Gminny tak jak przedsiębiorca nie może nadużywać siły rynkowej

Zgodnie z prawem ochrony konkurencji zakazane jest zarówno ograniczanie dostępu do rynku, jak i utrudnianie przedsiębiorcom warunków funkcjonowania na nim, poprzez np. faworyzowanie wybranych podmiotów. W świetle przepisów antymonopolowych również gminy traktowane są jak przedsiębiorcy, świadczą bowiem usługi użyteczności publicznej, samodzielnie bądź za pośrednictwem spółek komunalnych, nad którymi sprawują kontrolę. Praktyka UOKiK wskazuje, że w ostatnich latach pojawiało się coraz więcej przypadków łamania prawa antymonopolowego przez lokalnych przedsiębiorców. Naruszenia przepisów na poziomie regionalnym są najszybciej odczuwalne przez konsumentów, a w okresie długofalowym wpływają na kondycję całej gospodarki.

Z doświadczenia UOKiK wynika, że gminy, wykorzystując swoją pozycję rynkową, ograniczają dostęp do rynku lokalnym spółkom, odmawiając np. udzielenia zezwolenia na wywóz odpadów. Często również narzucają im uciążliwe warunki prowadzenia działalności gospodarczej, np. zobowiązują w umowie do wyboru gminnego składowiska śmieci, mimo że bliżej istnieją inne - konkurencyjne, również spełniające określone w prawie wymogi. Skutkiem takich działań niejednokrotnie jest zawyżanie cen i brak dbałości o odpowiednią jakość usług. Na niektórych rynkach gminy mają pozycję monopolisty, co wynika wprost z przepisów prawa, np. na rynku odpadów. Jednak samo posiadanie pozycji dominującej nie jest zabronione. Monopolista musi natomiast działać zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie nadużywać swojej siły rynkowej. Przekonała się o tym w ostatnim czasie Gmina Miasta Olsztyn, która bezprawnie narzucała przedsiębiorcom odbierającym odpady od właścicieli nieruchomości obowiązek ich przekazywania do wskazanego zakładu komunalnego. Uniemożliwienie wyboru miejsca składowania odpadów uznaliśmy za przejaw nadużycia pozycji dominującej. Nie jest to pierwsza taka decyzja organu antymonopolowego. W orzeczniczej działalności UOKiK można znaleźć wiele przykładów monopolistycznych zachowań jednostek samorządowych, mających na celu ochronę podmiotów komunalnych przed konkurencją ze strony przedsiębiorców działających w sektorze prywatnym. Niezastąpione w wykrywaniu naruszeń na szczeblu lokalnym są delegatury urzędu. Mają one bowiem możliwość podjęcia szybkiej reakcji na nieprawidłowości, które choć trudno dostrzegalne z punktu widzenia całej gospodarki, są uciążliwe dla konsumentów i przedsiębiorców.

W samym roku 2010 stwierdziliśmy nadużycie przez gminy i spółki komunalne ich pozycji na rynku wodno-kanalizacyjnym oraz odpadów i ścieków w 34 przypadkach. To dość duża liczba nieprawidłowości, biorąc pod uwagę, że wszystkich wydanych w ubiegłym roku decyzji dotyczących nadużywania pozycji dominującej przez przedsiębiorców było 68.

Gminy, których działania zakwestionowaliśmy, mogą podjąć współpracę z urzędem. Jednostka samorządu może wyjść z inicjatywą dostosowania swojej praktyki do obowiązujących przepisów i najczęściej przyjmujemy takie zobowiązania. Dążymy bowiem do tego, aby stan uczciwej konkurencji na danym rynku przywracać możliwie szybko i polubownie. Jednak w przypadku braku zainteresowania współpracą ze strony przedsiębiorcy nakazujemy zaniechanie praktyki. Często tego typu decyzjom towarzyszą również kary finansowe. Wszystkie działania prowadzone przez prezesa UOKiK - zarówno na szczeblu krajowym, jak i lokalnym - mają na celu zagwarantowanie przedsiębiorcom takich warunków funkcjonowania, które umożliwią im dostarczanie konsumentom najwyższej jakości towarów i usług.

@RY1@i02/2011/090/i02.2011.090.207.002a.001.jpg@RY2@

Małgorzata Krasnodębska-Tomkiel, prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

ŁS