Spółka akcyjna może zaspokoić swoich wierzycieli, przyznając im prawo do objęcia akcji i udziału w zyskach

Zgodnie z art. 448 par. 1 kodeksu spółek handlowych walne zgromadzenie może uchwalić podwyższenie kapitału zakładowego z zastrzeżeniem, że osoby, którym przyznano prawo do objęcia akcji, wykonają je na warunkach określonych w uchwale. Tym, co odróżnia podwyższenie warunkowe od pozostałych trybów, jest między innymi to, że podwyższenie to może nastąpić tylko w jednym ze ściśle określonych przez ustawę celów. Może nim być przyznanie praw do objęcia akcji obligatariuszom albo posiadaczom warrantów subskrypcyjnych albo pracownikom, członkom zarządu lub rady nadzorczej w zamian za wierzytelności, jakie przysługują tym osobom. Generalnie instytucja warunkowego podwyższenia kapitału służy więc zaspokojeniu wierzycieli spółki przez przyznanie im praw do udziału w zyskach.

Istota tego trybu podwyższenia kapitału wyraża się w jego warunkowym charakterze. Zdarzeniem przyszłym i niepewnym, w rozumieniu art. 89 kodeksu cywilnego, jest w tym wypadku złożenie przez osobę uprawnioną oświadczenia o objęciu akcji na zasadach i w terminie określonych w uchwale o warunkowym podwyższeniu kapitału. Warunkowy charakter nie dotyczy zatem samej uchwały o podwyższeniu kapitału, ale de facto jej realizacji.

Podwyższenie kapitału staje się skuteczne z chwilą wydania akcji, co stanowi wyjątek od generalnej zasady przewidzianej w art. 441 par. 4 kodeksu spółek handlowych, zgodnie z którą - podwyższenie kapitału następuje z chwilą wpisania do rejestru. Do objęcia akcji dochodzi przez złożenie stosownego oświadczenia na przygotowanym przez spółkę formularzu. Obligatoryjną treść formularza wskazano w art. 437 par. 2 kodeksu spółek handlowych. Powinien on zawierać: liczbę i rodzaj subskrybowanych akcji, wysokość dokonanej wpłaty, zgodę subskrybenta na brzmienie statutu (jeśli nie jest dotychczas akcjonariuszem spółki), podpisy subskrybenta i spółki oraz adres podmiotu upoważnionego do przyjmowania zapisów i wpłat na akcje. Brak któregokolwiek z podanych elementów, a także zastrzeżenie w formularzu warunku lub terminu powodują nieważność zapisu.

Z chwilą złożenia przez uprawnionego skutecznego zapisu spółka ma obowiązek niezwłocznego wydania tej osobie dokumentu akcji. W przypadku spółki publicznej za wydanie dokumentów akcji uważa się zapisanie ich na rachunku papierów wartościowych. Skuteczność i efektywność podwyższenia kapitału związana jest z czynnością realną, polegającą na wydaniu dokumentu akcji osobie uprawnionej.

W związku z przekształceniem kapitału warunkowego w definitywny po złożeniu oświadczeń o objęciu akcji i wydaniu dokumentów akcji na spółce ciążą obowiązki informacyjne. W przypadku spółki niepublicznej w ciągu trzydziestu dni po upływie każdego roku kalendarzowego zarząd ma obowiązek zgłosić do sądu rejestrowego wykaz akcji objętych w danym roku w celu uaktualnienia wysokości kapitału zakładowego ujawnionego w rejestrze wraz z wykazem osób, które wykonały prawo objęcia akcji, oraz oświadczenie zarządu, że akcje zostały wydane akcjonariuszom, którzy wnieśli pełne wkłady.

W przypadku spółek publicznych zarząd dokonuje podobnego zgłoszenia, jednak w terminie tygodnia po upływie każdego kolejnego miesiąca, licząc do dnia wydania pierwszego dokumentu akcji. Co więcej, jeśli w danym miesiącu do wydania akcji nie doszło, zarząd zobligowany jest także do złożenia stosownej informacji.

Obowiązki te są bardzo istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa obrotu. Skoro do podwyższenia kapitału dochodzi z chwilą wydania akcji, to konstrukcja ta stwarza stan niepewności co do wysokości kapitałów spółki (zakładowego i zapasowego w przypadku agio, ale też i kapitałów podstawowych), posiadania statusu akcjonariusza czy stopnia zaangażowania danego podmiotu w spółkę.

Instytucja warunkowego podwyższenia kapitału umożliwia sukcesywne podwyższenie kapitału zakładowego bez konieczności każdorazowych uchwał walnego zgromadzenia oraz konstytutywnej rejestracji

● wartość nominalną podwyższenia,

● cel warunkowego podwyższenia,

● określenie grona osób uprawnionych do objęcia akcji oraz

● termin wykonania tego prawa.

@RY1@i02/2011/216/i02.2011.216.215000600.803.jpg@RY2@

Karolina Muskała, radca prawny, dział finansowania korporacji w Kancelarii Tomczak i Partnerzy

Karolina Muskała

radca prawny, dział finansowania korporacji w Kancelarii Tomczak i Partnerzy

Art. 448 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 ze zm.).