynajmniej jedna dziesiąta członków (jeżeli będzie ich co najmniej trzech i takiego uprawnienia nie zastrzeżono dla większej liczby członków).

O terminie, miejscu i porządku obrad walnego zgromadzenia zarząd spółdzielni powinien zawiadomić członków z odpowiednim wyprzedzeniem. Musi to zrobić na piśmie co najmniej 21 dni przed terminem posiedzenia. Zawiadomienie powinno zawierać nie tylko czas, miejsce i porządek obrad, ale także informację o miejscu wyłożenia wszystkich sprawozdań i projektów uchwał, które mają być przedmiotem prac zgromadzenia, oraz informację o prawie członka do zapoznania się z tymi dokumentami.

Walne zgromadzenie jest ważne niezależnie od liczby obecnych na nim członków. Uchwały zostaną uznane za przyjęte, jeżeli opowiedziała się za nimi wymagana w przepisach lub statucie większość ogólnej liczby członków. W sprawach likwidacji spółdzielni, przeznaczenia majątku pozostałego po spłacie długów likwidowanej spółdzielni, zbycia budynków lub działek do podjęcia uchwały jest konieczne, aby w posiedzeniu walnego zgromadzenia lub wszystkich jego częściach uczestniczyła łącznie co najmniej połowa ogólnej liczby uprawnionych do głosowania. Inne zasady może przewidywać jedynie statut spółdzielni.

W świetle obowiązujących od 31 lipca 2007 r. przepisów o spółdzielniach mieszkaniowych walne zgromadzenie nie może zostać zastąpione przez zebranie przedstawicieli członków (ZPCz). W przypadku większych spółdzielni, gdzie liczba członków przekracza 500 osób, walne może zostać podzielone na części. O możliwości odbywania się zgromadzeń w mniejszych grupach musi stanowić statut. Jeżeli przewiduje on taką ewentualność, to zasady zaliczania członków do poszczególnych części walnego ustala rada nadzorcza. Musi ona kierować się przy tym zasadą, że członków uprawnionych do lokali znajdujących się w obrębie jednej nieruchomości nie można zaliczać do różnych części walnego zgromadzenia.

Nowe przepisy zobowiązały spółdzielnie mieszkaniowe (istniejące w dniu wejścia w życie nowelizacji ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych z 14 czerwca 2007 r.) do dokonania zmian swoich statutów nie później niż do 30 listopada 2007 r. oraz zgłoszenia tych zmian do Krajowego Rejestru Sądowego w ciągu 30 dni od dnia podjęcia uchwały, nie później jednak niż do dnia 30 grudnia 2007 r. Jednocześnie ustawodawca wskazał, iż do czasu zarejestrowania zmian statutów postanowienia dotychczasowych statutów regulujące funkcjonowanie zebrania przedstawicieli członków pozostają w mocy. W wielu spółdzielniach obowiązek ten nie został zrealizowany do dzisiaj i w związku z tym zebrania przedstawicieli odbywały się tam zarówno w 2008, jak i 2009 roku. Duża liczba spółdzielni zwoła ZPCz także i w tym roku.

W związku z licznymi wątpliwościami dotyczącymi konsekwencji łamania - zawartego w art. 8³ ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych - zakazu zastępowania walnych zgromadzeń zebraniami przedstawicieli Departament Strategii Budownictwa i Mieszkalnictwa Ministerstwa Infrastruktury przedstawił 15 stycznia 2010 r. własną opinię prawną. Stwierdził w niej, że w spółdzielniach, które nie podjęły działań związanych z zarejestrowaniem nowego statutu bądź które przygotowały projekt zmiany statutu, lecz organ uprawniony (walne zgromadzenie lub zebranie przedstawicieli członków) nie podjął uchwały w tym zakresie - zebrania przedstawicieli członków po 30 grudnia 2007 r. nie mogą być uznane za organ spółdzielni uprawniony do podejmowania uchwał. Zaniechanie i niedostosowanie statutu do obowiązującego prawa, a tym samym funkcjonowanie zebrania przedstawicieli członków, tj. organu nieprzewidzianego w przepisach prawa i niewładnego podejmować żadnych uchwał, powoduje zaś, że podjęte przez niego wszelkie uchwały są na podstawie art. 58 kodeksu cywilnego bezwzględnie nieważne.

Opinia departamentu była oparta m.in. na dotychczasowym orzecznictwie sądowym odnoszącym się do kwestii ważności ZPCz w obowiązującym stanie prawnym. Wśród nich znalazł się m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 27 stycznia 2009 r., sygn. akt I A Ca 1299/08, który uznał, że w spółdzielniach mieszkaniowych, które nie podjęły działań zgodnych z art. 9 ust. l nowelizacji ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych z 14 czerwca 2007 r., od 1 stycznia 2008 r. ZPCz nie mogą być uznane za organ spółdzielni uprawniony do podejmowania uchwał. Dodatkowo sąd stwierdził, że spółdzielnia prowadzi działalność na podstawie ustaw i zarejestrowanego statutu, który, co oczywiste, nie może jako akt niższego rzędu, będący de facto umową, być sprzeczny z treścią ustawy.

W dniu 8 stycznia 2010 r. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku został uchylony przez Sąd Najwyższy i przekazany mu do ponownego rozpoznania (sygn. akt IV CSK 310/09). Sąd Najwyższy wskazał, że sankcje związane z naruszeniem przez spółdzielnię obowiązków wskazanych przekroczeniem ustawowych terminów dotyczących rejestracji nowych statutów zostały określone przede wszystkim w ustawie o Krajowym Rejestrze Sądowym. Wśród nich znalazło się uprawnienie sądu rejestrowego do nakładania na zarząd spółdzielni grzywien. Sąd Najwyższy zarzucił też gdańskiemu sądowi, że nietrafnie wskazał art. 58 par. 1 kodeksu cywilnego jako podstawę rzekomej nieważności uchwał zebrań przedstawicieli. Stosowanie tego przepisu do uchwał walnego zgromadzenia (zebrania przedstawicieli) spółdzielni zostało bowiem w zasadzie wyłączone przez art. 42 par. 2 prawa spółdzielczego jako lex specialis, który przewiduje bezwzględną nieważność uchwały sprzecznej z ustawą. W związku z powyższym sprawa legalności zwoływania zebrania przedstawicieli członków zostanie jeszcze raz poddana ocenie sądów.

Projekty uchwał i żądania zamieszczenia poszczególnych spraw w porządku obrad walnego lub jego wszystkich części mają prawo zgłaszać zarząd, rada nadzorcza i członkowie. Takie projekty powinny być wykładane do wiadomości innych spółdzielców na co najmniej 14 dni przed terminem posiedzenia. W razie inicjatywy samych spółdzielców wymogiem będzie konieczność uzyskania poparcia dla proponowanych rozwiązań co najmniej przez dziesięciu innych członków, co muszą wyrazić podpisem pod opracowanymi projektami uchwał.

Dokumenty muszą ponadto zostać zgłoszone do zarządu spółdzielni w terminie co najmniej 15 dni przed datą walnego zgromadzenia. Ewentualnych poprawek do projektu można dokonywać jeszcze w trakcie tego okresu, jednak nie później niż na trzy dni przed rozpoczęciem się posiedzenia. Wynika z tego, że w dniu walnego zgromadzenia nie jest możliwe zgłaszanie kolejnych projektów uchwał lub poprawek ani żądań uzupełnienia porządku obrad o nowe punkty. Obowiązkiem zarządu jest przygotowanie zgłoszonych propozycji uchwał pod względem formalnym i przedłożenia ich pod głosowanie na walnym zgromadzeniu.

Walne zgromadzenie może wyrazić swoje stanowisko w każdej sprawie dotyczącej spółdzielni, jeżeli tylko zostanie ona wprowadzona do porządku dziennego obrad we właściwym trybie. Jednak w sprawach należących do kompetencji innych organów może ono podjąć wyłącznie uchwałę o charakterze opinii, postulatów czy też zaleceń pozostawiających podjęcie decyzji ostatecznej organowi właściwemu (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 29 kwietnia 1999 r., sygn. akt I ACa 31/99).

Z obrad walnego zgromadzenia sporządza się protokół. Powinien on być podpisany przez przewodniczącego walnego zgromadzenia (a także inne osoby wskazane w statucie). Protokoły musi przechowywać zarząd spółdzielni i są one jawne dla członków spółdzielni, przedstawicieli związku rewizyjnego, w którym spółdzielnia jest zrzeszona, oraz dla Krajowej Rady Spółdzielczej.

Prawo spółdzielcze przewiduje, że do wyłącznej właściwości walnego zgromadzenia należy przede wszystkim uchwalanie kierunków rozwoju działalności gospodarczej spółdzielni. W praktyce oznacza to, że uczestnicy walnego zgromadzenia decydują m.in. o tym, jakie inwestycje mieszkaniowe prowadzić. Mogą zapisać w statucie, że spółdzielnia będzie np. budować tylko mieszkania na zasadzie odrębnej własności lokalu.

Równie istotnym uprawnieniem jest rozpatrywanie sprawozdań rady nadzorczej, zatwierdzanie sprawozdań rocznych i sprawozdań finansowych oraz udzielanie absolutorium członkom zarządu. Jeśli walne odmawia udzielenia absolutorium któremuś z członków zarządu spółdzielni albo całemu zarządowi, to można także podjąć uchwałę o ich odwołaniu. Jest to nadzwyczajna kompetencja walnego zgromadzenia, którą ono posiada nawet wtedy, gdy nie jest organem uprawnionym do wyboru członków zarządu (bo np. wybiera go rada nadzorcza).

Po odwołaniu członka zarządu walne zgromadzenie nie może jednak wybrać nowego na jego miejsce, jeśli takie prawo zarządu przysługuje tylko radzie nadzorczej. Co ważne, na przeszkodzie podjęciu uchwały przez walne zgromadzenie (zebranie przedstawicieli) o nieudzieleniu absolutorium niektórym lub wszystkim członkom zarządu nie stoi zatwierdzenie sprawozdania finansowego zarządu spółdzielni (wyrok Sądu Najwyższego z 25 maja 1999 r., sygn. akt I CKN 4/98).

Do innych kompetencji walnego zgromadzenia należy rozpatrywanie wniosków wynikających z przedstawionego protokołu polustracyjnego z działalności spółdzielni i podejmowanie uchwał w sprawie podziału nadwyżki bilansowej (dochodu ogólnego) lub sposobu pokrycia strat. Uchwała o podziale nadwyżki bilansowej nie może w żadnym przypadku ani uszczuplać praw członkowskich, ani nakładać na członków obowiązków bez upoważnienia ustawy lub statutu. W świetle powyższego, walne zgromadzenie członków spółdzielni w drodze uchwały może podjąć decyzję o przeznaczeniu części nadwyżki na zwiększenie funduszu udziałowego spółdzielni lub/oraz części nadwyżki do podziału pomiędzy członków spółdzielni (pismo Narodowego Banku Polskiego - Generalnego Inspektora Nadzoru Bankowego z 7 kwietnia 2005 r., sygn. NB-BPN-III-PMB-523-1/47/05). Tylko walne zgromadzenie (lub zebranie przedstawicieli) ma także prawo podejmować uchwały w sprawie zbycia nieruchomości należących do spółdzielni. Co istotne, w wypadku przyjęcia takiej decyzji przez członków i niepodjęcia przez spółdzielnię dalszych czynności prawnych zmierzających do zbycia nieruchomości - osobie trzeciej nie przysługuje roszczenie przeciwko spółdzielni o wykonanie uchwały dotyczącej zbycia nieruchomości. Uchwała taka nie stanowi bowiem oświadczenia woli spółdzielni skierowanego do osoby trzeciej (wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 7 grudnia 1993 r., sygn. akt I ACr 568/93).

Władze spółdzielni powinny wstępnie kontrolować treść uchwał zmierzających do sprzedaży nieruchomości, gdyż z uwagi na swój znaczący charakter nie mogą one przede wszystkim być zbyt ogólne. Jak uznał Sąd Najwyższy w wyroku z 28 marca 2007 r., sygn. II CSK 496/2006, uchwałę walnego zgromadzenia o treści: Walne zgromadzenie wyraża zgodę na przewłaszczenie ruchomości i nieruchomości spółdzielni na rzecz wierzyciela jako zabezpieczenie długu i pod zabezpieczenie inwestycji, ze względu na jej krańcową ogólnikowość, trzeba traktować jako nieważną.

Członkowie zebrani na walnym zgromadzeniu mogą również oznaczyć najwyższą sumę zobowiązań, w tym kredytów i pożyczek, jaką może zaciągnąć spółdzielnia. Umowa poręczenia długu członka zarządu spółdzielni zawarta między spółdzielnią i bankiem nie jest czynnością prawną dokonaną między tym członkiem i spółdzielnią. Poręczenie długu przekraczającego uchwaloną przez walne zgromadzenie członków spółdzielni najwyższą sumę zobowiązań, jaką spółdzielnia może zaciągnąć, pociąga za sobą nieważność umowy poręczenia tylko w razie udowodnienia, że osoba zawierająca ze spółdzielnią umowę znała treść uchwały lub mogła zapoznać się z nią na podstawie wpisu do rejestru spółdzielni (uchwała Sądu Najwyższego z 9 sierpnia 1993 r., sygn. akt III CZP 75/93).

Tylko walne zgromadzenie może podejmować ponadto uchwały w sprawie podziału, połączenia oraz likwidacji spółdzielni i uchwalać zmiany statutu. Uchwalenia statutu spółdzielni dokonują założyciele. Późniejsze modyfikacje jego postanowień mogą być dokonywane jednak tylko przez uprawniony organ spółdzielni, bez względu na ich skalę i zakres.

Oprócz kompetencji wymienionych w przepisach ustawy - Prawo spółdzielcze, statut spółdzielni może również (ale nie musi) zastrzec do wyłącznej właściwości walnego zgromadzenia podejmowanie uchwał w innych sprawach. Z reguły część kompetencji, które w niektórych spółdzielniach przeznaczono dla walnego zgromadzenia w innych, zastrzega się dla rady nadzorczej i odwrotnie.

Uchwały walnego zgromadzenia obowiązują wszystkich członków spółdzielni. Każdy członek spółdzielni może zaskarżyć uchwałę walnego zgromadzenia do sądu z powodu jej niezgodności z prawem lub postanowieniami statutu. Na tej samej podstawie uchwałę może zaskarżyć także zarząd spółdzielni. Stroną pozwaną w procesie o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia może być jedynie spółdzielnia. Jej właściwe organy decydują o zajmowanym w tym procesie stanowisku. Między członkami spółdzielni zgłaszającymi interwencję uboczną po jej stronie a członkami wytaczającymi to powództwo nie może więc powstawać samodzielny stosunek prawny, odpowiadający stosunkowi zachodzącemu między stronami procesu (postanowienie SN z 20 czerwca 1996, sygn. I CRN 88/96). Orzeczenie sądu uchylające uchwałę walnego zgromadzenia ma moc prawną względem wszystkich członków spółdzielni.

W spółdzielniach mieszkaniowych funkcjonują:

1. Walne zgromadzenia - dotyczy to spółdzielni, które dostosowały swoje statuty do nowego stanu prawnego, a zmiany zostały zarejestrowane przez sądy rejestrowe.

2. Zebrania przedstawicieli członków - dotyczy to spółdzielni, które:

● dostosowały swoje statuty do nowego stanu prawnego, zgłosiły w ustawowym terminie zmiany do sądów rejestrowych, lecz zmiany nie zostały zarejestrowane,

● przygotowały projekt zmiany statutu lecz organ uprawniony (walne zgromadzenie lub zebranie przedstawicieli członków) nie podjął uchwały w tym zakresie,

● zaniechały dostosowania statutu do nowego stanu prawnego.

Walne zgromadzenie ma prawo:

● uchwalania kierunków rozwoju działalności gospodarczej oraz społecznej i kulturalnej spółdzielni,

● rozpatrywania sprawozdań rady, zatwierdzania sprawozdań rocznych i sprawozdań finansowych oraz podejmowania uchwał co do wniosków członków spółdzielni, rady lub zarządu w tych sprawach i udzielania absolutorium członkom zarządu,

● rozpatrywania wniosków wynikających z przedstawionego protokołu polustracyjnego z działalności spółdzielni oraz podejmowania uchwał w tym zakresie,

● podejmowania uchwał w sprawie podziału nadwyżki bilansowej lub sposobu pokrycia strat,

● podejmowania uchwał w sprawie zbycia nieruchomości,

● podejmowania uchwał w sprawie połączenia się spółdzielni, podziału spółdzielni oraz likwidacji spółdzielni,

● rozpatrywania w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym odwołań od uchwał rady,

● uchwalania zmian statutu.

@RY1@i02/2010/052/i02.2010.052.087.0004.001.jpg@RY2@

Wzór pozwu

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl

Ustawa z 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz.U. z 2003 r. nr 188, poz. 1848 ze zm.).

Ustawa z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz.U. z 2003 r. nr 119, poz. 1116 ze zm.).