Więcej ochrony, ale i obowiązków nałożonych na przedsiębiorców

Czy nowelizacja realnie poprawi ochronę tajemnicy przedsiębiorstwa?

Według deklaracji ustawodawcy nowelizacja ma wzmocnić ochronę tajemnicy przedsiębiorstwa. Jednak wiele wprowadzonych w niej rozwiązań spowoduje ograniczenie zakresu tej ochrony w porównaniu do standardu wprowadzonego przez prawo unijne, tj. dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/943 z 8 czerwca 2016 r.

Nowela legitymizuje pozyskiwanie, ujawnianie lub wykorzystywanie tajemnicy przedsiębiorstwa w wielu przypadkach, m.in. w ramach korzystania ze swobody wypowiedzi lub w celu ujawnienia nieprawidłowości, uchybienia, działania z naruszeniem prawa dla ochrony interesu publicznego lub gdy ujawnienie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa wobec przedstawicieli pracowników w związku z pełnieniem przez nich funkcji na podstawie przepisów prawa było niezbędne dla prawidłowego wykonywania tych funkcji. Są to przepisy ograniczające tajemnicę przedsiębiorstwa, które zostały stosunkowo szeroko i nieostro sformułowane.

Jaki jest więc najważniejszy atut nowych regulacji?

Istotne jest usunięcie dotychczasowego trzyletniego czasu ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa w stosunku do pracownika. Skutkuje to brakiem ograniczeń czasowych ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa względem byłych zatrudnionych. Prawidłowe jest nałożenie odpowiedzialności również na tego, kto w dalszej kolejności wchodzi w posiadanie tych informacji. Dotychczasowe przepisy były dalekie od precyzyjnego ujęcia zakresu obowiązku poufności pracownika oraz innych osób pośrednio korzystających z naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa. Stąd też wynikały liczne problemy praktyczne.

Ponadto uważam, że nowa definicja tajemnicy przedsiębiorstwa – sformułowana obecnie w ust. 2 art. 11 – jest lepsza niż poprzednia (ust. 4 art. 11). Zakres chronionej tajemnicy został rozszerzony. Kluczowe jest tu odniesienie się w definicji do ochrony całości, szczególnego zestawienia i zbioru elementów tajemnicy. Tym samym informacja może być chroniona jako całość, nawet jeżeli jej poszczególne elementy zostały upublicznione. Przykładowo, jeżeli pewne dane są publicznie dostępne (np. o cenie produktu), ale na tej podstawie nie można odczytać informacji o strategii cenowej przedsiębiorstwa, to informacja ta może podlegać ochronie, jako stanowiąca wartość gospodarczą.

Jakie są mankamenty nowelizacji?

Dochodzi do zmiany rodzaju działań, które ma podjąć przedsiębiorca, aby zachować informacje w tajemnicy. Nowela wprowadza wymóg należytej staranności przy ich podejmowaniu. Wydaje się, że zmiana ta narzuca na przedsiębiorcę wyższy standard obowiązków w porównaniu do obecnej regulacji. Prowadzić to może do obniżenia poziomu ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa, ponieważ trudniej będzie ten standard spełnić. Poinformowanie drugiej strony o poufnym charakterze informacji może się okazać niewystarczające. Dotychczas uznawano, że powiadomienie pracownika o poufnym charakterze wiedzy, techniki, urządzenia było wystarczające (np. wyrok SN z 6 czerwca 2003 r., sygn. akt IV CKN 211/01). Nowa regulacja stawia przedsiębiorców w trudniejszej, bardziej wymagającej sytuacji.

Warto też zauważyć, że nowela przewiduje wyłączenie odpowiedzialności za ujawnienie informacji w ramach korzystania ze swobody wypowiedzi. Zastrzeżenia budzi jednak brak definicji tego pojęcia. Powstaje zatem wątpliwość, czy byli pracownicy powołując się na nie będą mogli swobodnie ujawniać informacje pracodawcy. Uważam, że swoboda wypowiedzi nie zostaje tu wskazana w charakterze jakiegoś prawa podmiotowego, lecz wymaga skonkretyzowanego upoważnienia ustawowego. Co prawda, w ujęciu art. 54 ust. 1 Konstytucji RP pojęcie to obejmuje szeroko wolność wyrażania poglądów, pozyskiwania informacji i ich rozpowszechniania, jednak w świetle znowelizowanego art. 11 u.z.n.k. należałoby je wiązać z działalnością mediów prowadzoną w interesie publicznym i rozumieć wąsko.

Co pracodawcy powinni zrobić, aby dostosować się do nowych regulacji?

Obszerny zakres zmian powoduje, że prawodawcy powinni stworzyć bądź dostosować do nowych przepisów wewnętrzne regulaminy i procedury, w szczególności obejmujące wymogi zachowania tajemnicy przedsiębiorstwa przez pracowników. Przedsiębiorca powinien doprecyzować w nich zasady ochrony, uwzględniając indywidualne potrzeby i specyfikę prowadzonej działalności. ©℗

fot. Materiały prasowe

Marek Świerczyński doktor habilitowany, adwokat, counsel w kancelarii KRK Kieszkowska Rutkowska Kolasiński