Jakie skutki ma przekształcenie firmy osoby fizycznej w spółkę kapitałową

@RY1@i02/2012/001/i02.2012.001.07100120c.101.jpg@RY2@

ArchiWum

Hanna Kozłowska biegły rewident w KDA Grupa Sarnowski i Wiśniewski w Poznaniu

Przed tą datą osoby fizyczne prowadzące jednoosobowo działalność gospodarczą, chcąc rozwijać działalność i prowadzić ją w formie spółki prawa handlowego - spółki kapitałowej, zmuszone były zlikwidować firmę, wnieść ją aportem do spółki kapitałowej czy też dokonać jej sprzedaży na rzecz spółki kapitałowej.

Możliwość przekształcenia przedsiębiorcy w spółkę kapitałową dopuszczona została brzmieniem art. 55¹ par. 5 kodeksu spółek handlowych. Z kolei w dalszych art. 5841 - 58413 kodeksu spółek handlowych uregulowane zostały szczegółowe zasady takiego przekształcenia.

Zgodnie z cytowanymi przepisami przekształcany przedsiębiorca staje się spółką przekształconą z chwilą wpisu spółki do rejestru (dzień przekształcenia).

Przekształconej w takim trybie spółce przysługują wszystkie prawa i obowiązki przedsiębiorcy przekształcanego. Spółka przekształcona pozostaje bowiem podmiotem w szczególności zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane przedsiębiorcy przed jego przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi stanowią inaczej. Należy jednak podkreślić, że przepis ten nie dotyczy ulg podatkowych przewidzianych w przepisach prawa podatkowego.

Osoba fizyczna, która dokonuje przekształcenia w myśl przedstawionych zasad, staje się z dniem przekształcenia wspólnikiem albo akcjonariuszem spółki przekształconej.

Zgodnie ze wskazanymi przepisami do przekształcenia przedsiębiorcy wymaga się sporządzenia planu przekształcenia przedsiębiorcy wraz z załącznikami oraz opinią biegłego rewidenta. Ponadto wymagane jest: złożenie oświadczenia o przekształceniu przedsiębiorcy; powołanie członków organów spółki przekształconej; zawarcie umowy spółki albo podpisania statutu spółki przekształconej; dokonanie w rejestrze wpisu spółki przekształconej i wykreślenia przedsiębiorcy przekształcanego z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

Powinien on zawierać co najmniej ustalenie wartości bilansowej majątku przedsiębiorcy przekształcanego na określony dzień w miesiącu poprzedzającym sporządzenie planu przekształcenia przedsiębiorcy. Ponadto do planu przekształcenia należy dołączyć: projekt oświadczenia o przekształceniu przedsiębiorcy; projekt aktu założycielskiego (statutu); wycenę składników majątku (aktywów i pasywów) przedsiębiorcy przekształcanego; sprawozdanie finansowe sporządzone dla celów przekształcenia.

Tak sporządzony plan przekształcenia należy poddać badaniu przez biegłego rewidenta. W formie aktu notarialnego powinno zostać również sporządzone oświadczenie o przekształceniu przedsiębiorcy.

Przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą w formie jednoosobowej działalności gospodarczej osoby fizycznej, który przekształcił się w spółkę kapitałową, odpowiada solidarnie ze spółką przekształconą za zobowiązania związane z działalnością gospodarczą powstałe przed dniem przekształcenia - przez trzy lata (licząc od dnia przekształcenia) (art. 58413 kodeksu spółek handlowych).

Ponadto do Ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.) został wprowadzony przepis, na mocy którego jednoosobowa spółka kapitałowa powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną, odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z tą osobą fizyczną za powstałe do dnia przekształcenia zaległości podatkowe przedsiębiorcy związane z prowadzoną działalnością gospodarczą (art. 112b Ordynacji podatkowej).

Przedsiębiorca będący osobą fizyczną, który przekształca się w jednoosobową spółkę kapitałową, ma obowiązek sporządzić wykaz składników majątku na dzień przekształcenia (art. 24 ust. 3f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm., odpowiednio art. 20 ust. 7 i art. 36 ust. 1a ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne - Dz.U. z 1998 r. nr 144, poz. 930 z późn. zm.). Wykaz ten powinien zawierać dane określone w art. 24 ust. 3a ustawy o PIT. Zgodnie z tym przepisem w razie likwidacji działalności gospodarczej, w tym także w formie spółki niebędącej osobą prawną, lub wystąpienia wspólnika ze spółki niebędącej osobą prawną sporządza się wykaz składników majątku na dzień likwidacji działalności gospodarczej lub na dzień wystąpienia wspólnika z takiej spółki. Wykaz powinien zawierać co najmniej następujące dane: liczbę porządkową, określenie (nazwę) składnika majątku, datę nabycia składnika majątku, kwotę wydatków poniesionych na nabycie składnika majątku oraz kwotę wydatków poniesionych na nabycie składnika majątku zaliczoną do kosztów uzyskania przychodów, wartość początkową, metodę amortyzacji, sumę odpisów amortyzacyjnych oraz wysokość wypłaconych środków pieniężnych należnych wspólnikom z tytułu udziału w spółce niebędącej osobą prawną na dzień wystąpienia lub likwidacji.

Zawarcie tych danych jest o tyle istotne, że na podstawie tego wykazu w spółce kapitałowej powstałej z przekształcenia przedsiębiorcy będzie ustalana wartość początkowa poszczególnych składników majątku (art. 15 ust. 1w ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych - t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.).

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych została uzupełniona o regulacje dotyczące sposobu ustalania wartości początkowej składników majątku w spółce przekształconej (art. 16g ust. 1 pkt 4b lit. a i b ustawy o CIT). Zgodnie z tymi przepisami odpisów amortyzacyjnych w przekształconej spółce dokonuje się na zasadzie kontynuacji, a zatem z uwzględnieniem dotychczasowej wysokości odpisów oraz metody amortyzacji (art. 16h ust. 3d ustawy o CIT).

Podsumowując, po przekształceniu jednoosobowa spółka kapitałowa będzie kontynuowała amortyzację dokonywaną przed przekształceniem przez osobę fizyczną w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, z uwzględnieniem dotychczasowej wysokości odpisów oraz przyjętej metody amortyzacji.

Zasada kontynuacji amortyzacji będzie dotyczyć zarówno ujęcia podatkowego, jak i bilansowego.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.) spółki kapitałowe zobowiązane są prowadzić księgi rachunkowe. Oznacza to, że w związku z przekształceniem w spółkę kapitałową przedsiębiorstwo osoby fizycznej, które dotychczas prowadziło podatkową księgę przychodów i rozchodów - z dniem przekształcenia - zobowiązane jest do jej zamknięcia i otwarcia ksiąg rachunkowych.

Podobnie będzie w sytuacji przedsiębiorcy prowadzącego już księgi rachunkowe. Przepisy nie przewidują bowiem w tej sytuacji żadnego uproszczenia. Zgodnie bowiem z art. 12 ust. 1 i 2 ustawy o rachunkowości księgi rachunkowe zamyka się m.in. na dzień poprzedzający zmianę formy prawnej, a otwiera m.in. na dzień zmiany formy prawnej. Przekształcenie w analizowanej sytuacji stanowi bowiem zmianę formy prawnej.

Jednocześnie należy zauważyć, że w analizowanej sytuacji nie znajdą zastosowania przepisy dotyczące braku konieczności zamykania i otwierania ksiąg rachunkowych przewidziane dla pewnych rodzajów przekształceń. Preferencyjne zasady dotyczą bowiem wyłącznie przekształcenia spółki osobowej oraz spółki cywilnej w inną spółkę osobową, a także spółki kapitałowej w inną spółkę kapitałową.

Rozmawiała Ewa Matyszewska