Wnioskodawca musi uprawdopodobnić istnienie przysługującej mu wierzytelności

Wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika może zgłosić dłużnik lub każdy z jego wierzycieli, z tym że wniosek o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej (tzw. upadłość konsumencką) może zgłosić tylko dłużnik. Każdy z wierzycieli może złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, gdy dłużnik stał się niewypłacalny.

Dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Ponadto dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Oznacza to, że wierzyciel może złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika, w sytuacji gdy ten choćby minimalnie spóźnia się z zapłatą wymagalnych zobowiązań.

Składając wniosek o ogłoszenie upadłości, wierzyciel musi uprawdopodobnić istnienie przysługującej mu wobec dłużnika wymagalnej wierzytelności. Wymagalność zobowiązania to stan, w którym wierzyciel ma prawną możliwość żądania od dłużnika, aby ten świadczenie spełnił, zaś dłużnik obowiązany jest temu świadczeniu zadośćuczynić. W przypadku zobowiązań terminowych ich wymagalność następuje z chwilą nadejścia terminu spełnienia (np. upłynął wskazany w umowie termin zapłaty czynszu za dzierżawione przedsiębiorstwo), zaś przy zobowiązaniach bezterminowych z chwilą wezwania dłużnika do spełnienia świadczenia. Składając wniosek o ogłoszenie upadłości, wierzyciel nie ma obowiązku określać, w jaki sposób postępowanie upadłościowe ma się toczyć. Wierzyciel nie musi zatem wskazywać, czy postępowanie powinno zakończyć się zawarciem układu, czy likwidacją majątku dłużnika. Jednak jeżeli wierzyciel wnosi o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu, powinien dołączyć do wniosku wstępne propozycje układowe. Brak tych propozycji, mimo wezwania, sprawia, że sąd ogłasza upadłość obejmującą likwidację majątku dłużnika.

Wierzyciel powinien mieć na uwadze, że ogłoszenie upadłości może nastąpić tylko wówczas, gdy istnieje co najmniej dwóch wierzycieli dłużnika, którego dotyczy wniosek, dysponujących niewykonywanymi, ale wymagalnymi wierzytelnościami pieniężnymi. Zatem złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w sytuacji, gdy jedynym wierzycielem jest wnioskodawca, będzie równoznaczne z oddaleniem takiego wniosku przez sąd.

Przed złożeniem wniosku wierzyciel powinien ustalić, czy istnieją wobec dłużnika wymagalne wierzytelności osób trzecich. Ponadto wierzytelność wnioskodawcy powinna być niesporna. Jeżeli więc dłużnik nie zaspokaja wierzytelności, bowiem całkowicie zaprzecza jej istnieniu lub wymagalności, wówczas nie ma podstaw do wszczęcia postępowania upadłościowego. W takim wypadku złożenie przez wierzyciela wniosku o ogłoszenie upadłości zakończy się jego oddaleniem.

Sąd upadłościowy może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań nie przekracza trzech miesięcy, a suma niewykonanych zobowiązań nie przekracza 10 proc. wartości bilansowej dłużnika. Zasada ta nie znajdzie jednak zastosowania, gdy niewykonywanie przez dłużnika zobowiązań ma charakter trwały, albo gdy oddalenie wniosku może spowodować pokrzywdzenie wierzycieli. Trwałe niewykonywanie zobowiązań będzie miało miejsce zawsze wtedy, gdy dłużnik wprawdzie płaci z opóźnieniem mniejszym niż trzy miesiące, ale stan taki występuje na przestrzeni wielu miesięcy.

Sąd może również oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości w razie stwierdzenia, że majątek dłużnika jest obciążony hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską w takim stopniu, że pozostały jego majątek nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania. Ponadto sąd ma obowiązek oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania.

W końcu wierzyciel musi pamiętać o tym, że nie może złożyć wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnika działając w złej wierze. Zła wiara po stronie wierzyciela zachodzi wówczas, gdy wie on o tym, że nie ma podstaw do ogłoszenia upadłości.

Konsekwencją ustalenia przez sąd, że wierzyciel zgłosił wniosek w złej wierze, jest obciążenie go całością kosztów postępowania. Ponadto sąd może nakazać wierzycielowi złożenie publicznego oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie (np. zobowiązać go do opublikowania przeprosin w prasie za złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w złej wierze, przez co zostało naruszone dobre imię dłużnika). Z uwagi na powyższe decyzja wierzyciela o złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości powinna być przemyślana. W szczególności przed złożeniem takiego wniosku wierzyciel powinien dokładnie przeanalizować sytuację majątkową dłużnika oraz charakter i liczbę jego zobowiązań, by nie narazić się na oddalenie składanego wniosku.

Chociaż wierzytelność między kontrahentami jest sporna, wierzyciel złożył wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika. Chce wywrzeć na niego nacisk, by ten spełnił świadczenie. Konsekwencją ustalenia przez sąd, że wierzyciel zgłosił wniosek w złej wierze, jest obciążenie go całością kosztów postępowania.

@RY1@i02/2011/143/i02.2011.143.210.003a.001.jpg@RY2@

Piotr Zimmerman, radca prawny Zimmerman i Wspólnicy Sp. k.

Piotr Zimmerman

radca prawny Zimmerman i Wspólnicy Sp. k.

Ustawa z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1361 z późn. zm.).