Rolnicy nie mogą być dyskryminowani ze względu na płeć

Państwa członkowskie wspierające starsze osoby, które chcą zakończyć aktywność zawodową, są zobowiązane zagwarantować takie same traktowanie kobiet i mężczyzn pracujących na roli.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie czeskiej rolniczki, która uznała za dyskryminujące przepisy ograniczające jej prawo do specjalnej wcześniejszej emerytury udzielanej przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej. To świadczenie było podobne do rent strukturalnych, o które mogli się ubiegać polscy rolnicy decydujący się na przekazanie swoich gruntów na rzecz innego rolnika.

Zainteresowana mieszkająca w Czechach prowadziła gospodarstwo rolne i jednocześnie była matką dwójki dzieci. W maju 2004 roku osiągnęła obniżony wiek emerytalny uprawniający ją do przejścia na świadczenie. Dwa lata później zwróciła się o wypłatę specjalnego wsparcia dla osób, które zdecydują się na zakończenie wszelkiej działalności rolniczej. Ten rodzaj wcześniejszej emerytury przyznawanej przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) mógł być wypłacany maksymalnie przez 15 lat do czasu ukończenia 75 lat.

Rolniczka dostała odpowiedź odmowną. Uznano bowiem, że już nabyła emeryturę w wieku niższym od mężczyzn. Sprawa trafiła do ETS, bo sporne było to, czy przy przyznawaniu wsparcia na przejście na wcześniejszą emeryturę prawo UE pozwala na odmienne określenie wnioskodawców w zależności od ich płci.

Zdaniem trybunału nie jest to możliwe. Wsparcie w przejściu na wcześniejszą emeryturę jest instrumentem wspólnej polityki rolnej. Ma ona zapewnić zwiększenie rentowności gospodarstw rolnych. Przy jego stosowaniu państwa członkowskie są zobowiązane zagwarantować równe traktowanie kobiet i mężczyzn.

A tym samym zakazać wszelkiej dyskryminacji ze względu na płeć. Prawo unijne przeciwstawia się bowiem temu, aby mężczyźni mieli dłuższy termin na złożenie wniosku o udzielenie wsparcia niż kobiety.

Zasada ta wynika z art. 3 ust. 1 dyrektywy Rady (WE) nr 79/7/EWG z 19 grudnia 1978 r. w sprawie stopniowego wprowadzania w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zabezpieczenia społecznego (Dz.U. 1979 r., L 6, s. 24).

W Polsce przyjęło się, że kobiety pracujące na roli mogą wcześniej zakończyć swoją aktywność zawodową. Może się jednak okazać, że ich wcześniejsze wysyłanie na świadczenie może być uznane jako forma dyskryminacji.

Trybunał wskazał, że odmnienne traktowanie za płeć nie ma obiektywnego uzasadnienia. Restrukturyzacja sektora rolniczego może być bowiem przeprowadzona bez uciekania się przez państwa członkowskie do dyskryminacji.

Sędziowie przypomnieli, że w takiej sytuacji do czasu przywrócenia równego traktowania, kobiety powinny mieć takie same prawa, jak osoby uprzywilejowane.

- Obowiązuje zasada, że prawo unijne ma pierwszeństwo przed prawem krajowym państwa członkowskiego - zauważa Karolina Miara, adwokat z Warszawy.

Prawo Unii Europejskiej

Państwa członkowskie nie mogą określać wieku, którego osiągnięcie uniemożliwia złożenie wniosku o wsparcie unijne.

Bożena Wiktorowska

bozena.wiktorowska@infor.pl

ORZECZNICTWO

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt C-401/11.