Czy wspólnik może żądać wypłaty udziału w zysku

Wspólnik będzie mógł dochodzić udziału w zysku za 2011 rok przy podziale nadwyżki. W przypadku gdy przewiduje to umowa spółki, będzie też mógł po rozwiązaniu spółki wystąpić z odpowiednim roszczeniem w stosunku do pozostałych wspólników. Jeżeli natomiast niewypłacenie wspólnikowi udziału w zysku było wynikiem czynu niedozwolonego pozostałych wspólników, w wyniku którego poniósł on szkodę, przysługuje mu roszczenie o naprawienie tej szkody (art. 415 kodeksu cywilnego).

Sąd Najwyższy w wyroku z 23 października 2008 r. (V CSK 172/2008, OSNC 2009/C/65) zwrócił uwagę, że od chwili otwarcia likwidacji spółki jawnej z majątku spółki spłaca się przede wszystkim zobowiązania spółki oraz pozostawia się odpowiednie kwoty na pokrycie zobowiązań niewymagalnych lub spornych. Pozostały majątek dzieli się między wspólników stosownie do postanowień umowy. W razie braku stosownych postanowień umowy spłaca się wspólnikom udziały. Nadwyżkę dzieli się między wspólników w takim stosunku, w jakim uczestniczą oni w zysku. Taki wymóg wynika z art. 82 kodeksu spółek handlowych (k.s.h.), w którym określono, jakie zobowiązania należy bezwzględnie spłacić. Wspólnikom przyznano prawo do udziału w nadwyżce pozostałej po spłaceniu tych zobowiązań, pomniejszonej o kwoty pozostawione na pokrycie zobowiązań niewymagalnych lub spornych i po ewentualnym spłaceniu udziałów wspólników.

Przez zobowiązania spółki należy rozumieć zobowiązania wynikające z jej stosunków zewnętrznych, tj. wobec jej wierzycieli niebędących wspólnikami, jak i wierzycieli będących wspólnikami, gdy zobowiązania nie wynikają ze stosunku spółki. W toku postępowania likwidacyjnego zobowiązania spółki wobec tych wierzycieli powinny być zaspokojone w pierwszej kolejności. Dopiero po ich zaspokojeniu możliwe jest zaspokojenie zobowiązań wynikających ze stosunku spółki. Należą do ich m.in. zobowiązania z tytułu udziału wspólników w zyskach spółki (art. 51 par. 1 i art. 52 par. 1 k.s.h.). Nie istotne jest przy tym, czy powstały one przed otwarciem likwidacji czy po nim. Wspólnicy mogą dochodzić swych roszczeń z tego tytułu dopiero przy podziale nadwyżki powstałej w wyniku spłacenia zobowiązań wynikających ze stosunków zewnętrznych spółki, pozostawienia odpowiednich kwot na pokrycie zobowiązań niewymagalnych lub spornych i ewentualnego spłacenia udziałów wspólników.

opracował Leszek Jaworski

Podstawa prawna

Art. 51 par. 1, art. 52 par. 1, art. 82 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).

Art. 415 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).