Postępowanie jest cywilne, jeśli organ władzy państwowej składa pozew, a nie wydaje decyzję

Powództwa w sprawach dotyczących odszkodowań za udział w nielegalnych porozumieniach, służących wyłudzaniu zwrotu VAT w innych państwach Unii niż to, w którym mieszka lub ma siedzibę zamieszany przedsiębiorca, są sprawami cywilnymi. Dlatego stosuje się do nich wspólnotowe przepisy mówiące o jurysdykcji, uznawaniu i wykonywaniu orzeczeń w sprawach cywilnych i handlowych, czyli rozporządzenie Rady nr 44/2001, nazywane w skrócie Brukselą I - stwierdził we wczorajszym wyroku luksemburski Trybunał Sprawiedliwości.

Podatkowy i celny organ Zjednoczonego Królestwa (HMRC) uzyskał od sądu w Kopenhadze zezwolenie na zajęcie położonego w Danii majątku należącego do spółki Sunico i kilku osób fizycznych powiązanych z tą firmą. W ten sposób brytyjski organ administracji zabezpieczył swoje roszczenie odszkodowawcze. Jednocześnie zażądał zapłaty 40 mln funtów szterlingów jako równowartości niezapłaconego przez pozwanych podatku.

Poza tym HMRC pozwał Sunico i pozostałe osoby, które wyłudziły w Wielkiej Brytanii VAT, przed Wysoki Trybunał Anglii i Walii. Oparł swe żądanie na przepisach dotyczących odpowiedzialności z tytułu czynu niedozwolonego lub czynu do niego podobnego.

Sunico wniosła o odrzucenie pozwu jako niedopuszczalnego, a przynajmniej o jego oddalenie jako niezasadnego. W Danii domagała się też uchylenia zabezpieczenia. Duński sąd zapytał więc Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, czy powództwo władz państwa członkowskiego, w którym domagają się one od osób fizycznych i prawnych mających miejsce zamieszkania i siedzibę w innym państwie UE odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez niedozwolone porozumienie zawarte w celu popełnienia oszustwa podatkowego, mieści się w pojęciu sprawy cywilnej i handlowej. Krajowym sędziom chodziło przy tym o ustalenie, czy do sprawy Sunico stosuje się Brukselę I, a tym samym także umowę zawartą między Wspólnotami Europejskimi i ich państwem o stosowaniu tego rozporządzenia. Danii nie dotyczy bowiem automatycznie wiele aktów prawa europejskiego.

Trybunał przypomniał, że powództwo HMRC przeciwko Sunico nie opiera się na ustawodawstwie brytyjskim dotyczącym podatków, lecz na przepisach prawa cywilnego. Co więcej, ani Sunico, ani inne pozwane osoby niebędące brytyjskimi rezydentami nie są zobowiązane do zapłaty VAT w tym państwie. Mają one jedynie ponieść odpowiedzialność z tytułu czynu niedozwolonego. Stały się bowiem beneficjentami wyłudzenia z publicznej kasy Wielkiej Brytanii.

Dlatego HMRC, pozywając Sunico, nie wykonuje władztwa publicznego, lecz zachowuje się tak, jak podmiot prywatny. Gdyby bowiem wykonywał uprawnienia władcze organu administracji publicznej, wydałby tytuł egzekucyjny pozwalający mu na windykację należności, a nie wchodziłby w spór sądowy. Dlatego do tej sprawy i podobnych należy w UE stosować rozporządzenie 44/2001.

Czasami urząd nie wykonuje władztwa publicznego, lecz zachowuje się jak podmiot prywatny

Dobromiła Niedzielska-Jakubczyk

 dobromila.niedzielska@infor.pl

ORZECZNICTWO

Wyrok w sprawie C-49/12. www.serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia