Czasem w ten sposób kończy się biznes

Domniemywa się, że firma staje się niewypłacalna, jeżeli opóźnienie w spłatach przekracza trzy miesiące. Niewypłacalna firma powinna ogłosić upadłość. Dotyczy nie tylko spółek prawa handlowego, ale również drobnych przedsiębiorców prowadzących działalność jako osoby fizyczne, we własnym imieniu i pod własną firmą. Często zaniedbują oni ten sposób zakończenia działalności, sądząc, że nie jest to konieczne. Tymczasem, jeśli przedsiębiorca nie zgłosi wniosku o upadłość, może się spodziewać pozwów od kolejnych byłych kontrahentów. Przegrana w sądzie będzie oznaczać nie tylko konieczność spłaty zobowiązań, ale też wypłaty odszkodowań. Warto też wiedzieć, że jeśli niewypłacalny przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą nie przeprowadzi procedury upadłościowej, nie będzie mógł np. w przyszłości ogłosić upadłości konsumenckiej.

Upadłość firmy ogłasza sąd. Z wnioskiem w tej sprawie występuje sam przedsiębiorca (powinien to zrobić w ciągu miesiąca od zaistnienia niewypłacalności), ale mogą to zrobić również jego wierzyciele. Im przysługuje prawo do złożenia wniosku o upadłość dłużnika nawet przez rok po wyrejestrowaniu przez niego działalności. W piśmie, oprócz oczywistych danych identyfikacyjnych, należy opisać okoliczności uzasadniające wniosek o upadłość, a także określić, czy zainteresowany zabiega o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu, czy likwidującej majątek całej firmy. Ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu zakłada porozumienie się z wierzycielami co do odroczenia terminu spłaty długów czy ewentualnego rozłożenia ich na raty. W tym jednak przypadku niewypłacalny przedsiębiorca powinien przedstawić propozycję układu oraz uprawdopodobnić, że zdoła się wywiązać z przyjętych zobowiązań. Na zawarcie układu powinna zgodzić się przynajmniej połowa wierzycieli mających łącznie trzy czwarte ogólnej sumy wierzytelności.

Do wniosku o upadłość należy dołączyć:

• aktualny spis majątku z szacunkową wyceną składników;

• bilans przedsiębiorstwa sporządzony przez dłużnika dla celów postępowania nie dawniej niż 30 dni przed dniem złożenia wniosku;

• spis wszystkich wierzycieli wraz z ich adresami oraz informacjami o terminach zapłaty, kwotach długu oraz sposobach zabezpieczenia,

• oświadczenie o spłatach długów w ciągu sześciu miesięcy przed dniem złożenia wniosku;

• spis dłużników mających zobowiązania majątkowe wobec składającego wniosek przedsiębiorcy wraz z adresami, z określeniem wierzytelności, datami ich powstania i terminami zapłaty;

• wykaz tytułów egzekucyjnych oraz tytułów wykonawczych przeciwko dłużnikowi;

• informację o postępowaniach dotyczących ustanowienia na majątku dłużnika hipotek, zastawów, zastawów rejestrowych i zastawów skarbowych oraz innych obciążeń podlegających wpisowi do księgi wieczystej lub w rejestrach, jak również o innych postępowaniach sądowych lub administracyjnych dotyczących majątku dłużnika.

Warto przy tym pamiętać, że samo złożenie wniosku nie oznacza upadłości. Postępowanie przed sądem (sąd rejonowy – sąd gospodarczy właściwy dla siedziby firmy) trwa kilka tygodni lub nawet miesięcy. Jeżeli postępowanie wszczęto na wniosek samego przedsiębiorcy, jego majątek jest zabezpieczany poprzez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego. To na ogół stanowi już kres jednoosobowej działalności.

AO

Negatywne i pozytywne skutki

Renata Bugiel adwokat, partner w kancelarii GKR Legal

Jakie są najważniejsze konsekwencje ogłoszenia upadłości przez osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą?

Z chwilą ogłoszenia upadłości majątek upadłego przedsiębiorcy staje się masą upadłości – czyli służy zaspokojeniu wierzycieli. Nie ma przy tym znaczenia, czy dany składnik majątku osoby fizycznej był w jakikolwiek sposób związany z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą (przykładowo: nieruchomość lub samochód wykorzystywane do celów gospodarczych), czy nie (np. działka rekreacyjna czy sportowy motocykl) – i tak będzie on stanowił część masy upadłości. Ponadto w skład masy upadłości wchodzi także majątek nabyty w trakcie postępowania upadłościowego.

W grę wchodzi likwidacja albo układ.

W przypadku upadłości likwidacyjnej przedsiębiorca jest zobowiązany ujawnić syndykowi cały majątek, wydać wszelką dokumentacje oraz udzielać wszelkich wyjaśnień. Upadłość z likwidacją oznacza dla osoby fizycznej konieczność zamknięcia prowadzonej dotychczas działalności. W przeciwieństwie do upadłości układowej, w której przedsiębiorca może kontynuować działalność, o ile oczywiście będzie w stanie spłacić zrestrukturyzowane zobowiązania.

Konieczność likwidacji oznacza, że z datą ogłoszenia upadłości przedsiębiorca traci prawo zarzadzania i rozporządzania swoim majątkiem. Ogłoszenie upadłości małżonka oznacza również, że pomiędzy małżonkami powstaje rozdzielność majątkowa.

Jakie jeszcze konsekwencje trzeba wziąć pod uwagę?

Pierwszą z nich jest możliwość umorzenia części lub całości zadłużenia przez sąd. Takie rozwiązanie jest dopuszczalne jedynie na wniosek upadłego, jeżeli niewypłacalność wynika z okoliczności od niego niezależnych i ma charakter wyjątkowy, np. z klęski żywiołowej.

Druga konsekwencja dotyczy możliwości orzeczenia przez sąd zakazu wykonywania określonego rodzaju działalności gospodarczej. Oznacza to, że upadły przedsiębiorca nie będzie mógł prowadzić działalności o dotychczasowym profilu w innej formie prawnej (np. spółki prawa handlowego).

Podstawa prawna

• Art. 5, art. 11, art. 21 i in. ustawy z 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2344).