Swobodę odwołania z funkcji członka zarządu można ograniczyć także w spółce komunalnej

Jednostki samorządu terytorialnego tworzą spółki kapitałowe i przystępują do już funkcjonujących. W ten sposób chcą sprawniej realizować zadania własne gminy i świadczyć mieszkańcom usługi powszechnie dostępne, aby dzięki temu zaspokajać ich potrzeby. Na przykład świadczą usługi zapewniające lokalny transport zbiorowy, gminne budownictwo mieszkaniowe, zaopatrzenie w wodę, kanalizacje, prąd, ciepło i gaz. Takie spółki gminne zawiązywane są na podstawie przepisów kodeksu spółek handlowych (ustawa z 15 września 2000r. - Kodeks spółek handlowych, Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm dalej k.s.h.). oraz ustawy z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (tekst jedn. Dz.U. nr 45 z 2011 r., poz. 236).

Członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub akcyjnej, również zawiązanej przy współudziale gminy, może zostać w każdym czasie odwołany. Tak stanowią w odniesieniu do spółek kapitałowych przepisy k.s.h. w art. 203 par. 1 (spółki z o.o.) oraz 370 par. 1 (spółki akcyjne).

Prawny status członka zarządu spółki określają umowa spółki i przepisy k.s.h. W świetle tych unormowań za członka zarządu można uznawać tylko osobę, która w przewidzianym prawem trybie powołana została na tę funkcję i której mandat nie wygasł. Zakwalifikowanie jej jako członka zarządu nie jest natomiast zależne od tego, czy i w jakim zakresie faktycznie spełnia swoje obowiązki w spółce. Za członka zarządu nie można też uznawać osoby, której mandat wygasł, a która nadal faktycznie wykonuje obowiązki przynależne członkowi zarządu (takie stanowisko zajął WSA Olsztynie w wyroku z 23 lutego.2012; I SA/Ol 739/11; LEX nr 1117515).

Powstaje jednakże pytanie, czy prawo do każdoczesnego odwołania członka zarządu ma charakter bezwzględny, czy też odwołanie członka zarządu może zostać ograniczone. Należy stwierdzić, iż przepisy k.s.h. przewidują możliwość ograniczenia odwołania członka zarządu. Ograniczenia te mogą mieć dwojaki charakter, przyjmując wymiar przedmiotowy bądź podmiotowy.

Ograniczenie podmiotowe dotyczy szczególnej regulacji ustawy o gospodarce komunalnej. Art. 10 ust. 6 tej ustawy, stanowi, iż członków zarządu spółek z udziałem jednostek samorządu terytorialnego powołuje i odwołuje rada nadzorcza. W konsekwencji, ustawodawca ustanowił regulację szczególną w porównaniu z przepisami kodeksu spółek handlowych, ograniczając kompetencje zgromadzenia wspólników/walnego zgromadzenia i pozostawiając wyłączną kompetencję odwołania radzie nadzorczej spółki komunalnej.

Ograniczenia przedmiotowe zostały przewidziane w art. 203 par. 2 k.s.h. (370 par. 2 w odniesieniu do spółek akcyjnych) i dotyczą ograniczenia uprawnień rady nadzorczej, a nie ich wyłączenia na rzecz innej osoby lub organu. Stosownie do powołanych przepisów umowa (statut) spółki może zawierać postanowienia, ograniczające prawo odwołania członka zarządu do ważnych powodów. W konsekwencji umowa bądź statut spółki mogą przewidywać mniej lub bardziej szczegółowo wyliczone okoliczności (np. podejmowania działań szkodliwych dla spółki), których wypełnienie daje dopiero prawo odwołania zarządu.

W każdym przypadku należy jednak pamiętać, iż uchwała o odwołaniu z funkcji członka zarządu spółki gminnej powoduje natychmiastowe ustanie korporacyjnego stosunku członkostwa w zarządzie. Zdaniem Sądu Najwyższego w orzecznictwie dominuje stanowisko, że uchwała odwołująca członka zarządu spółki pozbawia odwołanego korporacyjnego statusu prawnego (przymiotu piastuna organu osoby prawnej) z chwilą podjęcia stosownej uchwały lub w innym terminie w niej wskazanym, chyba że uchwała ta zostanie następnie skutecznie podważona w trybie przepisów prawa handlowego i wyeliminowana z obrotu prawnego prawomocnym orzeczeniem sądu gospodarczego, co również w kontekście kompetencji do odwołania, pozostawionej radzie nadzorczej może budzić kontrowersje. Pomimo obowiązku ujawnienia zmiany składu organu spółki w rejestrze uchwalona zmiana w stosunku do odwołanego członka zarządu rodzi skutek od momentu podjęcia uchwały (wyrok WSA w Łodzi z 18 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Łd 1041/08; LEX nr 528386).

Ważne

Uchwała o odwołaniu z funkcji członka zarządu spółki gminnej powoduje natychmiastowe ustanie korporacyjnego stosunku członkostwa w zarządzie

@RY1@i02/2012/172/i02.2012.172.08800080c.803.jpg@RY2@

Sebastian Koczur, adwokat, Kancelaria Adwokacka Adwokat dr Sebastian Koczur

Sebastian Koczur

adwokat, Kancelaria Adwokacka Adwokat dr Sebastian Koczur