Nie każdy projekt modowy jest chroniony

Kością niezgody jest popularny model torebki nerki Uniqlo uznawany w opinio twórczych magazynach poświęconych modzie za produkt roku 2023. A to dlatego, że stosunkowo niewielka torebka o prostym designie jest zdolna pomieścić dużą liczbę przedmiotów. Jak często zdarza się w przypadku tego rodzaju produktów, torebka zyskała niesłychaną popularność dzięki mediom społecznościowym, konkretnie dzięki TikTokowi. W kwietniu 2022 r. użytkowniczka tej platformy, @caitlinphillimore, opublikowała krótki filmik przedstawiający ją w trakcie rozpakowywania torebki Uniqlo. Przedmioty, które zmieściły się w torebce, to: pomadka do ust, opakowanie herbatników, portfel, klucze, ładowarka do telefonu, spinka do włosów, słuchawki nauszne, aparat, buteleczka perfum i tzw. EpiPen. Film miał ponad 1 mln wyświetleń. Obecnie podobną oferuje Shein, wykorzystując zdaniem Uniqlo popularność jej torebki nerki. Przy czym chiński gigant modowy jest powszechnie znany jako producent z branży tzw. fast fashion – gałęzi przemysłu modowego opierającego się na przejmowaniu trendów lansowanych przez znane marki i produkowaniu krótkich serii ubrań o niskich cenach. Na rozstrzygnięcie sporu pomiędzy Uniqlo i Shein – toczącego się przed japońskim sądem – przyjdzie jeszcze poczekać. Na kanwie tej sprawy można jednak postawić pytanie, czy i jak są chronione projekty ubrań i akcesoriów.

Wzór przemysłowy

Najbardziej „intuicyjną” formą ochrony projektów ubrań czy torebek jest ta wynikająca z rejestracji wzoru przemysłowego. W Polsce ochrona ta wynika z ustawy – Prawo własności przemysłowej (dalej: p.w.p.). Zgodnie z jej art. 102 ust. 1 wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, fakturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację. Obie przesłanki warunkujące zdolność danego wytworu do jego rejestracji w charakterze wzoru przemysłowego zostały zdefiniowane w kolejnych przepisach ustawy. Mianowicie w myśl jej art. 103 ust. 1 wzór przemysłowy, co do zasady, uważa się za nowy, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa z rejestracji, identyczny wzór nie został udostępniony publicznie. Dalsza część tego przepisu stanowi, że wzór uważa się za identyczny z udostępnionym publicznie także wówczas, gdy różni się od niego jedynie nieistotnymi szczegółami. Natomiast indywidualnym charakterem wzór odznacza się wówczas, jeżeli ogólne wrażenie, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku, różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór publicznie udostępniony przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo (art. 104 ust. 1 p.w.p.). W praktyce oznacza to, że nie każdy projekt może uzyskać ochronę.