Porządkując KRS, nie wylewajmy spółek z kąpielą

Zwiększenie efektywności sądów rejestrowych i poprawa skuteczności ich działań wobec podmiotów, które mimo obowiązków nie dokonują aktualizacji danych w rejestrze - to cel, jaki stawiają sobie twórcy najnowszej, kolejnej w ostatnim czasie nowelizacji ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. Projekt we wrześniu trafił do laski marszałkowskiej.

Jak słusznie zauważono w uzasadnieniu do projektu ustawy, stosowane obecnie postępowanie przymuszające jest mało skuteczne i często nie prowadzi do zamierzonego celu, tj. doprowadzenia do aktualizacji danych w rejestrze. Sąd rejestrowy w tego typu wypadkach może co najwyżej usunąć nieaktualne informacje, a tylko wyjątkowo wpisać na ich miejsce nowe. Całe postępowanie kończy się przeważnie wykreśleniem z rejestru adresu siedziby spółki, względnie danych osób wchodzących w skład jej organów. Bez wątpienia nie rozwiązuje to problemu, za to prowadzi do powstawania spółek widm. Znaczna część z nich nie prowadzi nawet działalności gospodarczej, a ich majątek nie jest znany (tzw. martwe spółki). Najnowszy projekt wyposaża sąd rejestrowy nie tylko w kompetencję do zaniechania prowadzenia postępowania przymuszającego (gdy w jego ocenie będzie ono nieefektywne), lecz także, co ważniejsze, daje możliwość wykreślenia spółki handlowej lub innego podmiotu wpisanego do rejestru.

Co ważne, wszczęcie postępowania o rozwiązanie podmiotu bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego z urzędu będzie obligatoryjne, jeśli nastąpi jedna z okoliczności wskazanych w projektowanym art. 25a ust. 1 ustawy. W toku postępowania sąd będzie badać, czy dany podmiot posiada zbywalny majątek oraz czy prowadzi działalność gospodarczą - w takim wypadku zobowiązany będzie do umorzenia postępowania. To samo dziać się będzie, gdy poweźmie wiadomość, iż zachodzą inne istotne okoliczności przemawiające przeciwko rozwiązaniu podmiotu, w tym w szczególności interes wierzyciela. Z kolei sąd orzeknie o rozwiązaniu podmiotu, gdy ustali, że nie posiada on majątku i nie prowadzi faktycznie działalności gospodarczej. Przy czym istnienie niezaspokojonych zobowiązań ciążących na podmiocie wpisanym do rejestru lub nieściągalnych wierzytelności nie będzie wyłączać możliwości orzeczenia o rozwiązaniu podmiotu bez likwidacji.

Interes wierzyciela stanie się podstawą umorzenia postępowania, jednak jednocześnie projekt zakłada, że istnienie zobowiązań lub nieściągalnych wierzytelności nie stanowi przeszkody do wykreślenia podmiotu. Wynika z tego, że sam fakt posiadania wierzytelności względem podmiotu wykreślanego nie będzie wystarczającą przesłanką do umorzenia postępowania. Niezbędne będzie wykazanie istnienia innego, bliżej niesprecyzowanego, interesu wierzyciela. Dodatkowo o jego istnieniu lub braku orzekać będzie sąd rejestrowy w ramach władzy sędziowskiej. Może to komplikować sytuację wierzycieli i ich pozycję względem dłużnika.

Jeszcze wyraźniej widać to zagrożenie, gdy przeanalizujemy konsekwencje wykreślenia. Majątek wykreślonego podmiotu przejdzie na własność Skarbu Państwa, a ten będzie odpowiadać za jego zobowiązania tylko do wartości przejętego mienia. Proponuje się również wprowadzenie bardzo krótkiego, rocznego, terminu przedawnienia roszczeń wierzycieli i udziałowców względem Skarbu Państwa. Nadto udziałowcy będą mogli dochodzić swoich praw tylko wtedy, gdy reprezentować będą łącznie co najmniej 2/3 głosów.

Krótki termin przedawnienia, ograniczenie zakresu odpowiedzialności, uznaniowe przesłanki umorzenia postępowania oraz wymagania podmiotowe dla udziałowców - to wszystko może pogorszyć dotychczasową sytuację wierzycieli i wspólników wykreślanych z urzędu podmiotów. Doceniam samą instytucję. Zasadne byłoby jednak co najmniej ustanowienie dłuższego okresu przedawnienia roszczeń względem Skarbu Państwa oraz doprecyzowanie przesłanek orzekania o rozwiązaniu podmiotu przez sąd z urzędu.

@RY1@i02/2014/194/i02.2014.194.215000200.802.jpg@RY2@

Michał Koralewski radca prawny

Michał Koralewski

 radca prawny