Pre-pack, czyli przygotowana likwi dacja, ma być bardziej elastyczna i dostępna dla większej liczby firm

Wierzytelność zgłaszana wprost syndykowi

Nowelizacja proponuje zmianę zasad dokonywania zgłoszeń wierzytelności w postępowaniu upadłościowym.

Wierzyciele będą zgłaszać się wprost do syndyka, a nie jak dotychczas do sędziego komisarza (który następnie przekazuje odpisy zgłoszeń syndykowi). Co to zmieni? Dzięki temu wzrosną szanse na szybsze sporządzenie listy wierzytelności. Poza tym zmiana pozwoli uniknąć zbędnego angażowania sędziów w etap kontrolowania zgłoszeń od strony spełnienia przez nie warunków formalnych pisma procesowego, przerzucając ten obowiązek w całości na syndyka. Jednocześnie nad jego czynnościami podejmowanymi na tym etapie zachowana zostanie kontrola sądowa, ponieważ na zarządzenie syndyka w przedmiocie zwrotu zgłoszenia będzie przysługiwała skarga do sędziego komisarza.

Opłata mobilizująca dla spóźnialskich

Projekt zmierza również do wprowadzenia zryczałtowanej opłaty, którą będzie musiał uiścić wierzyciel dokonujący spóźnionego zgłoszenia wierzytelności.

Ma ona odpowiadać kwocie stanowiącej równowartość 10 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w trzecim kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (obecnie opłata taka wyniosłaby 450,96 zł). Gdyby się okazało, że koszty związane z opóźnionym zgłoszeniem przekraczają ww. zryczałtowaną wysokość, sędzia komisarz będzie mógł zobowiązać wierzyciela do złożenia zaliczki na ich pokrycie w odpowiedniej wysokości.

Łatwiejsza sprzedaż firmy już na początku upadłości

Projekt zakłada dalsze rozwijanie instytucji pre-packu.

Ponad dwa lata funkcjonowania pre-packu (patrz ramka) ukształtowały praktykę sądową stosowania tej instytucji, wywołując przy tym jednak kilka rozbieżności. Nowelizacja stara się je usunąć. Proponuje się m.in. następujące rozwiązania:

• Wniosek pre-packowy będzie można złożyć w postępowaniu o ogłoszenie upadłości dłużnika na każdym jego etapie, a nie – tak jak obecnie – tylko wraz z wnioskiem je inicjującym.

• Wspomniany wniosek będzie mógł złożyć każdy uczestnik postępowania o ogłoszenie upadłości, nie zaś wyłącznie ten, kto złożył wniosek o ogłoszenie upadłości. Dłużnik w odpowiedzi na wniosek upadłościowy wniesiony przez swojego wierzyciela będzie mógł np. przedstawić nabywcę na swoją firmę i zażądać, by sąd upadłościowy zatwierdził warunki jej sprzedaży. Działanie takie może prowadzić do ochrony wartości firmy na rynku.

• Za pomocą pre-packu będzie można sprzedać firmę lub poszczególne składniki jej majątku na rzecz więcej niż jednego nabywcy.

• Pre-pack będzie można zawrzeć także w ramach upadłości konsumenckiej. Tę ostatnią zmianę oceniamy pozytywnie, choć w naszej ocenie jest zbędna, gdyż również na gruncie przepisów obecnie obwiązujących należy się zdecydowanie opowiedzieć za dopuszczalnością stosowania instytucji pre-packu w przypadku upadłości konsumenta.

• Nowelizacja zwiększa ochronę przedsiębiorstw nabywających cudze firmy w drodze przygotowanej likwidacji. Nabywcy uzyskają uprawnienie do złożenia wniosku o uchylenie lub zmianę postanowienia zatwierdzającego warunki sprzedaży firmy upadłego w trybie pre-pack, jeżeli po wydaniu postanowienia zmienią się lub zostaną ujawnione okoliczności mające istotny wpływ na jej wartość. Obecnie uprawnienie do złożenia takiego wniosku ma wyłącznie syndyk, co jest niesprawiedliwe z perspektywy jego kontrahentów pre-packowych.

• W końcu, co uznać można wręcz za rewolucyjne z cywilistycznego punktu widzenia, kupując przedsiębiorstwo czy to w pre-packu, czy od syndyka, nabędziemy je z wymienionymi w umowie sprzedaży czynnymi umowami z kontrahentami. To zaś ma znaczenie kluczowe dla powodzenia pre-packów, których przedmiotem jest działające przedsiębiorstwo, a więc takie, które czerpie przychody z wykonywania zawartych umów (np. galeria handlowa zarabiająca na najmach). Po zmianach nabywca nie będzie musiał aneksować umów najmu, lecz wstąpi w te istniejące na dotychczasowych zasadach.

• Krytycznie ocenić trzeba regulację przewidującą, że kontrahenci będą mieli 30 dni na ewentualne odstąpienie od umów zawartych z upadłym. W wypadku przedsiębiorstw, których główną wartością są korzystne umowy w toku ‒ bez możliwości ich wypowiedzenia, taka regulacja spowoduje istotne obniżenie wartości przedsiębiorstwa. Jeżeli projektodawca uważa pozostawienie takiego uprawnienia za konieczne, to powinno dotyczyć tylko tych kontrahentów, którzy zastrzegli sobie prawo do wypowiedzenia umowy na wypadek zmiany właścicielskiej po stronie kontrahenta – bo taki charakter ma sprzedaż całości przedsiębiorstwa.

Ujednolicenie zasad umarzania długów konsumentów oraz jednoosobowych firm

Przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą będzie mógł łatwiej upaść.

Oddłużenie przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą będzie możliwe na trzy sposoby:

1) po wykonaniu ustalonego przez sąd planu spłat zobowiązań niezaspokojonych w postępowaniu upadłościowym (czyli w obecnie obowiązującym trybie);

2) bez ustalania planu spłat, ale warunkowo – w sytuacji, gdy niezdolność do dokonywania jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty wierzycieli wynikająca z osobistej sytuacji upadłego nie ma charakteru trwałego; warunkiem będzie upływ 7 lat od dnia uprawomocnienia się postanowienia o warunkowym umorzeniu zobowiązań bez ustalania planu spłaty i jednocześnie niezłożenie w tym terminie przez żadnego z wierzycieli wniosku o ustalenie planu spłaty, na skutek którego sąd uchyliłby wcześniejsze postanowienie o warunkowym umorzeniu zobowiązań bez ustalania planu spłaty wierzycieli i ustalił ten plan;

3) bezwarunkowo bez ustalania planu spłaty – w sytuacji, gdy niezdolność do dokonywania jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty wierzycieli wynikająca z osobistej sytuacji upadłego będzie miała trwały charakter (np. całkowita, trwała niezdolność do pracy zarobkowej).

Zmianą w porównaniu do obecnych przepisów ma być dopuszczenie do oddłużenia także wtedy, gdy upadły zbankrutował lub istotnie pogłębił stopień swojego bankructwa z winy umyślnej lub z powodu rażącego niedbalstwa. Z tym że stwierdzenie tej okoliczności spowoduje, iż sąd ustali dłuższy czas wykonywania planu spłaty – nawet do 84 miesięcy (w pozostałych przypadkach czas ten ma wynosić do 36 miesięcy).

Zmianą w stosunku do stanu obecnego ma być również wprowadzenie możliwości pominięcia obowiązku ustalenia planu spłat jako wstępu do oddłużenia jednoosobowego przedsiębiorcy, a podstawą do tego będzie jedynie ocena sytuacji upadłego pod kątem zdolności do realizacji potencjalnego planu spłat.

Menedżer też się oddłuży

Oddłużenie dokonywane w omawiany tu sposób będzie mógł uzyskać również menedżer, który nie złożył w terminie wniosku o upadłość swojej firmy, działającej w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, z powodu czego przegrał później proces o zapłatę wszczęty przez jednego z jej wierzycieli na podstawie art. 299 kodeksu spółek handlowych. Przegrana w takim procesie może bowiem oznaczać jego własną niewypłacalność.

Podobnie należy oceniać sytuację osoby, która w przeszłości prowadziła indywidualną firmę. Z uwagi na rezygnację z przesłanki winy w doprowadzeniu do bankructwa jako jednej z przeszkód do uwzględnienia wniosku oddłużeniowego wydaje się, że nowelizacja ułatwi takim osobom uzyskanie oddłużenia. Niemniej jednak sugestia ta nie powinna usypiać niczyjej czujności. Projekt, choć rezygnuje z powyższej podstawy oddalenia wniosku o umorzenie niezaspokojonych długów, to jednocześnie odmawia oddłużenia osobom, które w okresie 10 lat przed dniem złożenia wniosku w tym przedmiocie zostały prawomocnie skazane za przestępstwo niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości firmy (art. 586 k.s.h.) bądź co do których w okresie tym z tej samej przyczyny prawomocnie orzeczono zakaz prowadzenia działalności gospodarczej. Dlatego w sytuacji, gdy firma przestaje płacić długi, najrozsądniej jest złożyć wniosek o jej upadłość. Terminowe wykonanie tego obowiązku zawsze bowiem zwalnia menedżera z odpowiedzialności za jej długi, nie zmuszając go do późniejszego szukania sposobu na oddłużenie siebie samego. ©℗

Co to jest?

Pre-pack to popularna nazwa przygotowanej likwidacji, w Polsce obecnej dopiero od stycznia 2016 r. Polega ona na tym, że do sprzedaży przedsiębiorstwa firmy może dojść już z chwilą ogłoszenia jej upadłości. Przygotowana likwidacja jest rozwiązaniem przede wszystkim dla firm działających w oparciu o zaufanie rynku i klientów, dla których przerwa w działaniu – potrzebna na rozpoznanie wniosku o upadłość, objęcie przedsiębiorstwa przez syndyka, wycenę, przetarg i objęcie przez nabywcę – jest zbyt długa, aby mogły ją przetrwać, zachowując swoją wartość rynkową. Pre-pack sprawdził się doskonale w krajach anglosaskich – dzięki niemu uratowano wiele cennych marek, wśród których na pierwszy plan wysuwa się słynne General Motors. ©℗