Firma nie może być zbyta

Przedsiębiorca nie może zbyć firmy, może natomiast upoważnić do korzystania z niej innego przedsiębiorcę. Powodem, dla którego warto posługiwać się cudzą firmą jest korzystanie z jej renomy, popularności i zaufania, jakimi cieszy się ona na rynku. Przedsiębiorca posługujący się cudzą firmą, nie może jednak wprowadzać klientów w błąd co do osoby przedsiębiorcy, miejsca działalności i źródeł zaopatrzenia.

Upoważnienie do korzystania z firmy może nastąpić na podstawie udzielonej licencji. Ustawodawca nie daje jednak żadnych wskazówek co do warunków i zakresu korzystania z firmy. Posługiwanie się nią niewątpliwie może wiązać się z obowiązkiem uiszczenia opłaty licencyjnej. Nie zastrzeżono jednak, w jakiej formie powinna być zawarta taka umowa. Dla celów dowodowych lepiej jest obrać formę pisemną. Wymóg formy pisemnej pod rygorem nieważności jest wymagany tylko dla umów licencyjnych w prawie własności przemysłowej.

Ponieważ przedsiębiorca działa pod własną firmą, licencja wygasa z chwilą ustania jego bytu prawnego lub w momencie zmiany firmy przez przedsiębiorcę. Obie zmiany należy ujawnić we właściwym rejestrze.

Prawo nie dopuszcza udzielenia licencji wyłącznej z jednoczesnym zobowiązaniem się licencjodawcy do nieskorzystania z własnej firmy. Przedsiębiorca jest bowiem zobowiązany do działania pod firmą i ograniczony do posiadania jednej firmy.

Ponieważ korzystając z cudzej firmy, nie można wprowadzać klienta w błąd, jedynym rodzajem umowy, który daje możliwość posługiwania się firmą innego przedsiębiorcy, jest umowa franszyzowa. W takim kontrakcie franszyzodawca udziela franszyzobiorcy pozwolenia na prowadzenie w ramach sieci określonej działalności gospodarczej pod firmą franszyzodawcy, a franszyzobiorca zobowiązuje się taką działalność prowadzić ściśle według zaleceń franszyzodawcy oraz zapłacić mu umówione wynagrodzenie. Strony tej umowy są (prawnie i finansowo) odrębnymi podmiotami. Franszyzobiorca to zwykle słabszy gospodarczo przedsiębiorca, który korzysta z lepszej sytuacji ekonomicznej franszyzodawcy. Umowa taka, poza przyznaniem prawa do korzystania z cudzej firmy, polega na możliwości posługiwania się niematerialnymi składnikami prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa, decydującymi o jego renomie na rynku, takimi ja nazwa, znak towarowy czy know-how.

Zmiana będzie także konieczna, gdy wspólnik spółki, którego nazwisko było zmieszczone w firmie, utracił członkostwo. Firma może pozostać niezmieniona, gdy były wspólnik wyrazi na to zgodę. W razie jego śmierci konieczna jest natomiast łączna zgoda małżonka i dzieci. Zgoda musi być wyrażona na piśmie.

W przypadku kontynuowania działalności gospodarczej danej osoby fizycznej przez inną osobę fizyczną, będącą jej następcą prawnym na pozostawienie w firmie nazwiska poprzednika następca ten musi uzyskać jego zgodę, a w razie jego śmierci - zgodę małżonka i dzieci. Co więcej, aby można było zachować nazwisko poprzednika w firmie osoby fizycznej, trzeba kontynuować jego działalność gospodarczą. Następca prawny powinien zamieścić również swoje nazwisko w firmie. Następcą prawnym przedsiębiorcy może być zarówno osoba fizyczna będąca spadkobiercą, jak i osoba fizyczna, która kupiła przedsiębiorstwo.

Wszystkie zmiany w firmie należy ujawnić w rejestrze. Wprowadzenie zmian wymaga sporządzenia i złożenia odpowiedniego wniosku. Służy temu formularz KRS-Z1, czyli Wniosek o zmianę danych podmiotu w rejestrze przedsiębiorców (spółka jawna, spółka partnerska, spółka komandytowa).

Katarzyna Wójcik-Adamska

katarzyna.wojcik@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz.U. z 2003 r. nr 119, poz. 117 późn. zm.).