Jakie są konsekwencje wystawienia gwarancji bankowej

Zgodnie z art. 81 ustawy prawo bankowe, gwarancja bankowa jest jednostronnym zobowiązaniem banku - wystawcy gwarancji (bank gwarant). Po spełnieniu przez podmiot uprawniony (beneficjenta gwarancji) wskazanych w treści dokumentu gwarancji warunków zapłaty (żądanie zapłaty) - bank zobowiązuje się do wykonania świadczenia pieniężnego na jego rzecz - bezpośrednio albo za pośrednictwem innego banku.

Forma, w jakiej będzie musiało zostać sporządzone żądanie zapłaty w przyszłości, oświadczenia, które zostaną w takim żądaniu zawarte, ewentualnie dokumenty, które dla skuteczności żądania zapłaty będą do niego załączone, oraz termin i sposób dostarczenia żądania zapłaty muszą być precyzyjnie określone w treści gwarancji. Udzielenie i potwierdzenie gwarancji bankowej musi pod rygorem nieważności nastąpić w formie pisemnej.

Forma zabezpieczenia

Gwarancje bankowe są powszechnie stosowane w obrocie gospodarczym, przede wszystkim ze względu na fakt, że bank - wystawca gwarancji - będąc podmiotem profesjonalnym na rynku usług finansowych, zwiększa prawdopodobieństwo faktycznej, prawidłowej i terminowej realizacji płatności, zabezpieczonych taką gwarancją.

Przedsiębiorcy najczęściej występują do banków ze zleceniem wystawienia gwarancji zwrotu zaliczki, gwarancji wadialnych (przetargowych) oraz gwarancji dobrego wykonania umowy (np. robót drogowych czy budowlanych, dostarczenia towarów lub usług odpowiedniej jakości).

Oczywiście istnieje również możliwość wystawienia przez banki innych rodzajów gwarancji, z tym jednak zastrzeżeniem, że gwarancja bankowa musi być zawsze zobowiązaniem pieniężnym banku, który ją wystawił, chociaż może zabezpieczać świadczenie o charakterze niepieniężnym, tak jak np. gwarancja dobrego wykonania.

Spełnienie świadczenia

Świadczenie banku - gwaranta, co wynika wprost z treści gwarancji, polega na spełnieniu świadczenia pieniężnego na rzecz wskazanego beneficjenta gwarancji. Spełnienie świadczenia z tego tytułu z reguły jest poprzedzone zbadaniem prawidłowości (co do formy i terminu złożenia) żądania zapłaty przez beneficjenta gwarancji. Badaniu podlega również treść oświadczenia beneficjenta zawartego w żądaniu zapłaty, w tym czy treść tego oświadczenia odpowiada warunkom określonym w treści wystawionej gwarancji.

Co do zasady, bank na podstawie wystawionej przez siebie gwarancji nie jest zobowiązany - o ile taki obowiązek nie wynika jednoznacznie i wprost z treści gwarancji - do badania i weryfikacji, czy oświadczenie składane przez uprawnionego z gwarancji zawarte w żądaniu zapłaty odpowiada prawdzie. W treści wystawianych gwarancji banki też zazwyczaj nie przyjmują na siebie ani ryzyka, ani odpowiedzialności związanej z samodzielnym dokonaniem oceny zawartości merytorycznej i prawdziwości dokumentów załączanych do żądania zapłaty. Starają się one umownie zwolnić z takiego obowiązku nawet wtedy, gdy wymóg dołączenia takich dokumentów do żądania zapłaty jest zawarty wprost w treści gwarancji. Dążą w ten sposób do ograniczenia swojej kontroli wyłącznie do aspektów formalnych, takich jak sprawdzenie liczby załączonych dokumentów, ich nazw, formy sporządzenia etc.

W każdej gwarancji musi zostać maksymalnie precyzyjnie wskazany termin jej ważności. W praktyce, najczęściej termin ten zostaje określony poprzez wskazanie konkretnej daty kalendarzowej ("termin ważności gwarancji upływa w dniu..."). Zdarza się jednak, że zostaje on określony poprzez wskazanie konkretnego, zdefiniowanego przez strony zdarzenia ("gwarancja jest ważna do dnia zakończenia realizacji przedmiotu umowy") bądź w sposób mieszany ("gwarancja jest ważna przez ... dni, licząc od dnia wykonania umowy, nie później jednak niż do dnia ..."). Oprócz obowiązku wskazania terminu obowiązywania gwarancji w treści gwarancji należy wskazać też postanowienia dotyczące obowiązków beneficjenta gwarancji do zgłoszenia żądania zapłaty z gwarancji w odpowiednim czasie i miejscu. Najczęściej odbywa się to poprzez wskazanie, że żądanie zapłaty winno wpłynąć do określonej godziny w określonym dniu do siedziby banku lub jego oddziału wskazanego w treści gwarancji. Często też w treści wystawianych gwarancji banki zawierają postanowienia, zgodnie z którymi gwarancja traci ważność po upływie terminu wskazanym w wystawionym przez bank dokumencie i powinna być po tym terminie bankowi zwrócona, chociaż podkreśla się to, że traci ona ważność także wówczas, gdy fizycznie dokument gwarancji nie zostanie do banku zwrócony.

Czy decyduje wola stron

Gwarancja bankowa została w dość uproszczony sposób uregulowana w ustawie prawo bankowe. Pozwala to przedsiębiorcom i bankom, by zgodnie z art. 84 ustawy prawo bankowe i art. 353¹ kodeksu cywilnego ułożyli mający ich łączyć stosunek prawny według własnego uznania, pamiętając tylko o tym, aby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

W pierwszej kolejności mogą więc oni samodzielnie zdecydować, czy wystawiana gwarancja ma mieć ścisły związek z określonym zobowiązaniem, które będzie zabezpieczać, czy też będzie miała charakter samodzielny i nieakcesoryjny w stosunku do tego zobowiązania. W gwarancji strony mogą określić okoliczności wyłączające lub ograniczające odpowiedzialność banku wobec zleceniodawcy gwarancji za dokonanie wypłaty z gwarancji bądź beneficjenta gwarancji z tytułu niespełnienia świadczenia określonego w gwarancji.

Zawarcie w treści gwarancji klauzuli zobowiązującej bank do zapłaty kwoty gwarantowanej "nieodwołalnie", "bezwarunkowo" i "na pierwsze żądanie" z jednej strony stanowi swego rodzaju zaostrzenie odpowiedzialności gwaranta poprzez wyłączenie uzależnienia realizacji gwarancji od dodatkowych warunków, co oznacza, że - co do zasady - obowiązujący przyjęty przez gwaranta obowiązek świadczenia powstaje już z chwilą zawiadomienia go (terminowo i w odpowiedniej formie) o niedokonaniu zapłaty przez dłużnika. Z drugiej strony powyższe zapisy - i w tym wypadku co do zasady (wyjątki od której wskazujemy poniżej) - zwalniają bank z jakiegokolwiek obowiązku badania ryzyka związanego z tzw. stosunkiem podstawowym, co de facto przenosi ryzyko związane z wypłatą przez bank kwoty gwarancji na zleceniodawcę.

Bank - gwarant jest więc - co do zasady - zwolniony z obowiązku wykonania jakichkolwiek innych czynności, w tym aktów staranności innych niż te, które zostały wprost wskazane w treści gwarancji. Bank nie jest także związany żadnymi, kierowanymi do niego po wystawieniu gwarancji i wydaniu jej uprawnionemu beneficjentowi poleceniami zleceniodawcy wystawienia gwarancji (wyjątki od tej zasady zostaną omówione w dalszej części).

Bank - gwarant - co do zasady - nie może też skutecznie podnosić przeciwko beneficjentowi gwarancji zarzutów przysługujących zleceniodawcy takiej gwarancji, wynikających ze stosunku podstawowego (z reguły zawartego pomiędzy zleceniodawcą a beneficjentem).

W praktyce oznacza to, że bank, wystawiając na zlecenie przedsiębiorcy gwarancję np. dobrego wykonania umowy, po otrzymaniu żądania wypłaty od beneficjenta takiej gwarancji nie może - co do zasady - podnosić, że zleceniodawca gwarancji nieprawidłowo wykonał zawartą umowę czy że zleceniodawca gwarancji nie odpowiada za wady przedmiotu takiej umowy i brak jest podstaw do wystąpienia przez beneficjenta gwarancji wobec banku z żądaniem wypłaty z gwarancji. Obowiązkiem banku - gwaranta jest bowiem przede wszystkim wypłata kwoty wskazanej w treści gwarancji, dokonana na żądanie uprawnionego beneficjenta. Sąd Najwyższy w wyroku z 20 grudnia 1996 r. (sygn. akt. I CKU 30/96, opubl. Legalis) uznał: "Gwarancja bankowa jest pozakodeksową umową nazwaną, uregulowaną w ustawie prawo bankowe. Stosowanie do niej przepisu art. 391k.c. wyłącza przede wszystkim odszkodowawczy charakter przewidzianej w niej odpowiedzialności, jakiego nie można przypisać odpowiedzialności gwaranta. Wystarczy chociażby wskazać, że podstawową przesłanką odpowiedzialności banku wobec beneficjenta jest fakt niewykonania przez osobę trzecią oznaczonego świadczenia, a nie fakt zaistnienia szkody, oraz że rozmiar odpowiedzialności banku jest z góry oznaczony przez wysokość uzgodnionej sumy gwarancyjnej, a nie rozmiar poniesionej przez beneficjenta szkody".

Gwarancja płatna "na pierwsze żądanie"

W treści takiej gwarancji najczęściej pojawiają się sformułowania: "niniejsza gwarancja jest płatna bezwarunkowo, nieodwołalnie oraz na pierwsze żądanie". W przypadku udzielenia takiej gwarancji bank - gwarant, jak już podkreślano powyżej - co do zasady - nie może skutecznie powołać się na zarzuty wynikające ze stosunku podstawowego, który zabezpiecza, celem wyłączenia czy ograniczenia swej odpowiedzialności.

Zastosowana klauzula "na pierwsze żądanie" oznacza, że bank winien spełnić świadczenie z tytułu wystawionej gwarancji niezwłocznie po otrzymaniu żądania wypłaty od jej beneficjenta z zastrzeżeniem istnienia prawidłowości tego żądania m.in. co do terminu jego zgłoszenia, formy oraz treści, nie badając stosunku podstawowego, łączącego beneficjenta gwarancji z jej zleceniodawcą. Klauzula o bezwarunkowości gwarancji oznacza, że bank - gwarant powinien spełnić świadczenie wynikające z gwarancji jedynie na podstawie otrzymanego w terminie ważności gwarancji prawidłowego żądania zapłaty, zawierającego oświadczenie o niespełnieniu przez zleceniodawcę gwarancji zobowiązań wobec beneficjenta oraz bez przedstawienia innych dodatkowych dokumentów.

Klauzula o nieodwołalności gwarancji oznacza, że bank nie ma prawa jej odwołać przed upływem terminu ważności, określonego w jej treści. Jak już wskazano powyżej, zastosowanie do gwarancji ma przepis art. 353¹ k.c., statuujący zasadę swobody umów. Co oznacza, że bank i przedsiębiorca mogą wykreować gwarancję jako czynność abstrakcyjną. W takiej sytuacji bank - gwarant po otrzymaniu prawidłowego żądania wypłaty od beneficjenta gwarancji, jak opisano powyżej, co do zasady nie powinien badać istnienia stosunku prawnego pomiędzy beneficjentem oraz zleceniodawcą gwarancji i prawidłowości jego wykonania.

Klauzula identyfikacyjna

Aby bank - gwarant mógł dokonać wypłaty z gwarancji, to oprócz uzyskania żądania zapłaty od beneficjenta musi mieć pewność, że takie żądanie otrzymał od podmiotu uprawnionego do jego złożenia. Bank może przecież wystawić gwarancję na rzecz beneficjenta, który nie jest klientem danego banku. Stąd też w treści gwarancji spotyka się klauzulę indentyfikacyjną, której celem jest ochrona banku - gwaranta przed dokonaniem wypłaty na rzecz nieuprawnionego podmiotu. Z reguły przybiera ona brzmienie następujące: "w celu identyfikacji żądania zapłaty musi zostać przedstawione za pośrednictwem waszego banku, który potwierdzi podpisy osób złożone pod tym żądaniem". Spotyka się także wymóg dołączenia do żądania zapłaty aktualnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego czy też przedstawienia zaświadczenia z ewidencji działalności gospodarczej, w zależności od formy prawnej beneficjenta gwarancji. W przypadku pojawienia się powyższego zapisu w treści gwarancji, zakładającego wymóg potwierdzenia prawidłowości reprezentacji beneficjenta przez bank prowadzący jego rachunek bankowy, czy też konieczności pośrednictwa banku przy złożeniu żądania zapłaty beneficjent powinien sporządzone żądania zapłaty złożyć w oryginale w banku prowadzącym jego rachunek. Obowiązkiem banku prowadzącego rachunek beneficjenta jest potwierdzenie, że podpisy pod żądaniem zapłaty złożyły osoby uprawnione do składania oświadczeń woli w imieniu beneficjenta gwarancji oraz ewentualne przesłanie takiego żądania do banku - gwaranta.

Przedłużenie ważności

Istnieje możliwość przedłużenia określonego terminu ważności gwarancji zarówno z inicjatywy zleceniodawcy, jak i beneficjenta gwarancji. Zleceniodawca przede wszystkim winien pamiętać o zgłoszeniu takiego wniosku bankowi - gwarantowi z odpowiednim wyprzedzeniem czasowym. W zależności od praktyki i dokumentacji obowiązującej w danym banku zleceniodawca musi złożyć wniosek o przedłużenie terminu ważności gwarancji bądź zwrócić się do banku o zawarcie odpowiedniego aneksu do wcześniej zawartej umowy zlecenia udzielenia gwarancji bankowej. W obrocie gospodarczym, ale najczęściej międzynarodowym można spotkać również gwarancje z klauzulą przedłużającą od razu wbudowaną w treść gwarancji bankowej, zgodnie z którą beneficjent gwarancji ma prawo do zgłoszenia bankowi - gwarantowi żądania typu "zapłać albo przedłuż termin gwarancji". W takim przypadku bank - gwarant po otrzymaniu żądania jest zobowiązany zwrócić się do zleceniodawcy gwarancji z pytaniem, którą z czynności wskazanych w żądaniu powinien wykonać. Jeżeli zleceniodawca wskaże na przedłużenie terminu ważności gwarancji, to po spełnieniu ewentualnych dodatkowych warunków wynikających ze stosunku łączącego zleceniodawcę gwarancji z bankiem, takich jak np. ocena zdolności kredytowej na kolejny okres, i weryfikacji wartości posiadanego przez bank zabezpieczenia uiszczenie prowizji bank dokonuje przedłużenia ważności gwarancji poprzez wystawienie odpowiedniego dokumentu (najczęściej w formie aneksu do gwarancji).

Wygaśnięcie zobowiązania

Zobowiązanie z tytułu gwarancji wygasa, jeżeli w okresie jej ważności beneficjent gwarancji nie złożył skutecznego i prawidłowego żądania zapłaty z tej gwarancji. Niezłożenie takiego żądania przez beneficjenta może być związane zarówno z niewystąpieniem przypadku, określonego w treści gwarancji, który uzasadniałby konieczność skorzystania z gwarancji, jak i z zaspokojeniem roszczenia beneficjenta gwarancji bezpośrednio przez zleceniodawcę gwarancji. Gwarancja oczywiście wygasa również w przypadku spełnienia przez bank - gwarant świadczenia w niej określonego na rzecz beneficjenta gwarancji. W tej ostatniej sytuacji dochodzi do wygaśnięcia zobowiązania pomiędzy bankiem a beneficjentem, ale jednocześnie do powstania zobowiązania pieniężnego po stronie zleceniodawcy gwarancji względem banku. Zleceniodawca gwarancji - z reguły niezwłocznie po otrzymaniu przez bank - gwarant pisemnego żądania zapłaty z gwarancji - zostaje bowiem wezwany przez bank do zapłaty sumy gwarancyjnej na rzecz banku.

Zwolnienie z odpowiedzialności

W doktrynie i judykaturze wyrażany jest pogląd, że w praktyce może dojść do powstania sytuacji, w której np. przekroczenie przez beneficjenta celu uzyskanego zabezpieczenia może uzasadniać ochronę banku - gwaranta, a tym samym ochronę zleceniodawcy. Może to mieć miejsce np. wówczas, gdy uprawniony z gwarancji wykorzystuje udzielone mu zabezpieczenie do innych celów, niż to wynika z treści gwarancji, w której wyraźnie przywołano i wskazano cel zabezpieczenia i dokumenty regulujące stosunek podstawowy, który dana gwarancja ma zabezpieczać. Z przekroczeniem tym możemy mieć także do czynienia wówczas, gdy beneficjent gwarancji stara się jednostronnie rozszerzyć zabezpieczenie gwarancyjne na inne zobowiązania podstawowe niż te, które zostały wskazane w treści udzielonej gwarancji. W judykaturze przyjmuje się również, że skoro do gwarancji bankowych stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego, to w zakresie dotyczącym stosunku gwarancyjnego obowiązują ogólne zasady zawierania i kształtowania treści umów (art. 66, art. 353¹ k.c.), wykładni oświadczeń woli (art. 65 k.c.) i wykonywania zobowiązań (art. 354 - 355 k.c.). Odpowiedzialność banku - gwaranta, bez względu na charakter i treść gwarancji, nie jest więc nieograniczona i nie może być traktowana w sposób bezwzględny.

Ocena sytuacji w każdym wypadku powinna zostać poprzedzona przeprowadzeniem szczegółowej analizy okoliczności danej sprawy, w szczególności tych jej aspektów, które mogłyby przemawiać za uznaniem, że np. beneficjent nie honoruje celu gwarancji lub wykorzystuje zabezpieczenia dla innych celów niż określone w gwarancji.

Beneficjent gwarancji winien - zgodnie z art. 65 par. 2 k.c. - respektować zamiary stron (tj. beneficjenta i zleceniodawcy gwarancji oraz łączącego ich stosunku podstawowego) oraz celu jej wystawienia. Potwierdza to m.in. treść wyroku Sądu Najwyższego z 20 stycznia 2011 r., sygn. akt I CSK 193/10. Stwierdzono w nim: "proces interpretacji umowy nie może ograniczać się jedynie do badania jej tekstu, lecz musi objąć wszystkie okoliczności umożliwiające ocenę, jaka była rzeczywista wola umawiających się kontrahentów, i powinien przebiegać według reguł wykładni kombinowanej, dającej pierwszeństwo ustaleniu znaczenia spornych postanowień umowy według wzorca subiektywnego. Gdyby się okazało, że nie da się stwierdzić, jak strony rozumiały sporne postanowienia umowy w chwili jej zawarcia, sąd powinien ustalić ich znaczenie według wzorca obiektywnego, opartego na założeniu, że zastosowanie reguł z art. 65 par. 1 k.c. nakazuje otoczyć ochroną adresata oświadczenia woli, który przyjął je, określając jego treść przy zastosowaniu starannych zabiegów interpretacyjnych".

Doktryna oraz orzecznictwo wskazują na prawo banku - gwaranta do obrony wobec takich działań beneficjenta gwarancji, które można by uznać za nadużycie prawa. Takie uprawnienie banku - gwaranta ma bezpośredni wpływ na sytuację prawną zleceniodawcy gwarancji, którego zobowiązanie do spłaty sumy gwarancji powstaje z reguły po otrzymaniu informacji z banku o wpływie do banku żądania zapłaty. Zgodnie z art. 5 k.c.: "nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony". Z czynnością uznawaną za nadużycie prawa mamy do czynienia m.in. w sytuacji, gdy beneficjent gwarancji zgłasza żądania zapłaty niezgodnie czy sprzecznie z zapisami gwarancji itp.

Powyższe stanowisko zostało potwierdzone przez Sąd Najwyższy m.in. w uchwale z 28 kwietnia 1995 r., sygn. akt III CZP 166/94. Z uzasadnienia tej uchwały wynika m.in.: "gwarant »na pierwsze żądanie« mógłby natomiast podnieść zarzuty wyprowadzone z łączącego go z beneficjentem stosunku gwarancji. Zarzuty te mogłyby dotyczyć jego własnego zobowiązania. W doktrynie wyrażany jest pogląd, że przekroczenie przez beneficjenta celu uzyskanego zabezpieczenia może uzasadniać ochronę gwaranta przy użyciu konstrukcji naruszenia przez beneficjenta gwarancji postanowień właśnie umowy gwarancyjnej. Naruszenie to mogłoby być przyjęte, gdyby beneficjent gwarancji wykorzystał udzielone mu zabezpieczenie do innych celów niż wynikające z gwarancji, np. starał się jednostronnie rozszerzyć zabezpieczenie gwarancyjne na inne zobowiązania podstawowe niż określone w umowie gwarancyjnej. (...)

Poza tym w doktrynie przyznaje się gwarantowi prawo obrony za pomocą zarzutu nadużycia przez wierzyciela gwarancji celu zabezpieczenia, uznając, że przesłanki takiego nadużycia muszą być określone w odniesieniu do konkretnego przypadku. Skuteczność tej obrony przyjmowana jest jednak wyjątkowo, gdy nadużycie gwarancji okazuje się ewidentne, np. gdy gwarancja stała się narzędziem uzyskania nienależnych korzyści, albo gdy jej wykorzystanie jest wynikiem zmowy osób zainteresowanych. W zależności od konkretnych okoliczności sprawy obrona taka mogłaby wchodzić w rachubę w przypadku braku stosunku podstawowego, którego zabezpieczenie stanowiło cel gwarancji. Także bowiem wtedy mogłoby mieć miejsce nadużycie prawa podmiotowego w rozumieniu art. 5 k.c."

"Bank udzielający gwarancji opatrzonej klauzulami »nieodwołalnie i bezwarunkowo« nie może skutecznie powołać się - w celu wyłączenia lub ograniczenia przyjętego na siebie obowiązku zapłaty - na zarzuty wynikające ze stosunku podstawowego, w związku z którym gwarancja została wystawiona." Z uzasadnienia: "»gwarant« na pierwsze żądanie mógłby natomiast podnieść zarzuty wyprowadzonego z łączącego go z beneficjentem stosunku gwarancji. W doktrynie wyrażany jest pogląd, że przekroczenie przez beneficjenta celu uzyskanego zabezpieczenia może uzasadnić ochronę gwaranta".

"Jeżeli przesłanką wymagalności świadczeń z gwarancji bankowej było oświadczenie, że osoba trzecia nie zapłaciła w terminie swego długu, to oświadczenie beneficjenta o niezapłaceniu długu w terminie i zawiadomienie, że zgłoszono upadłość tej osoby, spełnia wymagania formalne gwarancji odnośnie rat długu, których terminy zapłaty miały upłynąć w przyszłości."

"1. Roszczenie banku o zwrot kwoty wypłaconej w wykonaniu nieważnej gwarancji bankowej (art. 410 k.c.) jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przedawnia się z upływem trzyletniego terminu (art. 118 k.c.).

2. Bieg przedawnienia roszczenia wynikającego z zobowiązania bezterminowego rozpoczyna się w dniu, w którym świadczenie powinno być spełnione, gdyby wierzyciel wezwał dłużnika do wykonania zobowiązania w najwcześniej możliwym terminie (art. 120 par. 1 zdanie drugie w zw. z art. 455 k.c.), niezależnie od świadomości uprawnionego co do przysługiwania mu roszczenia."

"Uzyskane przez podatnika przysporzenie z tytułu gwarancji dobrego wykonania umowy (gwarancji bankowej) ma charakter trwały i podlega opodatkowaniu na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych jako otrzymane pieniądze. Przysporzenie takie nie może być traktowane jako »inny zwrócony wydatek nie zaliczony do kosztów uzyskania przychodów« (art. 12 ust. 4 pkt 6a ustawy), gdyż przepis ten odnosi się wyłącznie do poniesionych i zwróconych podatnikowi wydatków, nie stanowiących - z mocy art. 16 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych - kosztów uzyskania przychodów."

W treści gwarancji pojawiają się klauzule, których konsekwencje należy poznać jeszcze przed jej wystawieniem. Pełna i wszechstronna analiza dokumentacji banku oraz dokładne zrozumienie klauzul pozwolą przedsiębiorcom na prawidłowe zabezpieczenie interesów i uniknięcie problemów w przyszłości

Z obserwacji obrotu gospodarczego w Polsce wynika, że przedsiębiorcy (niezależnie od wielkości prowadzonego przedsiębiorstwa) nie zawsze przywiązują właściwą uwagę i znaczenie do uprzedniej wnikliwej analizy sformułowań zawartych w gwarancjach, o wystawienie których zwracają się do banków. Tymczasem dokładnej analizie powinni poddawać nie tylko sam proponowany tekst gwarancji, ale także postanowienia umowy o udzielenie gwarancji/wniosku o udzielenie gwarancji bankowej oraz obowiązujących w tym zakresie regulaminów bankowych. Udzielenie przez bank gwarancji zawsze wiąże się z oceną zdolności kredytowej zleceniodawcy takiej gwarancji, takiej samej jak w przypadku innych produktów bankowych. Zleceniodawcy gwarancji powinni poddawać dalszej szczegółowej analizie nie tylko zapisy dotyczące opłat związanych z udzielaną gwarancją (prowizja za wystawienie gwarancji, opłaty za każdy kolejny okres obowiązywania gwarancji czy też prowizja za przedłużenie ważności terminu gwarancji), ale też zwracać uwagę na inne wymogi banku - gwaranta, choćby w zakresie uzyskania od zleceniodawcy stosowanego zabezpieczenia roszczenia z tytułu wystawionej gwarancji np. w postaci kaucji, hipoteki czy zastawu rejestrowego oraz opłat związanych z ustanowieniem takiego zabezpieczenia (np. koszty związane z koniecznością sporządzenia wyceny nieruchomości celem ustanowienia na niej hipoteki na rzecz banku czy koszty sądowe związane z wpisem ograniczonego prawa rzeczowego do ksiąg wieczystych czy do rejestru zastawów).

Roszczenia beneficjenta gwarancji wobec banku oraz banku - gwaranta wobec jej beneficjenta zgodnie z art. 87 ustawy - Prawo bankowe przedawniają się z upływem 6 lat. Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się z chwilą przedłożenia skutecznego żądania zapłaty. Wymagane jest więc, by beneficjent nie tylko zażądał zapłaty z tytułu wypłaconej gwarancji, ale by jego oświadczenie było prawidłowe co do formy, treści oraz było złożone w terminie ważności gwarancji

@RY1@i02/2011/245/i02.2011.245.215000400.806.jpg@RY2@

Zasada funkcjonowania gwarancji bankowej

@RY1@i02/2011/245/i02.2011.245.215000400.807.jpg@RY2@

Ewa Ilnicka, radca prawny, Kancelaria Radcy Prawnego Ewy Ilnickiej

Ewa Ilnicka

radca prawny, Kancelaria Radcy Prawnego Ewy Ilnickiej

@RY1@i02/2011/245/i02.2011.245.215000400.808.jpg@RY2@

Anna Jakimiuk-Habas, radca prawny, Kancelaria Radcy Prawnego Ewy Ilnickiej

Anna Jakimiuk-Habas

radca prawny, Kancelaria Radcy Prawnego Ewy Ilnickiej

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (t.j. Dz. U. z 2002 r., nr 72, poz. 665 z późn. zm.).