Jak sobie radzą z zatorami inne kraje UE?

Do tej pory wszystkie państwa członkowskie wprowadziły do swoich systemów rozwiązania w niej przewidziane, niektóre jednak zdecydowały się na modyfikacje lub zupełnie nowe mechanizmy. Wszystko po to, by jeszcze bardziej wzmocnić ochronę firm z sektora MSP, występujących najczęściej w roli wierzycieli, lub wyrównać pozycję rynkową między przedsiębiorcami. 

©℗

Wielka Brytania

Wierzyciele mają możliwość uzyskania rekompensaty za koszty odzyskiwania należności. Zależy ona od wysokości należności głównej i wynosi: 40 euro/funtów bryt. – dla należności głównej nieprzekraczającej 1 tys. euro/funtów bryt., 70 euro/funtów bryt. – w przypadku należności między 1 tys. a 10 tys. euro/funtów bryt. oraz 100 euro/funtów bryt. – gdy jest wyższa niż 10 tys. euro/funtów bryt. Poza tym w ubiegłym roku wprowadzono przepisy nakazujące dużym spółkom publikowanie dwa razy w roku sprawozdań informujących o ich praktykach płatniczych. Duże przedsiębiorstwa mają też obowiązek publikowania informacji o warunkach płatności, procedurach rozstrzygania sporów dotyczących płatności, średnim czasie koniecznym do zapłaty faktury, odsetku faktur niezapłaconych w terminie, zdolności do e-fakturowania.

opinie ekspertów

Raporty i groźba sankcji działają mobilizująco

Kate Boguslawska adwokat, partner Carter Lemon Camerons LLP

Rząd brytyjski postanowił rozprawić się z problemem zatorów płatniczych, gdy poziom wierzytelności dla małych i średnich przedsiębiorstw sięgnął w 2016 r. ponad 26 mld funtów. Odpowiedzią było wprowadzenie 6 kwietnia 2017 r. nowego prawa. Nowe przepisy, the Reporting on Payment Practices and Performance Regulations, nakładają na duże spółki oraz spółki partnerskie z ograniczoną odpowiedzialnością (LLP) obowiązek składania sprawozdań finansowych.

Duże spółki są zdefiniowane w Companies Act 2006 jako takie, które przekraczają przynajmniej dwa z trzech wymogów zdefiniowanych w tej ustawie. Obecnie są to: 36 mln funtów rocznego obrotu, 18 mln zestawienia bilansowego, 250 pracowników. Wymagania dotyczące sprawozdań są dość obszerne. Spółki muszą przygotować opis praktyk płatniczych w stosunku do „kwalifikujących się kontraktów” w danym roku finansowym. Kwalifikujące się kontrakty to te, które podlegają angielskiej jurysdykcji i nie dotyczą usług finansowych. Ponadto firmy muszą przedstawić zawarte w kontrakcie ustalenia dotyczące terminów płatności oraz informacje statystyczne na temat okresu dokonywanych płatności (przekrój procentowy płatności dokonanych poniżej 30 dni, 60 dni etc). Firmy muszą też się wypowiedzieć na temat praktyk związanych z wystawianiem faktur, np. czy używają e-faktur.

Niezłożenie tego sprawozdania jest przestępstwem, za które odpowiada firma oraz każdy z jej dyrektorów (lub partnerów, jeśli jest to LLP).

Co można radzić klientom, którzy podejmują współpracę z kontrahentami na rynku brytyjskim? Sposobów, aby się zabezpieczyć przed opóźnianiem płatności, jest kilka. Podstawową formą zabezpieczenia jest pisemna umowa jasno określająca warunki i terminy płatności. Dodatkowo, podejmując współpracę z nowym kontrahentem, należy sprawdzić jego status finansowy, publikowane rozliczenia, informacje o płatnościach, zadłużeniach oraz ewentualnych wyrokach sądowych. Podstawowe informacje można znaleźć na stronie Companies House, ale nie są one wystarczające i zawsze doradzamy klientom, aby zainwestowali w bardziej zaawansowane raporty, które można zamówić na takich portalach jak CreditSafe, Endole.

Francja

Ustawowy termin zapłaty wynosi 30 dni. Strony mogą się umówić na jego wydłużenie do 60 dni. Obowiązują jednak od tego wyjątki: termin zapłaty może wynosić do 45 dni po upływie miesiąca, pod warunkiem że nie stanowi to nadużycia prawa wierzyciela, obie strony muszą decyzje w tej sprawie podjąć wspólnie, mogą też zaproponować zachowanie daty odbioru towarów lub wykonania usługi jako punkt wyjścia dla tego okresu. Umowy mogą zawierać w tym celu organizacje zawodowe. W transakcjach handlowych termin zapłaty może wynieść do 90 dni, ale w przypadku umów na dostawy towarów na eksport poza UE, do tego przywilej ten nie obejmuje największych firm. Zmiana terminu nie jest możliwa w branży transportowej – zawsze wynosi 30 dni. Za nieprzestrzeganie przepisów dotyczących terminów zapłaty grożą sankcje. Kara administracyjna w przypadku osoby fizycznej wynosi do 75 tys. euro, a w przypadku osoby prawnej – do 2 mln euro. Ukarany ponosi dodatkowo koszt publikacji informacji o karze.

Niemcy

Zasadniczo każdy rachunek powinien być opłacany natychmiast. Maksymalny termin płatności ustalono na 30 dni i jest stosowany, gdy wynika on ze szczególnych okoliczności lub strony zgodzą się na taki czas zapłaty. Może on ulec wydłużeniu maksymalnie do 60 dni – tylko wtedy, gdy dłużnikiem jest przedsiębiorstwo lub zleceniodawca pochodzący z sektora publicznego, a konieczność dłuższego terminu zostanie jasno ustalona i odpowiednio uargumentowana.

opinie ekspertów

Za opóźnione płatności kontrahenci słono płacą

dr Katarzyna Styrna-Bartman LL.M. doktor prawa Uniwersytetu w Ratyzbonie, radca prawny i partner w Kancelarii Prawnej BLU we Wrocławiu

Od lipca 2014 r. obowiązują w niemieckim prawie regulacje implementujące dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2011/7/UE z 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych. Instrumenty prawne miały wzmocnić morale płatnicze kontrahentów na terytorium Niemiec, nie obciążając jednocześnie wierzycieli i sądów.

Przed wejściem w życie nowych regulacji w Niemczech strony uzgadniały zazwyczaj terminy płatności umownie lub w ogólnych warunkach umów (AGB, Allgemeine Geschäftsbedingungen). Zgodnie z nowym brzmieniem par. 271a ust. 1 BGB (Bürgerliches Gesetzbuch, niemieckiego kodeksu cywilnego) termin płatności dla dłużnika będącego przedsiębiorcą nie może jednak przekroczyć 60 dni, a dla dłużnika będącego podmiotem publicznym ‒ 30 dni. Kontraktowe odstępstwa od powyższej zasady na niekorzyść wierzyciela są dopuszczalne, jednak tylko pod warunkiem, że zostały wyraźnie ustalone w umowie, a wierzyciel nie zostanie na skutek powyższego rażąco pokrzywdzony. W przypadku umów zawieranych z podmiotami publicznymi odstępstwo od zasady 30-dniowego terminu płatności obowiązuje w sytuacjach wyraźnie wskazanych w umowie, ale jednocześnie uzasadnionych rzeczową potrzebą. Jednocześnie takie postanowienia umowne wyłączają obowiązywanie ogólnych warunków umów (AGB), które pozostają w sprzeczności z powyższymi regulacjami.

W prawie niemieckim podjęto próbę ograniczenia sytuacji, w których opóźnienia w płatnościach są efektem wydłużonych terminów odbiorów. Obecnie obowiązuje ustawowa zasada, zgodnie z którą termin odbioru świadczenia jest ograniczony do 30 dni, bez względu na okoliczność, czy dłużnik jest podmiotem prywatnym, czy też publicznym. Zgodnie z par. 271a ust. 3 BGB wydłużenie powyższego terminu jest możliwe tylko w przypadkach, w których zostało to pomiędzy stronami uzgodnione i nie jest jednocześnie rażąco niesłuszne wobec wierzyciela.

Niemiecki ustawodawca wprowadził także szczególne regulacje dotyczące zasad naliczania odsetek w relacjach pomiędzy podmiotami niebędącymi konsumentami. W relacjach pomiędzy przedsiębiorcami odsetki zostały podwyższone i wynoszą obecnie 9 pkt proc. ponad stopę bazową (dla przykładu w relacjach pomiędzy konsumentami wynoszą 5 pkt proc.).

Istotne zmiany wprowadzono w zakresie dotyczącym dochodzenia zwrotu kosztów dochodzenia wierzytelności. Przed uchwaleniem nowej ustawy wierzyciel mógł dochodzić zwrotu kosztów dopiero po dacie popadnięcia przez dłużnika w zwłokę, co częstokroć następowało dopiero po wysłaniu dłużnikowi upomnienia. Po zmianach, zgodnie z par. 288 ust. 5 BGB, wierzyciel może obciążyć niesumiennego dłużnika zryczałtowanymi kosztami dochodzenia roszczeń w wysokości 40 euro (np. koszt korespondencji czy też pomocy adwokackiej), bez konieczności wykazania wydatków, które składają się na powyższą kwotę (także w sytuacji, w której takich wydatków nie poniósł). Powyższe nie wyklucza możliwości dochodzenia kosztów w wyższej wysokości, jeżeli wierzyciel takie poniósł.

Ustawa nie wprowadziła natomiast zmian w zakresie procesowym. W uzasadnieniu do projektu wskazano bowiem, że obowiązujące na terytorium Niemiec procedury odzyskiwania należności, w tym w szczególności postępowanie upominawcze (par. 688 ZPO; Zivilprozessordnung – ustawy regulującej postępowania sądowe) oraz postępowanie zaoczne (par. 331 ZPO) spełniają swoje cele. W uzasadnieniu ustawy wskazano, że obecnie obowiązujące na terytorium Niemiec rozwiązania procesowe umożliwiają wierzycielowi uzyskanie tytułu egzekucyjnego w terminie 90 dni od daty skierowania sprawy do sądu.

Holandia

W umowach zawieranych z MSP po 1 lipca 2017 r. nie można stosować terminu zapłaty dłuższego niż 60 dni. W razie jego zastosowania – jest nieważny i automatycznie przekształca się w termin 30-dniowy. W przypadku umów zawartych przed 1 lipca 2017 r. duże przedsiębiorstwa będące dłużnikami mają rok na ich dostosowanie do obecnych przepisów. Roszczenie z tytułu odsetek za opóźnienie (zapłata po 30 dniach) podlegają przedawnieniu po upływie pięciu lat.

Bułgaria

Wprowadzono rozwiązanie, zgodnie z którym w przypadku, gdy strony transakcji handlowych nie ustalą w umowie terminu zapłaty, wierzyciel może już po 14 dniach naliczyć odsetki za opóźnienie. Dyrektywa unijna przewiduje, że jest to po 30 dniach od otrzymania faktury lub wezwania do zapłaty.

Węgry

Za niezapłacenie faktury na czas w sektorze rolno-spożywczym, w zależności od wartości, wymierzana jest kara nawet do 1,6 mln euro.