W jaki sposób przekształcić spółkę osobową w kapitałową

Wybór określonej formy prawnej prowadzenia działalności nie musi być ostateczny. Kodeks spółek handlowych dopuszcza bowiem łączenie, podział i przekształcanie spółek. Zasady przeprowadzania tych zmian zostały uregulowane w jego tytule IV (art. 491 - 584¹³ k.s.h.). Są one realizowane w celu wzmocnienia kondycji finansowej spółki, rozszerzenia jej rynku zbytu, podniesienia konkurencyjności, ograniczenia odpowiedzialności wspólników oraz w celu zmiany zasad płacenia podatków zarówno przez przekształcaną spółkę, jak i przez jej udziałowców. Przekształcenie spółki osobowej w kapitałową z reguły wiąże się z rozwojem spółki, gdyż spółka kapitałowa jest lepszą formą prawną dla realizowania przedsięwzięć gospodarczych o większych rozmiarach. [przykład 1]

Przekształcać mogą się zarówno spółki osobowe (jawna, partnerska, komandytowa i komandytowo-akcyjna), jak i kapitałowe (z ograniczoną odpowiedzialnością i akcyjna), a także spółka cywilna uregulowana w art. 860 - 875 kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 551 par. 1 k.s.h. spółka jawna, spółka partnerska, spółka komandytowa, spółka komandytowo-akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółka akcyjna (spółka przekształcana) może zostać zmieniona w inną spółkę handlową (spółkę przekształconą). Oznacza to, że każda spółka może podlegać temu procesowi, a w jego wyniku może powstać inna spółka wymieniona w k.s.h. Spółka przekształcana staje się spółką przekształconą z chwilą jej wpisu do rejestru (dzień przekształcenia). Jednocześnie sąd rejestrowy z urzędu wykreśla spółkę przekształcaną.

W niniejszym opracowaniu zostały omówione zasady przekształcania spółek osobowych w spółki kapitałowe.

Likwidacja i upadłość

Kodeks spółek handlowych wprowadza pewne ograniczenie w zakresie dopuszczalności przekształceń spółek. W art. 551 par. 4 stanowi bowiem, że nie może być przekształcana spółka w likwidacji, która rozpoczęła podział majątku, ani spółka w upadłości. Wynika z tego, że:

wsamo otwarcie postępowania likwidacyjnego nie jest przeszkodą do przeprowadzenia przekształcenia spółki. Jest nią dopiero rozpoczęcie podziału majątku. Podział majątku spółki w likwidacji to podział majątku pomiędzy jej wspólników. Może być on dokonany dopiero po spłaceniu wszystkich zobowiązań oraz po ewentualnym złożeniu do depozytu sądowego sum potrzebnych do zaspokojenia lub zabezpieczenia wierzycieli znanych spółce, którzy się nie zgłosili albo których roszczenia nie są jeszcze wymagalne bądź których roszczenia są sporne;

wnie ma przeszkód, aby dokonać przekształcenia spółki będącej w trakcie postępowania układowego.

Sukcesja praw i obowiązków

Przekształcenie spółki w spółkę innego rodzaju nie wymaga rozwiązania i likwidacji dotychczasowego podmiotu. Istotą takiej zmiany jest to, że spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki spółki przekształcanej. Spółka przekształcona jest więc nie tyle następcą prawnym, co raczej kontynuatorką przekształcanej spółki. Wstępuje w jej sytuację faktyczną i prawną. Spółka przekształcona pozostaje w szczególności podmiotem zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane spółce przed jej przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi stanowi inaczej.

Rodzaje działalności wymagających koncesji zostały określone w art. 46 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (dalej: u.s.d.g.), a rodzaje działalności wymagającej zezwolenia, licencji lub zgody - w art. 75 tej ustawy. Katalog tych działalności jest zamknięty, a jego rozszerzenie albo zawężenie wymaga zmiany przepisów.

Zgodnie z art. 553 par. 2 k.s.h. wszelkie prawa związane z koncesją, licencją lub ulgą przysługują podmiotowi przekształconemu, jeżeli ustawa lub sama decyzja o ich udzieleniu nie stanowi inaczej. Większość ustaw wymienionych w art. 46 i art. 75 u.s.d.g. milczy na ten temat, co oznacza zgodę na wynikającą z art. 553 par. 2 k.s.h. kontynuację praw z koncesji lub licencji. [przykład 2]

Niektóre akty prawne szczegółowo regulują tę kwestię. Przykładem może być ustawa z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 43, poz. 226 z późn.zm.), która w art. 38a ust. 1 i 3 stanowi, że uprawnienia wynikające z koncesji są niezbywalne, z tym że w przypadku łączenia, podziału albo innego rodzaju przekształceń spółek handlowych uprawnienia te mogą przejść na inny podmiot za zgodą Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wyrażoną w formie uchwały.

Wspólnicy spółki przekształcanej uczestniczący w przekształceniu stają się z dniem przekształcenia wspólnikami spółki przekształconej, przy czym w trakcie trwania tej procedury wspólnicy powinni złożyć oświadczenia o uczestnictwie w spółce przekształconej. Jeżeli nie zdecydują się na uczestnictwo w tej spółce, skład wspólników spółki przekształconej będzie różnił się od składu wspólników dotychczasowego podmiotu.

Firma

Każda spółka ma swoją firmę (nazwę), za pomocą której jest identyfikowana w obrocie gospodarczym. Kwestie związane z brzmieniem firmy zostały uregulowane w k.s.h. w art. 24 (dla spółki jawnej), art. 90 (dla spółki partnerskiej), art. 104 (dla spółki komandytowej), art. 127 (dla spółki komandytowo-akcyjnej), art. 160 (dla spółki z o.o.) oraz art. 305 (dla spółki akcyjnej). W przypadku przekształcenia spółki konieczna jest zmiana firmy. Stosownie do art. 554 k.s.h., gdy zmiana brzmienia firmy dokonywana w związku z przekształceniem nie polega tylko na zmianie dodatkowego oznaczenia wskazującego na charakter spółki, spółka przekształcona ma obowiązek podawania w nawiasie dawnej firmy obok nowej firmy z dodaniem wyrazu "dawniej", przez okres co najmniej roku od dnia przekształcenia. Użyte w tym przepisie słowa "co najmniej" oznaczają oczywiście, że stan taki może trwać dłużej niż rok, jeżeli leży to w interesie przekształconej spółki.

Trzy etapy

Procedura przekształcenia spółek składa się z trzech etapów:

1. czynności przygotowawcze (art. 556 - 561 k.s.h.), czyli sporządzenie planu przekształcenia wraz z załącznikami oraz opinią biegłego rewidenta, a także zawiadomienie wspólników o zamiarze powzięcia uchwały o przekształceniu;

2. czynności właścicielskie (art. 562 - 566 k.s.h.), czyli podjęcie uchwały o przekształceniu, składanie przez wspólników oświadczeń o udziale w spółce przekształconej i ewentualnie zgłaszanie zastrzeżeń co do wyceny udziałów;

3. rejestracja i ogłoszenie (art. 569 i 570 k.s.h.).

Sporządzenie planu

Do przekształcenia spółki wymagane jest sporządzenie planu przekształcenia wraz z załącznikami oraz opinią biegłego rewidenta. Jest on dokumentem wewnętrznym spółki. Jego sporządzenie jest czynnością faktyczną, a nie prawną.

Zgodnie z art. 557 k.s.h. plan przekształcenia przygotowują zarząd spółki przekształcanej albo wszyscy wspólnicy prowadzący sprawy spółki przekształcanej, w zależności od tego, czy przekształceniu ulegnie spółka osobowa, czy kapitałowa. W przypadku gdy spółką przekształcaną jest spółka osobowa, plan przygotowują wszyscy wspólnicy prowadzący sprawy tej spółki. Wyjątkiem może być spółka partnerska, w której partnerzy postanowili powołać zarząd. W takim przypadku to on jest kompetentny do przygotowania planu przekształcenia.

Do podjęcia uchwały w sprawie przyjęcia planu przekształcenia konieczna jest jednomyślność wszystkich wspólników prowadzących sprawy spółki. Nie wystarczy współdziałanie tylko wspólników mających prawo do reprezentowania spółki. W przypadku spółki partnerskiej posiadającej zarząd zastosowanie mają przepisy o działaniu zarządu w spółce z o.o. Uchwała dotycząca przyjęcia planu przekształcenia jako czynności przekraczającej zwykły zarząd powinna być więc podjęta przez zarząd spółki partnerskiej bezwzględną większością głosów członków wieloosobowego zarządu obecnych na posiedzeniu. Należy przy tym pamiętać, że wszyscy członkowie zarządu muszą zostać wcześniej prawidłowo powiadomieni o jego odbyciu się. W przypadku spółki partnerskiej posiadającej zarząd nie zachodzi obowiązek podejmowania dodatkowej uchwały o przyjęciu planu przekształcenia przez wspólników (partnerów) spółki.

Plan przekształcenia powinien zawierać co najmniej:

1) ustalenie wartości bilansowej majątku spółki przekształcanej na określony dzień w miesiącu poprzedzającym przedłożenie wspólnikom planu przekształcenia. Oznacza to, że spółka przekształcana ma bardzo krótki termin na spełnienie wymogu polegającego na zbadaniu planu przekształcenia i jego przedłożeniu wspólnikom [przykład 3];

2) określenie wartości udziałów wspólników zgodnie ze sprawozdaniem finansowym sporządzonym dla celów przekształcenia na dzień, o którym mowa w pkt 1.

Jest to niezbędne minimum, jakie musi zawierać plan przekształcenia, co oznacza, że może on zawierać także inne elementy.

Ustalenie w planie przekształcenia wartości bilansowej majątku spółki przekształcanej jest potrzebne m.in. do tego, aby w przypadku, gdyby któryś ze wspólników nie chciał uczestniczyć w spółce przekształconej i zażądał wypłaty przysługującej mu wartości jego udziału w spółce, można było ustalić kwotę należną do wypłaty temu wspólnikowi.

Niezbędne załączniki

Do planu przekształcenia należy dołączyć:

wprojekt uchwały w sprawie przekształcenia spółki,

wprojekt umowy albo statutu spółki przekształconej,

wwycenę składników majątku (aktywów i pasywów) spółki przekształcanej,

wsprawozdanie finansowe sporządzone dla celów przekształcenia na dzień w miesiącu poprzedzającym przedłożenie wspólnikom planu przekształcenia, przy zastosowaniu takich samych metod i w takim samym układzie jak w ostatnim rocznym sprawozdaniu finansowym.

Sprawozdanie finansowe

Sprawozdanie finansowe będące załącznikiem do planu przekształcenia powinno być sporządzone specjalnie dla celów przekształcenia. Musi być ono przygotowane przy zastosowaniu takich samych metod i w takim samym układzie jak ostatnie roczne sprawozdanie finansowe. Nic nie stoi zatem na przeszkodzie, aby takie sprawozdanie roczne było załącznikiem do planu przekształcenia. Należy jednak zwrócić uwagę, że większość sprawozdań rocznych jest sporządzana na dzień 31 grudnia. Oznacza to, że w takim przypadku termin na przedłożenie wspólnikom planu przekształcenia upływa 31 stycznia następnego roku. Skorzystanie ze sprawozdania rocznego i dołączenie go jako załącznika do planu przekształcenia jest więc możliwe tylko w przypadku spółek, które rozpoczynają procedurę przekształceniową na początku roku.

Niektóre spółki osobowe nie mają obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych na podstawie ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn.zm.). Zgodnie z art. 2 tej ustawy jej przepisy stosuje się bowiem do mających siedzibę lub miejsce sprawowania zarządu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej spółek jawnych osób fizycznych i spółek partnerskich, jeżeli ich przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy wyniosły co najmniej równowartość w walucie polskiej 1,2 mln euro. Z tego względu wskazane wyżej spółki, które nie osiągają takich przychodów, nie mają obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych. Artykuł 10¹ k.s.h. stanowi, że w przypadku tego rodzaju spółek przepisy kodeksu, które przewidują konieczność sporządzania sprawozdania finansowego, wykonuje się w oparciu o podsumowanie zapisów w podatkowej księdze przychodów i rozchodów oraz innych ewidencji prowadzonych przez spółkę dla celów podatkowych, spis z natury, a także inne dokumenty pozwalające na sporządzanie tego sprawozdania. W przypadku przekształcania takich właśnie spółek do planu przekształcenia trzeba więc zamiast sprawozdania finansowego dołączyć podsumowanie zapisów w podatkowej księdze przychodów i rozchodów oraz innych ewidencji prowadzonych przez spółkę dla celów podatkowych, spis z natury oraz inne dokumenty pozwalające na sporządzanie tego sprawozdania.

Badanie przez biegłego rewidenta

Plan przekształcenia należy poddać badaniu przez biegłego rewidenta w zakresie poprawności i rzetelności. Kontrola ta ma więc charakter formalny (czy plan zawiera wszystkie niezbędne elementy) oraz merytoryczny (czy podane dane są zgodne z rzeczywistością). Dopiero po tym badaniu następuje zawiadomienie wspólników o zamiarze powzięcia uchwały o przekształceniu.

Biegłego rewidenta wyznacza na wniosek spółki sąd rejestrowy właściwy według siedziby przekształcanej spółki. W uzasadnionych przypadkach sąd może wyznaczyć dwóch albo większą liczbę biegłych. Spółka może wskazać biegłego rewidenta, którego badania sobie życzy. Sąd nie jest wprawdzie związany wnioskiem dotyczącym wyznaczenia konkretnego biegłego rewidenta, ale w praktyce wnioski o takiej treści są prawie zawsze uwzględniane.

Biegły rewident, w terminie określonym przez sąd, nie dłuższym jednak niż dwa miesiące od dnia jego wyznaczenia, sporządza na piśmie szczegółową opinię i składa ją wraz z planem przekształcenia sądowi rejestrowemu oraz spółce przekształcanej. Aby biegły mógł sporządzić taką opinię, potrzebuje niekiedy zapoznać się z dodatkowymi dokumentami albo wysłuchać wyjaśnień. Na pisemne żądanie biegłego rewidenta zarząd albo wspólnicy prowadzący sprawy spółki muszą mu przedłożyć takie dodatkowe wyjaśnienia lub dokumenty.

Sąd rejestrowy określa wynagrodzenie za pracę biegłego rewidenta i zatwierdza rachunki jego wydatków. Spółka przekształcana ma dwa tygodnie na uiszczenie tych należności. Jeśli nie ureguluje ich w tym terminie, sąd rejestrowy ściąga je w trybie przewidzianym dla egzekucji opłat sądowych. Oprócz wynagrodzenia za pracę biegłego rewidenta spółka musi uiścić także opłatę za wniosek o jego wyznaczenie. [przykład 4]

Zawiadomienie wspólników

Zgodnie z art. 560 par. 1 k.s.h. spółka zawiadamia wspólników o zamiarze powzięcia uchwały o przekształceniu spółki dwukrotnie, w odstępie nie krótszym niż dwa tygodnie i nie później niż na miesiąc przed planowanym dniem podjęcia tej uchwały. Czyni to w sposób przewidziany dla zawiadamiania wspólników spółki przekształcanej.

Sformułowanie, zgodnie z którym zawiadomienie musi być dokonane "nie później niż na miesiąc przed planowanym dniem powzięcia tej uchwały", budzi wątpliwości. Nie wiadomo bowiem, od którego zawiadomienia (pierwszego czy drugiego) ma być liczony miesięczny termin. W doktrynie prezentowane są poglądy popierające zarówno jedną, jak i drugą interpretację.

Celem zawiadamiania wspólników o zamiarze zmiany formy prawnej spółki jest przekazanie im informacji o stanie spółki, dzięki którym będą mogli podjąć decyzję o jej transformacji. Z tego względu zawiadomienie powinno zawierać istotne elementy planu przekształcenia oraz opinii biegłego rewidenta, a także określać miejsce i termin, w którym wspólnicy spółki przekształcanej mogą zapoznać się z pełną treścią planu i załączników, a także opinią biegłego rewidenta. Termin ten nie może być krótszy niż dwa tygodnie przed planowanym dniem powzięcia uchwały o przekształceniu. Do zawiadomienia dołącza się projekt uchwały o przekształceniu oraz projekt umowy albo statutu spółki przekształconej. Nie dotyczy to przypadku, w którym zawiadomienie jest ogłaszane.

Podjęcie uchwały

Drugi etap procedury przekształcenia (etap właścicielski) rozpoczyna się od podjęcia przez wspólników uchwały zatwierdzającej przekształcenie. Bezpośrednio przed powzięciem uchwały o przekształceniu spółki wspólnikom należy ustnie przedstawić istotne elementy treści planu przekształcenia i opinii biegłego rewidenta. Przekształcenie spółki osobowej w spółkę kapitałową następuje, jeżeli za przekształceniem wypowiedzieli się wszyscy wspólnicy, z tym że w przypadku spółki komandytowej oraz spółki komandytowo-akcyjnej wystarczy, jeśli oprócz wszystkich komplementariuszy za przekształceniem wypowiedzą się komandytariusze lub akcjonariusze reprezentujący co najmniej dwie trzecie sumy komandytowej bądź kapitału zakładowego, chyba że umowa albo statut przewidują surowsze warunki. Uchwała powinna być umieszczona w protokole sporządzonym przez notariusza.

Uchwała w sprawie przekształcenia (a wcześniej jej projekt) powinna zawierać:

wtyp spółki, w jaki zostaje przekształcony dany podmiot,

wwysokość kapitału zakładowego w przypadku przekształcenia w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością bądź w spółkę akcyjną,

wwysokość kwoty przeznaczonej na wypłaty dla wspólników nieuczestniczących w spółce przekształconej, która nie może przekraczać 10 proc. wartości bilansowej majątku spółki,

wzakres praw przyznanych osobiście wspólnikom uczestniczącym w spółce przekształconej, jeżeli przewidziane jest przyznanie takich praw,

wnazwiska i imiona członków zarządu spółki przekształconej,

wzgodę na brzmienie umowy albo statutu spółki przekształconej.

Dzień powzięcia uchwały o przekształceniu wyznacza koniec terminu, w którym wspólnik mający zastrzeżenia co do rzetelności wyceny wartości udziałów przyjętej w planie przekształcenia może zgłosić żądanie ponownej wyceny wartości bilansowej jego udziałów. Spółka musi uwzględnić jego żądanie w terminie dwóch miesięcy od dnia jego wniesienia. W przeciwnym razie wspólnik ten ma prawo wnieść powództwo o ustalenie wartości jego udziałów. Należy jednak zwrócić uwagę na to, że powództwo to nie jest przeszkodą w rejestracji przekształcenia.

Oświadczenie o uczestnictwie

Po powzięciu uchwały o transformacji spółka przekształcana wzywa wspólników, w sposób przewidziany dla ich zawiadamiania, do złożenia, w terminie miesiąca od dnia powzięcia uchwały o przekształceniu, oświadczeń o uczestnictwie w spółce przekształconej. Nie dotyczy to wspólników, którzy złożyli takie oświadczenia w dniu powzięcia uchwały.

W przekształcających się spółkach osobowych przekształcenie nie jest możliwe bez wcześniejszej jednomyślnej uchwały wszystkich wspólników. Jak już bowiem była o tym mowa wcześniej, przekształcenie spółki osobowej w spółkę kapitałową następuje, jeżeli za przekształceniem wypowiedzieli się wszyscy wspólnicy (w przypadku spółki komandytowej oraz spółki komandytowo-akcyjnej wystarczy, jeżeli oprócz wszystkich komplementariuszy za przekształceniem wypowiedzą się komandytariusze bądź akcjonariusze reprezentujący co najmniej dwie trzecie sumy komandytowej bądź kapitału zakładowego, chyba że umowa albo statut przewiduje surowsze warunki). Mimo to, wspólnicy ci muszą złożyć oświadczenia o uczestnictwie w spółce przekształconej, chyba że skorzystają ze zwolnienia przewidzianego dla wspólników, którzy złożyli już oświadczenia w dniu powzięcia uchwały o przekształceniu. Może się przy tym zdarzyć, że wspólnik, który głosował za podjęciem uchwały o przekształceniu, nie wyrazi następnie zgody na uczestniczenie w spółce przekształconej.

Oświadczenie o uczestnictwie wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności. Zgodnie z art. 78 par. 1 kodeksu cywilnego do zachowania formy pisemnej czynności prawnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli. Brak własnoręcznego podpisu wspólnika na dokumencie oświadczenia o uczestnictwie w spółce przekształconej powoduje jego nieważność. W konsekwencji taki wspólnik powinien być traktowany tak jak wspólnicy spółki przekształcanej, którzy nie złożyli oświadczenia o uczestnictwie w spółce przekształconej.

Roszczenie o wypłatę

Wspólnikowi, który nie złożył oświadczenia o uczestnictwie w spółce przekształconej, przysługuje roszczenie o wypłatę kwoty odpowiadającej wartości jego udziałów w spółce przekształcanej, zgodnie ze sprawozdaniem finansowym sporządzonym dla celów przekształcenia. Roszczenie to przedawnia się z upływem dwóch lat, licząc od dnia przekształcenia.

Wysokość kwoty przeznaczonej na wypłaty dla wspólników nieuczestniczących w spółce przekształconej nie może przekraczać 10 proc. wartości bilansowej majątku spółki (art. 563 pkt 3 k.s.h.). Problem powstaje zatem, gdy wartość bilansowa udziałów wspólników, którzy nie chcą uczestniczyć w spółce przekształconej, przekracza 10 proc. wartości bilansowej całej spółki. W tej kwestii wyrażane są różne poglądy. Niektórzy autorzy są zdania, że w takim przypadku przekształcenie nie dochodzi do skutku, gdyż spółka nie będzie mogła zaspokoić roszczeń wspólników nieuczestniczących w spółce przekształconej. Prezentowane jest jednak również stanowisko, zgodnie z którym określenie w uchwale o przekształceniu wskazanej kwoty ma na celu wyznaczenie górnego pułapu sum przypadających wspólnikom, którzy nie złożyli oświadczeń o uczestnictwie w spółce przekształconej. Jeżeli zatem roszczenia tych wspólników odpowiadające wartości ich udziałów w spółce przekształcanej przewyższają kwotę wymienioną w uchwale, ulegają one stosownej redukcji.

Spółka dokonuje wypłaty nie później niż w terminie sześciu miesięcy od dnia przekształcenia. Jeżeli roszczenie zostało zgłoszone po dniu przekształcenia, termin ten biegnie od dnia zgłoszenia roszczenia. Zasady te dotyczą także zwrotu przedmiotu wkładu niepieniężnego.

Rejestracja i ogłoszenie

Ostatni etap procedury przekształcenia spółek to faza rejestracji i ogłoszenia o przekształceniu.

Po zawarciu umowy (podpisaniu statutu) spółki przekształconej konieczne jest złożenie do sądu rejestrowego wniosku o wpis przekształcenia do rejestru. Zgodnie z art. 569 k.s.h. taki wniosek wnoszą wszyscy członkowie zarządu albo wspólnicy mający prawo reprezentacji spółki przekształconej. W przypadku przekształcania spółki osobowej w spółkę kapitałową obowiązek ten będzie zawsze należał do członków zarządu.

Zgodnie z art. 38 pkt 1 lit. f ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 168, poz. 1186 z późn. zm.), jeżeli podmiot wpisany do rejestru przedsiębiorców utworzony został w wyniku przekształcenia innego podmiotu, zamieszcza się w tym rejestrze wzmiankę o sposobie powstania podmiotu, a także oznaczenia poprzednich numerów rejestru.

Dla potrzeb zgłoszenia przekształcenia spółki należy stosować urzędowe formularze, które zostały przewidziane dla założenia spółki. W sprawach osobno nieuregulowanych do przekształceń spółek trzeba bowiem stosować przepisy właściwe dla ich powstawania. Dla spółki z o.o. jest to formularz KRS-W3, a dla spółki akcyjnej KRS-W4. Do tych formularzy należy dołączyć odpowiednie załączniki. Sąd rejestrowy rozpoznaje wniosek i następnie wpisuje do rejestru spółkę przekształconą, wykreślając jednocześnie spółkę przekształcaną.

Na zgłoszenie transformacji zarząd przekształconej spółki kapitałowej ma sześć miesięcy od dnia wyrażenia zgody na brzmienie umowy spółki z o.o. lub statutu spółki akcyjnej. W razie przekroczenia tego terminu przekształcenie nie dojdzie do skutku (art. 169 i art. 326 par. 1 k.s.h.).

Ogłoszenie o przekształceniu spółki jest dokonywane na wniosek zarządu spółki przekształconej. Ogłoszenie to jest publikowane w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, który jest ogólnokrajowym dziennikiem urzędowym przeznaczonym do zamieszczania obwieszczeń lub ogłoszeń, a także w inny sposób, jeżeli tak stanowi umowa (statut) spółki. Wpis do rejestru i ogłoszenie o przekształceniu wiążą się z kosztami, jakie musi ponieść spółka przekształcona. Są to następujące kwoty:

w500 zł za wpis do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego,

w100 zł za ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym o wpisie spółki.

Ważne

Plan przekształcenia musi być sporządzony w formie pisemnej pod rygorem nieważności

PRZYKŁAD 1

Zmiana zasad odpowiedzialności

Adam Z. i Bolesław P. są wspólnikami spółki jawnej AB. Obaj odpowiadają za jej zobowiązania bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie ze sobą i spółką. Gdyby egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, jej wierzyciele będą mogli prowadzić egzekucję z majątków udziałowców. Taka sytuacja jest jednak dość trudna dla Adama Z. i Bolesława P. Ich działalność rozwija się, zawierają coraz większe kontrakty i boją się, że w przypadku niepowodzenia w interesach będą ponosić ogromną odpowiedzialność. Z tego względu postanowili przekształcić spółkę jawną AB w spółkę z o.o., gdyż po przekształceniu nie będą ponosić odpowiedzialności za zobowiązania tego podmiotu gospodarczego.

Muszą jednak pamiętać, że będą odpowiadać na dotychczasowych zasadach za zobowiązania spółki powstałe przed dniem przekształcenia przez okres trzech lat, licząc od tej daty. Dzięki temu sytuacja wierzycieli spółki nie ulegnie pogorszeniu.

PRZYKŁAD 2

Obrót hurtowy napojami alkoholowymi

Spółka jawna ALK posiada zezwolenie na obrót hurtowy napojami alkoholowymi o zawartości powyżej 18 proc. alkoholu (art. 91 ust. 1 pkt 3 ustawy z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 70, poz. 473 z późn. zm.). Zgodnie z art. 94 pkt 7 tej ustawy działalność gospodarczą w zakresie objętym zezwoleniem może wykonywać tylko oznaczony w nim przedsiębiorca (w tym przypadku spółka jawna ALK) oraz wyłącznie w miejscach wymienionych w zezwoleniu. Wspólnicy spółki jawnej ALK chcą przekształcić ją w spółkę z o.o. W takiej sytuacji spółka z o.o. nadal będzie mogła prowadzić wymieniony w zezwoleniu hurtowy obrót napojami alkoholowymi. Warunkiem będzie zgłoszenie ministrowi właściwemu do spraw gospodarki zmian stanu faktycznego i prawnego przedsiębiorcy w stosunku do danych zawartych w zezwoleniu (czyli faktu przekształcenia spółki jawnej w spółkę z o.o.) w terminie 14 dni od dnia powstania zmiany, co wynika z art. 9 ust. 1 i art. 94 pkt 8 ustawy o wychowaniu w trzeźwości.

PRZYKŁAD 3

Maksymalny termin wynosi dwa miesiące

Spółka partnerska ABC ma zostać przekształcona w spółkę z o.o. Wartość bilansowa tej spółki została ustalona w planie przekształcenia na 31 maja 2012 r. Plan przekształcenia musi więc zostać przedłożony wspólnikom najpóźniej 30 czerwca. W takim przypadku na przedłożenie planu wspólnikom jest tylko miesiąc. Natomiast spółka komandytowa XYZ będzie przekształcać się w spółkę akcyjną. Wartość bilansowa tej spółki została ustalona w planie przekształcenia na 1 czerwca 2012 r. W takim przypadku plan przekształcenia musi być przedłożony wspólnikom w terminie do 31 lipca. Ustalenie wartości bilansowej spółki komandytowej XYZ na dzień o jeden późniejszy niż w przypadku spółki partnerskiej ABC powoduje więc przedłużenie terminu na przedłożenie wspólnikom planu przekształcenia aż o miesiąc.

PRZYKŁAD 4

Opłata stała i wynagrodzenie

Spółka komandytowa Alfa zwróciła się do sądu rejestrowego o wyznaczenie biegłego rewidenta - Zbigniewa Z., który zbada plan przekształcenia tej spółki w spółkę z o.o. Zgodnie z art. 59 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych złożenie wniosku o wyznaczenie biegłego rewidenta w celu zbadania planu przekształcenia wiąże się koniecznością uiszczenia opłaty stałej w wysokości 300 zł.

Sąd uwzględnił wniosek spółki. Wyznaczył również termin sporządzenia opinii przez biegłego rewidenta. Spółka Alfa będzie więc musiała także zapłacić biegłemu wynagrodzenie za wykonaną przez niego pracę oraz uiścić kwoty wykazane przez niego na zatwierdzonych przez sąd rejestrowy rachunkach dokumentujących jego wydatki.

Ważne

Przygotowanie planu przekształcenia nie jest obligatoryjne w przypadku przekształcenia spółki jawnej w kapitałową, gdy w pierwszej z nich wszyscy wspólnicy prowadzą sprawy spółki. Nie dotyczy to jednak obowiązku przygotowania dokumentów wymienionych w art. 558 par. 2 k.s.h., będących załącznikami do planu przekształcenia, a także poddania aktywów i pasywów spółki badaniu przez biegłego rewidenta

Ważne

Przepisów o zawiadamianiu wspólników nie stosuje się w przypadku przekształcenia spółki jawnej, gdy w pierwszej z nich wszyscy wspólnicy prowadzą sprawy spółki

Julita Karaś-Gasparska

julita.karas@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).

Ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 220, poz. 1447 z późn.zm.).

Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Ustawa z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 90, poz. 594 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra sprawiedliwości z 15 kwietnia 1996 r. w sprawie organizacji, sposobu wydawania i rozpowszechniania oraz podstawy ustalania ceny numerów Monitora Sądowego i Gospodarczego i wysokości opłat za zamieszczenie w nim ogłoszenia lub obwieszczenia (Dz.U. nr 45, poz. 204 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra sprawiedliwości z 21 grudnia 2000 r. w sprawie określenia wzorów urzędowych formularzy wniosków o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego oraz sposobu i miejsca ich udostępniania (Dz.U. nr 118, poz. 1247 z późn. zm.).