Nie każda ingerencja państwa w działalność firmy jest zakazana

Teza Jeżeli państwo jest akcjonariuszem mniejszościowym, to jego kontrola nad przedsiębiorstwem spółki w dziedzinie cen, kosztów i nakładów nie powinna być automatycznie uważana za poważną ingerencję w decyzje handlowe tego producenta. Tego rodzaju kontrola bowiem, kiedy walne zgromadzenie spółki obejmuje liczny, rozproszony akcjonariat, który wybiera zarząd, nie jest ze swej natury niezgodna z zasadami gospodarki rynkowej. Taka spółka może więc ubiegać się o status przedsiębiorcy działającego w warunkach gospodarki rynkowej. Dzieje się tak nawet wtedy, kiedy gospodarka państwa, w którym spółka działa, co do zasady rynkowa nie jest.

Stan faktyczny Czternaście lat temu Rada ustanowiła cło antydumpingowe na przywóz glifosatu wyprodukowanego w Chinach. Chodziło o cenę podstawowego herbicydu chemicznego używanego przez rolników na całym świecie. Unia Europejska chroni bowiem swój rynek wewnętrzny i interesy własnych producentów przed przywozem spoza UE produktów o zaniżonych cenach. Procedura antydumpingowa ma na celu ustalenie wartości nominalnej towaru, którego import budzi wątpliwości władz UE. Różnica między wartością rynkową a zadeklarowaną służy w takich razach do ustalenia kwoty cła antydumpingowego nakładanego na importera. W ten sposób ma on zostać pozbawiony korzyści, jaką uzyskałby dzięki dumpingowi. I jeśli kwestionowany import pochodzi z państwa, w którym gospodarka z zasady nie jest rynkowa, wartość normalną określa się przez porównanie z ceną takiego samego towaru pochodzącego również z państwa spoza Unii, lecz z gospodarką uważaną za rynkową. Kiedy jednak producent, wobec którego została wszczęta procedura antydumpingowa, udowodni, że w jego przypadku warunki rynkowe przeważają nad ingerencją państwa, to może on ubiegać się o status przedsiębiorstwa działającego w warunkach gospodarki rynkowej (SPR). Wówczas powinien wykazać, że decyzje, m.in. cenowe, podejmuje na podstawie sygnałów rynkowych odzwierciedlających podaż i popyt. Przyznanie SPR oznacza liczenie marginesu dumpingu na podstawie indywidualnych danych producenta. I zazwyczaj daje to skutek niższych stawek karnego cła lub nawet powoduje brak dodatkowych obciążeń. Dlatego podczas ostatniego przeglądu środków antydumpingowych chiński producent i sprzedawca na rynkach międzynarodowych glifosatu - Zhejiang Xinan Chemical Industrial Group (Xinanchem) - złożył wniosek o przyznanie SPR. Rada przedłużyła mu jednak środki antydumpingowe, odrzucając wniosek, i zastosowała wobec Xinanchemu ogólne cło antydumpingowe na poziomie 29. proc. (porównała chiński glifosat z brazylijskim). Wówczas chińska spółka wniosła skargę na rozporządzenie dotyczące jej do europejskiego Sądu Pierwszej Instancji. Ten stwierdził, że dowody przedstawione przez Xinanchem wykazały, iż wizowanie jej umów wywozu przez chińską izbę handlową nie zostało narzucone przez państwo i spółka mogła swobodnie ustalać swoje ceny eksportowe. Dlatego instytucje europejskie nie powinny były dojść do wniosku, że Chiny sprawowały znaczącą kontrolę nad cenami Xinanchemu.

Rada odwołała się od tego wyroku do TS. Jednak i trybunał pośrednio stwierdził, że wysokie cło antydumpingowe nie powinno obecnie obciążać Xinanchemu.

Uzasadnienie Zdaniem TS antydumpingowe rozporządzenie podstawowe Rady 384/96 dotyczące ochrony rynku UE przed dumpingiem nie zakazuje wszelkiego rodzaju interwencji państwa w przedsiębiorstwach produkcyjnych. Chodzi w nim wyłącznie o poważną ingerencję w decyzje dotyczące cen, kosztów i nakładów producentów. Dlatego kontroli sprawowanej w Xinanchemie przez państwo chińskie jako akcjonariusza mniejszościowego nie można automatycznie utożsamiać z poważną ingerencją państwa w handlowe decyzje tej spółki.

Opracowała Dobromiła Niedzielska-Jakubczyk

w sprawie C-337/09, Rada przeciwko Zhejiang Xinan Chemical Industrial Group Co. Ltd.