Uwięziony w szpitalu bez możliwości obrony
W jednomyślnym wyroku z 5 czerwca 2025 r. w sprawie Spivak przeciwko Ukrainie (skarga nr 21180/15) Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził liczne, poważne naruszenia Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności wobec Gennadija Spivaka – obywatela Ukrainy, który został przymusowo umieszczony w szpitalu psychiatrycznym bez zapewnienia odpowiednich gwarancji prawnych.
Sprawa dotyczyła przymusowego leczenia psychiatrycznego w szpitalu o zaostrzonym rygorze w Dnieprze, gdzie skarżący trafił w grudniu 2012 r. po tym, jak sąd zwolnił go – z powodu jego stanu psychicznego – z odpowiedzialności karnej za usiłowanie zabójstwa. W trakcie pobytu w szpitalu Spivak był przymusowo leczony m.in. lekami neuroleptycznymi. Jeśli chodzi o warunki jego przetrzymywania, Spivak twierdził, że po przybyciu został całkowicie ogolony i poinformowany, że nie opuści szpitala przez co najmniej pięć lat. Utrzymywał również, że pokoje były przeludnione (w pewnym momencie przez dwa tygodnie przebywał z dwiema innymi osobami w pomieszczeniu o wymiarach 2,2 x 3 m), korzystanie z toalety zależało od uznania personelu, pacjenci byli zmuszani do sprzątania po sobie, kąpiel była dozwolona tylko raz w tygodniu. 13 października 2014 r. sąd rejonowy odmówił przedłużenia stosowania przymusowych środków medycznych. Zaznaczył przy tym, że Spivak nie wykazywał agresji ani nie cierpiał na urojenia. Orzeczenie to stało się prawomocne 24 października 2014 r.
Trybunał ostro skrytykował brak odpowiedniego nadzoru sądowego nad przedłużaniem hospitalizacji. Rozprawy odbywały się pod nieobecność skarżącego, bez rzeczywistego badania potrzeby dalszego leczenia. ETPC uznał, że Spivak nie miał możliwości zakwestionowania ani swojej detencji, ani narzuconych mu metod leczenia, w tym przymusowego podawania neuroleptyków. Mimo twierdzeń władz Ukrainy nie istniały skuteczne mechanizmy odwoławcze ani prawo pacjenta do niezależnej oceny zaleconego leczenia – co stanowiło naruszenie art. 5 ust. 4 konwencji.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.