Czy postawimy kolejny krok ku elektronizacji obrotu prawnego

Resort sprawiedliwości pracuje nad zmianami w procedurze rejestracji online. Jaki jest ich zakres?

Ministerstwo chce umożliwić nie tylko elektroniczne rejestrowanie w Krajowym Rejestrze Sądowym spółek z o.o., jawnych i komandytowych, ale też elektroniczne zgłaszanie dotyczących ich zmian oraz składanie wniosków o ich wykreślenie z rejestru. Planuje się także obniżenie opłat od wniosków przekazywanych drogą elektroniczną (np. opłata sądowa od e-wniosku o pierwszy wpis w KRS wynosi obecnie 500 zł, po zmianach ma spaść do 250 zł).

Resortowe założenia do projektu nowelizacji kodeksu spółek handlowych i niektórych innych ustaw przewidują wprowadzenie możliwości zawiązania spółki jawnej i spółki komandytowej przez wykorzystanie wzorca umowy zamieszczonego w systemie teleinformatycznym, a więc za pośrednictwem internetu (dla spółki z o.o. zostało to już uregulowane). Propozycje w dużej mierze bazują na doświadczeniach dotyczących zakładania spółek z o.o., tzw. S 24 (nazwa ta nawiązuje do okresu potrzebnego do zarejestrowania spółki przez sąd od momentu jej zawiązania, czyli 24 godz.). Zakładają dokonywanie zmian w umowie spółki jawnej, komandytowej i sp. z o.o. Ponadto przewidziano rozwiązywanie tych spółek poprzez uchwałę podjętą z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego. Planowana jest także rezygnacja z obowiązku składania do akt rejestrowych wzorów podpisów osób uprawnionych do rejestracji spółki. Dostrzeżono potrzebę zmian wymogów dotyczących e-podpisu, którym należałoby sygnować wnioski składane do KRS. Zakłada się możliwość posługiwania się nie tylko bezpiecznym e-podpisem z ważnym kwalifikowanym certyfikatem, ale i potwierdzonym profilem zaufanym w ePUAP. Proponuje się obniżenie opłat sądowych od wniosku o zmianę wpisu do KRS (do 200 zł z obecnych 250 zł) złożonego za pośrednictwem internetu. Postulowane zmiany, zgodnie z założeniami, mają wejść w życie 1 stycznia 2015 r.

A czy rejestracja online przełoży się na udogodnienia podatkowe?

Konsekwencją zawarcia umowy spółki przez internet będzie możliwość deklarowania podatku od czynności cywilnoprawnych, płatnego od umowy spółki i uiszczania go przy składaniu e-wniosku o wpis w KRS. Projekt nowelizacji przewiduje też uiszczanie tego podatku z wykorzystaniem sieci. Taka procedura ma zastąpić pobieranie daniny przez notariusza wobec odejścia od wymogu zawarcia umowy spółki w formie aktu notarialnego. Należny podatek ma być wpłacany wraz z opłatą sądową i po zarejestrowaniu spółki przekazywany organom skarbowym.

Potrzeba takiego rozwiązania kwestii fiskalnych pojawiła się w związku z danymi otrzymanymi z resortu finansów, z których wynika, iż około połowy spółek zarejestrowanych w wyniku złożenia wniosku przy wykorzystaniu wzorca opłaciło podatek od czynności cywilnoprawnych. Na skutek przeprowadzenia czynności sprawdzających po wezwaniu do złożenia deklaracji PCC podatek zapłaciło kolejne 30 proc. spółek. Wobec pozostałych wykonywano dalsze czynności. Wdrożenie zmian polegających na wpłacaniu podatku od razu przy rejestracji spółki z pewnością pozwoli na zmniejszenie potrzeby zaangażowania aparatu skarbowego do czynności sprawdzających. W przypadku odmowy rejestracji spółki wpłacony podatek miałby podlegać zwrotowi.

Jaki będzie zakres stosowania trybu online przez spółki?

Projekt nowelizacji zakłada elektroniczne dokonywanie zmian w umowach spółek i podejmowanie uchwał wspólników w innych sprawach, np. rozwiązania spółki czy powołania pełnomocnika do reprezentowania jej w umowie z członkiem zarządu. Przewiduje się m.in. możliwość podejmowania uchwał o ustanowieniu prokury, zmianie adresu, zatwierdzeniu sprawozdania finansowego oraz dołączenia go do uchwały podpisanego przez wszystkich wspólników, przejścia ogółu praw i obowiązków wspólnika na inną osobę (zmiana wspólnika). Zakłada się również dopuszczenie udzielania za pośrednictwem internetu pełnomocnictwa do zawiązania spółki z wykorzystaniem wzorca.

Jak wprowadzenie proponowanych zmian wpłynie na obrót gospodarczy? Czy będą one pomocne?

Z pewnością ułatwią podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej, w szczególności w formie spółki jawnej i komandytowej. Chodzi mi zwłaszcza o wprowadzenie możliwości zawiązania, zmiany umów i rozwiązania spółek powstałych przy wykorzystaniu wzorców udostępnianych w systemie teleinformatycznym oraz udogodnienia w zakresie uiszczania opłat od wniosków i podatku od czynności cywilnoprawnych. Cel, jaki przyświeca nowelizacji, jest jak najbardziej słuszny. Dopuszczenie rejestracji spółek handlowych online jest konsekwencją postępującej elektronizacji obrotu prawnego. Jednak należy dokładnie przyjrzeć się rozwiązaniom, jakie zostaną wprowadzone. W szczególności tym dotyczącym spółek, których proces zakładania ma przebiegać bez udziału notariusza. Zawarcie umowy spółki z wykorzystaniem wzorca nie zapewnia wspólnikom założycielom, a z drugiej strony również kontrahentom, gwarancji prawnych identycznych z tymi, które towarzyszą sporządzaniu wspomnianych umów przy udziale notariusza. Zgodne z postulowanymi zmianami to sąd rejestrowy ma mieć obowiązek instruowania wspólników założycieli posługujących się gotowym wzorcem umowy o zasadach prawa handlowego i innych istotnych kwestiach. Oprócz merytorycznej i formalnej kontroli poprawności umowy, zabraknie również procedury identyfikacji wspólnikówzałożycieli.

Jak z punktu widzenia obsługi prawnej przedsiębiorstw ocenić praktyczną przydatność projektowanej regulacji?

Elektroniczna rejestracja jako innowacyjny model tworzenia i rejestrowania spółek to dobry krok w stronę pokonywania barier związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Niestety postulowana informatyzacja zakładania i usprawnienia działalności spółek wydaje się niekompletna i niewystarczająca, np. brakuje tu zastosowania zasady jednego okienka. W konsekwencji nic nie zmieni się w obowiązku samodzielnego i odrębnego zgłaszania do ewidencji podatników i płatników ZUS o nadanie numeru REGON, itd. Nowelizacje ustaw - kodeksu spółek handlowych i o Krajowym Rejestrze Sądowym w praktyce nie osiągną swoich celów. Pozostaną więc jedynie pustą demonstracją dobrych chęci, zwłaszcza jeśli nie zostaną z nimi uzgodnione przepisy innych ustaw określających obowiązki spółek. Tylko wszechstronność i kompletność postulowanych zmian może przybliżyć realizację celu, jaki przyświecał ustawodawcy, czyli uproszczenia procedury rejestracji spółek i redukcji związanych z tym kosztów.

@RY1@i02/2014/023/i02.2014.023.21500020a.802.jpg@RY2@

materiały prasowe

Agnieszka Szymańska adwokat w kancelarii Nowakowski i Wspólnicy

Postulowana informatyzacja zakładania i usprawnienia działalności spółek wydaje się niekompletna i niewystarczająca, np. brakuje tu zastosowania zasady jednego okienka

Rozmawiał Krzysztof Polak