Informacje o nierzetelnych dłużnikach

Funkcjonujący od 2003 r. system przekazywania informacji dotyczących wiarygodności płatniczej uczestników obrotu gospodarczego doczekał się w 2010 r. gruntownej nowelizacji. Zmiany były na tyle istotne, że ustawodawca postanowił uchylić w całości ustawę z 14 lutego 2003 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i zastąpić ją nową ustawą, która przybrała nazwę ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych. Nowa ustawa obowiązuje od 14 czerwca 2010 r. Zamysłem ustawodawcy, zarówno w przypadku ustawy z 2003 r., jak i obowiązującej, była poprawa bezpieczeństwa obrotu gospodarczego. Miało to nastąpić przez udostępnienie informacji o tych uczestnikach życia gospodarczego, którzy nie wywiązują się ze swoich zobowiązań. Źródłem informacji miały być, na zasadzie dobrowolności, te podmioty, które nie były w stanie wyegzekwować od swoich dłużników spłaty zobowiązań. System informacji gospodarczej funkcjonuje w oparciu o tzw. biura informacji gospodarczej (BIG), tj. spółki akcyjne prawa handlowego, które na podstawie umów zawartych z uczestnikami obrotu gospodarczego, przyjmują i udostępniają informacje gospodarcze.

Nowa ustawa znacząco rozszerza grupę podmiotów, które mogą przekazać informacje do systemu. Nastąpiło to przez zastąpienie dotychczas funkcjonującego terminu "przedsiębiorca" szeroko zdefiniowanym pojęciem "wierzyciel". W praktyce oznacza to, że informacje o nierzetelnych dłużnikach mogą przekazywać do big-ów wszyscy wierzyciele - nie tylko przedsiębiorcy, lecz także osoby fizyczne (także nieprowadzące działalności gospodarczej pod warunkiem spełnienia dodatkowych wymogów), jak również inne jednostki organizacyjne, np. zakłady budżetowe.

Istotną zmianą jest możliwość przekazywania informacji do big-ów przez tzw. wierzycieli wtórnych, tzn. podmioty, które nabyły wierzytelności w drodze np. cesji. Na podstawie nowej ustawy wierzyciele wtórni mogą także utrzymać w mocy istniejący wpis o dłużniku z przysługującej im wierzytelności, o ile dokonają w określonym terminie aktualizacji danych o wierzycielu. W nowej ustawie rozszerzono zakres tytułów prawnych, które upoważniają wierzyciela do przekazania informacji o dłużniku do systemu. Obecnie w stosunku do dłużnika konsumenta ustawa przewiduje jako podstawę zgłoszenia informacji o zobowiązaniu, nie tylko niewykonywanie umowy o kredyt konsumencki, lecz również umowy określonej w art. 187¹ k.p.c., a więc np. umowy o przewóz osób i bagażu, umowy o dostarczanie energii, wody, energii itp. Z brzmienia ustawy wynika, że powyższe tytuły prawne są traktowane jedynie przykładowo. Praktyka potwierdzi, czy podstawą do wpisu w systemie mogą być także inne, niewykonywane przez dłużnika konsumenta zobowiązania.

W przypadku dłużników niekonsumentów ustawa nie wprowadza dodatkowych ograniczeń co do tytułu prawnego, który uprawnia do zgłoszenia informacji do systemu. Wystarczy, aby zobowiązanie powstało w związku z określonym stosunkiem prawnym. Jeszcze dalej idące ułatwienia występują w przypadku zobowiązania stwierdzonego tytułem wykonawczym. W takim przypadku wierzyciel może zgłosić informację do systemu, niezależnie od tego, czy dłużnik ma przymiot konsumenta, czy też nie. Możliwość zgłoszenia informacji do systemu, niezależnie od konieczności przedstawienia odpowiedniego tytułu prawnego, jest obwarowana dodatkowymi warunkami, m.in. co do minimalnej wysokości niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań, odpowiedniego okresu ich wymagalności, a także konieczności ostrzeżenia dłużnika o zamiarze przekazania jego danych do biura. Jak sugeruje nazwa nowej ustawy, rozszerzył się zakres jej normowania, który obecnie obejmuje również wymianę danych na temat wiarygodności płatniczej uczestników obrotu. Wymiana ta może następować między big-ami a ich odpowiednikami w państwach UE, Konfederacji Szwajcarskiej oraz tych krajach EFTA, które są członkami umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, na podstawie zawartych przez big-i umów.

@RY1@i02/2011/006/i02.2011.006.210.002a.001.jpg@RY2@

Wojciech Łyszczarz, radca prawny w Kancelarii Deloitte

Wojciech Łyszczarz

radca prawny w Kancelarii Deloitte