Jak korzystać z ochrony wzoru przemysłowego na terenie Unii

Wspólnotowym wzorem przemysłowym jest wygląd całego produktu albo jego części, wynikający w szczególności z cech linii, konturów, kolorów, kształtu, tekstury, materiału produktu lub jego ornamentacji. Pojęcie produktu odnosi się do wszystkich wytworów przemysłowych i rzemieślniczych. Aby uzyskać ochronę, wzór musi spełniać jednocześnie dwie przesłanki: nowości i indywidualnego charakteru. Wzór uważany jest za nowy, jeśli żaden inny identyczny wzór nie został wcześniej publicznie rozpowszechniony. Natomiast wzór posiada indywidualny charakter, gdy ogólne wrażenie, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku, różni się od wrażenia, jakie wywołuje na tym użytkowniku wzór poprzednio udostępniony publicznie.

Wzór może być chroniony jako niezarejestrowany lub zarejestrowany wzór wspólnotowy. Jak sama nazwa wskazuje, niezarejestrowany wzór wspólnotowy nie wymaga rejestracji. Przesłanką uzyskania ochrony takiego wzoru jest jego pierwsze publiczne udostępnienie na terytorium UE. Ten tytuł ochronny przeznaczony jest głównie dla produktów o krótkiej żywotności rynkowej, w przypadku których korzystna jest ochrona nieobciążona formalnościami rejestracyjnymi, np. artykułów mody. Ponadto daje przedsiębiorcom możliwość zbadania popytu na dany produkt przed podjęciem decyzji o rejestracji wzoru. Czas ochrony wynosi 3 lata od momentu pierwszego ujawnienia na terytorium UE. Uprawniony ma jedynie prawo zakazywania używania wzoru osobom trzecim, jeżeli używanie wynika z kopiowania tego wzoru. Czyli jeśli osoba trzecia stworzyła niezależnie identyczny wzór (innymi słowy, nie wiedziała o istnieniu identycznego wzoru), to nie można zabronić jej używania takiego wzoru.

Czas ochrony zarejestrowanego wzoru wspólnotowego wynosi 5 lat od dnia zgłoszenia z możliwością 4-krotnego przedłużenia tego okresu (maks. 25 lat).

Osoby trzecie nie mogą bez zgody uprawnionego używać zarejestrowanego wzoru, nawet gdy w dobrej wierze stworzyły zupełnie niezależnie taki sam wzór.

Prawo do zarejestrowanego wzoru ma szeroki zakres, pozwalając w szczególności na wyłączne wytwarzanie, oferowanie, wprowadzanie do obrotu, import, eksport, używanie lub przechowywanie produktu, w którym wzór jest inkorporowany.

Zarejestrowany wzór wspólnotowy może być szczególnie atrakcyjny dla przedsiębiorcy, który sprzedaje swoje produkty na terytorium kilku państw UE. Dzięki jednolitej dla całej UE procedurze rejestracyjnej (jedno zgłoszenie, jeden język, jeden urząd, jeden pełnomocnik) uzyskuje się ochronę prawną skuteczną na terytorium całej UE.

Zgłoszenie wzoru może być dokonane bezpośrednio w Urzędzie Harmonizacji Rynku Wewnętrznego (OHIM) w Alicante (także online) lub za pośrednictwem Urzędu Patentowego RP. Wzór powinien być zgłoszony w ciągu 12 miesięcy od daty pierwszego ujawnienia. Zgłoszenie może być złożone przez każdą osobę fizyczną lub prawną, bez względu na miejsce zamieszkania czy siedzibę. Co do zasady nie ma obowiązku dokonywania zgłoszenia przez pełnomocnika. Jednak osoby, które nie mają miejsca zamieszkania lub siedziby na terytorium UE, muszą być reprezentowane przez pełnomocnika (zawodowy pełnomocnik wpisany na listę prowadzoną przez OHIM).

Wniosek o zarejestrowanie wzoru może być sporządzony w jednym z języków urzędowych UE (w tym w języku polskim), trzeba przy tym wskazać jeden z języków oficjalnych OHIM (hiszpański, niemiecki, angielski, francuski i włoski), którym zgłaszający pragnie posługiwać w trakcie postępowania. Do formularza zgłoszeniowego należy dołączyć ilustracje wzoru (maks. 7). Należy także wnieść opłaty: rejestracyjną oraz za publikację (w sumie 350 euro). W przypadku większej liczby wzorów zgłaszanych jednocześnie opłaty te podlegają redukcji. Do tego należy doliczyć wynagrodzenie ewentualnego pełnomocnika. Opłaty za przedłużenie ochrony za każdy kolejny 5-letni okres są progresywne i wynoszą odpowiednio 90, 120, 150 i 180 euro.

@RY1@i02/2011/011/i02.2011.011.210.0005.001.jpg@RY2@

Joanna Sapieżko-Samordak, prawnik w Kancelarii White & Case

AM