Wytyczne prezesa UOKiK, czyli jak informować o obniżkach cen

Implementacja dyrektywy Omnibus to jedna z największych zmian w polskim prawie ochrony konsumentów. Od prawie pół roku, tj. od 1 stycznia 2023 r., od kiedy obowiązuje ustawa z 1 grudnia 2022 r. o zmianie ustawy o prawach konsumenta oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 2581), nie znikają wątpliwości związane ze stosowaniem tych regulacji. Jednym z wprowadzonych znowelizowanymi przepisami obowiązków, który w praktyce sprawił najwięcej problemów, jest obowiązek wprowadzania tzw. ceny omnibusowej. Pomysł ten miał pomóc w walce z tworzeniem fałszywych przecen. W praktyce, nie tylko polskiej, powstało wiele wątpliwości po stronie przedsiębiorców, którzy chcą dostosować się do nowego prawa. Warto podkreślić, że prezes UOKiK zauważył ten problem i opublikował 8 maja wyjaśnienia, w których tłumaczy, jak wdrożyć przepisy dotyczące obniżek cen. Nie sposób dzisiaj znaleźć odpowiedź, czy rzeczywiście udało się wyeliminować wszystkie wątpliwości. Z całą pewnością możemy stwierdzić, że dzięki wyjaśnieniom UOKiK jesteśmy na dobrej drodze. Prezes UOKiK trafnie zauważył specyfikę różnych typów i rodzajów rabatów, jakimi posługują się przedsiębiorcy. Ważne, że polskie wyjaśnienia są znacznie bardziej pogłębione względem wytycznych dotyczących obniżek cen, które wydała Komisja Europejska. Organ niewątpliwie oparł się na unijnym dokumencie, ale to jego wytyczne są o wiele bardziej czytelne, a jednocześnie – rozbudowane. Szeroko posługują się przykładami, które mają ułatwić rozumienie i zasady stosowania poszczególnych rozwiązań. Nie można nie mieć wrażenia, że prezes UOKiK poświęcił znacznie więcej uwagi kwestiom, które w wytycznych Komisji zostały zamknięte w jednym zdaniu. Trudno tego nie zaaprobować. W naszym tekście omawiamy wyjaśnienia prezesa UOKiK, zwracając uwagę na poszczególne problemy przez niego przedstawione. W celu ułatwienia odbioru nowej i z pewnością skomplikowanej tematyki posłużyliśmy się formułą pytań i odpowiedzi. Mamy nadzieję, że to pomoże przedsiębiorcom wprowadzić zasady związane ze stosowaniem nowych przepisów w celu budowania relacji z konsumentami. Warto podkreślić, że o dyrektywie omnibusowej pisaliśmy już w tygodniku Firma i Prawo nr 16 z 24 stycznia 2023 r., „Prawo konsumenckie: dyrektywa Omnibus wprowadza nowy ład”.

dr hab. Paweł Podrecki

Cena omnibusowa jest potocznym określeniem najniższej ceny z 30 dni poprzedzających wprowadzenie promocji cenowej. Prawodawca unijny wprowadził ten obowiązek w Dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2161 z 27 listopada 2019 r. zmieniającej dyrektywę Rady 93/13/EWG i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 98/6/WE, 2005/29/WE oraz 2011/83/UE w odniesieniu do lepszego egzekwowania i unowocześnienia unijnych przepisów dotyczących ochrony konsumenta (inaczej: dyrektywa Omnibus). W tej unijnej regulacji pojawił się obowiązek dotyczący zasad informowania konsumentów przez przedsiębiorców o obniżkach cen. Zgodnie z nim przy każdym ogłoszeniu o obniżce ceny trzeba podawać wcześniejszą cenę, jaką stosował podmiot gospodarczy przez określony czas przed wprowadzeniem obniżki. Co ważne, ta „wcześniejsza cena” ma być najniższą ceną stosowaną przez ten podmiot przez czas, który nie może być krótszy niż 30 dni przed zastosowaniem obniżonej ceny. Unijny prawodawca, procedując nad nowymi przepisami, jednak zauważył, że obrót gospodarczy nigdy nie jest prosty. W praktyce może dochodzić do różnych sytuacji, które wymykają się ogólnej zasadzie. Dlatego też dyrektywa Omnibus wprowadziła dodatkowe zasady dla towarów, które ulegają szybkiemu zepsuciu lub mają krótki termin przydatności. Zgodnie z tymi zasadami państwa członkowskie mogły wprowadzić inne przepisy dla takich kategorii produktów. Przy czym dyrektywa pozwoliła też na odmienne regulacje także w odniesieniu do towarów, które znajdują się w obrocie krócej niż 30 dni. W takich przypadkach prawo unijne również pozwoliło krajom członkowskim na pewną swobodę prawną.