Organ antymonopolowy musi udowodnić naruszenie prawa

Zgodnie z przepisami prawa konkurencji na organie antymonopolowym spoczywa ciężar wykazania naruszenia przez przedsiębiorców prawa antymonopolowego. W polskim prawie wyrazem tego obowiązku jest zasada prawdy obiektywnej wynikająca z art. 7 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z nim, organ administracyjny, jakim jest prezes UOKiK, ma obowiązek zebrać cały materiał dowodowy w sprawie i w oparciu o niego wykazać okoliczności naruszenia przez przedsiębiorców prawa antymonopolowego. Naruszenie tej zasady przez prezesa UOKiK może przesądzać o wadliwości jego decyzji nakładającej na przedsiębiorców kary pieniężne za naruszenie prawa, a w konsekwencji stanowić podstawę uchylenia decyzji w zakresie nałożonej kary pieniężnej (wyrok z 24 kwietnia 1996 r., sygn. akt XVII Amr 24/95). Taki pogląd jest przyjęty również na gruncie przepisów i praktyki UE, czego wyrazem jest choćby jedno z ostatnich orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). W wydanym 16 listopada 2011 r. wyroku w sprawach połączonych T-51/06 i in., TSUE uchylił w części decyzję Komisji Europejskiej (KE), która 6 lat temu ukarała m.in. spółkę Low&Bonar oraz spółkę Stempher BV za udział w kartelu zawiązanym przez producentów plastikowych folii i worków. TSUE uznał, że w przypadku tych podmiotów, KE nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku wykazania w wystarczającym stopniu, że przedsiębiorcy ci naruszyli prawo konkurencji.

W przypadku L&B, TSUE stwierdził, że w zakresie, w jakim KE uznała, że L&B był członkiem kartelu mającego charakter jednego, ciągłego naruszenia w okresie 13 września 1991r. - 28 listopada 1997 r., KE nie udowodniła, że w tym okresie L&B wiedział lub mógł wiedzieć, że uczestnicząc we wcześniejszych spotkaniach uczestniczył jednocześnie w szerszym kartelu obejmującym swoim zasięgiem kilka państw europejskich. W konsekwencji TSUE obniżyła karę nałożoną na L&B z 12,24 mln euro do 9,18 mln euro. W odniesienia do Stempher BV, TSUE uznał, że KE nie przestawiła wystarczającego i precyzyjnego dowodu, że Stempher BV uczestniczył w kartelu po 20 czerwca 1997 r. Biorąc pod uwagę, że, KE zarówno w decyzji, jak i w toku postępowania nie wykazała również interesu prawnego stanowiącego podstawę do uznania, że Stempher BV naruszył prawo także przed 20 czerwca 1997 r., TSUE uchylił decyzję KE w zakresie kary 2,37 mln euro nałożonej na Stempher BV. Powyższy wyrok ma niebagatelne znaczenie zarówno dla przedsiębiorców, jak i organów antymonopolowych, w tym prezesa UOKiK. Stanowi on nie tylko potwierdzenie zasady, że to na organie antymonopolowym spoczywa obowiązek wszechstronnego i rzetelnego zebrania dowodów uzasadniających zarzut naruszenia prawa przez przedsiębiorców. Daje też jasny i czytelny sygnał, że kara pieniężna za naruszenie prawa nakładana na przedsiębiorców musi być racjonalna w kontekście obowiązków dowodowych spoczywających na organie antymonopolowym. Skoro bowiem dowody zgromadzone przez organ antymonopolowy muszą być wystarczająco jasne i precyzyjne na gruncie danego stanu faktycznego oraz powinny odnosić się do wszystkich elementów zachowania przedsiębiorcy, z którym związane jest naruszenie, zaniechanie przez organ antymonopolowy obowiązku dowodowego w pełni uzasadnia zarzut wadliwości decyzji w zakresie nałożonej na przedsiębiorców kary i może stanowić podstawę do jej obniżenia.

@RY1@i02/2011/235/i02.2011.235.21500020b.802.jpg@RY2@

Jarosław Fidala

Kancelaria Prawna Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy sp. k.