Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością poczekają na zwolnienie z kosztów sądowych

Trybunał Konstytucyjny uznał, że spółki z ograniczoną odpowiedzialnością też mają prawo ubiegać się w postępowaniu upadłościowym o zwolnienie od kosztów sądowych (wyrok TK z 16 maja br., sygn. akt P 11/10). Jednak by móc z tego skorzystać, muszą one cierpliwie poczekać na wprowadzenie zmian w ustawie.

Wszystko dlatego, że orzeczenie trybunału nie zmieniło brzmienia przepisu, a jedynie stwierdziło jego niekonstytucyjność. Tak więc do momentu uchwalenia przez parlament nowych przepisów nadal będzie obowiązywał przepis uznany za niezgodny z konstytucją. A to oznacza problem dla sądów.

- Niektóre sądy uważają, że jeżeli ustawa obowiązuje, to należy ją stosować, inne natomiast zawieszają postępowanie do czasu wejścia w życie orzeczenia trybunału. Jeszcze inne starają się orzekać na podstawie konstytucji z pominięciem ustawy, ale to już jest ryzykowne - mówi prof. Marek Chmaj ze Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej.

Ponadto same spółki z o.o., których sprawy upadłościowe obecnie się toczą, mogą z własnej inicjatywy wnosić o zawieszenie postępowania do czasu znowelizowania ustawy. Natomiast podmioty, których sprawy się już zakończyły, a musiały uiścić opłaty, mogą teraz żądać zgodnie z przepisami kodeksu postępowania cywilnego albo wznowienia postępowania, albo stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku. Muszą jednak poczekać do czasu ogłoszenia wyroku TK w Dzienniku Ustaw.

Ponadto, jak przypomina prof. Chmaj, możliwość ta jest ograniczona terminami.

W tym przypadku skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia TK, natomiast o stwierdzenie niezgodności w terminie dwóch lat od dnia uprawomocnienia się wyroku kończącego postępowanie w sprawie.

Ponadto należy pamiętać, że sędziowie TK wskazali, iż wydany przez nich wyrok nie usuwa ryzyka niekonstytucyjności w zakresie dotyczącym dłużników innych niż spółki z o.o. TK orzeka bowiem tylko i wyłącznie w zakresie skargi konstytucyjnej. Nie może wyjść poza nią ani z własnej inicjatywy badać konstytucyjności przepisów.

- Jednak taki sygnał ze strony trybunału jest niezwykle istotny dla ustawodawcy - mówi prof. Chmaj.

I wskazuje, że są dwa wyjścia z tej sytuacji - albo uprawniony podmiot wniesie wniosek o stwierdzenie niekonstytucyjności w pozostałym zakresie, albo też ustawodawca sam poprawi ustawę. Takim podmiotem, który czuwa nad wprowadzaniem w życie orzeczeń TK, jest komisja ustawodawcza Senatu.

Jeżeli jednak to właśnie ona zajmie się zmianą przepisu, to projekt nowelizacji nie będzie procedowany w trybie pilnym. Projekty takie może wnieść tylko i wyłącznie rząd. Nie ma także minimalnego czasu, do kiedy ta inicjatywa ustawodawcza powinna być podjęta.

- Biorąc pod uwagę tempo prac naszego ustawodawcy, musimy przygotować się na długie oczekiwanie - przewiduje prof. Chmaj.

Ewa Maria Radlińska

ewa.radlinska@infor.pl