Środki konserwujące dopuszczalne nie w każdym dżemie

Pojęcie dżemy niskosłodzone wymienione w części A załącznika III do Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 95/2/WE z 20 lutego 1995 r. w sprawie dodatków do żywności innych niż barwniki i substancje słodzące obejmuje dżemy zakwalifikowane jako dżem i dżem ekstra, w których zawartość cukru jest znacznie obniżona w stosunku do wartości referencyjnej 60 proc. Produkty zakwalifikowane jako dżem ekstra, w których zawartość cukru wynosi 58 proc., nie mogą być uznane za niskosłodzone w rozumieniu tego przepisu - orzekł ETS w wyroku z 10 września 2009 r. w sprawie Zentrale zur Bekämpfung unlauteren Wettbewerbs eV/Adolf Darbo AG,

Europejski Trybunał Sprawiedliwości odpowiedział na pytanie skierowane do niego przez sąd niemiecki, które powstało w ramach sporu między austriacką firmą produkującą dżemy - Adolf Darbo a niemiecką centralą ds. zwalczania nieuczciwej konkurencji. Domagała się ona zakazania Darbo wprowadzenia do Niemiec dżemów ekstra, które zawierały substancję konserwującą - sorbinian potasu, E-202, a w których zawartość cukru wynosi 58 proc. Centrala uznała, że dodanie sorbinianu potasu do dżemu ekstra jest niedopuszczalne, bo ze względu na tak wysoką zawartość cukru dżemu Darbo nie można uznać za niskosłodzony zgodnie z Dyrektywą 95/2. Wobec tego sąd krajowy zapytał ETS, czy pojęcie dżemy niskosłodzone, wymienione w części A załącznika III do Dyrektywy 95/2, obejmuje dżemy zakwalifikowane jako dżem ekstra o zawartości cukru 58 proc.

Europejski Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił, że Załącznik III do Dyrektywy 95/2 wymienia substancje konserwujące i przeciwutleniacze, które mogą być warunkowo dozwolone w niektórych środkach spożywczych. Część A tego załącznika przewiduje w szczególności, że sorbinian potasu może być dodawany jedynie do dżemów niskosłodzonych, galaretek i marmolad oraz im podobnych produktów niskokalorycznych lub bez dodatku cukru bazujących na owocach. Brzmienie tego przepisu odwołuje się do pojęcia dżemy niskosłodzone, nie wyjaśniając jednak, czy oznaczenie dżem jest stosowane jako oznaczenie rodzajowe prowadzące do objęcia nim nie tylko dżemów, ale również dżemów ekstra. Dżem jest owocową mieszaniną cukrów, miąższu lub purée, o żelowej konsystencji. Ilość miąższu lub purée użyta do wytworzenia 1000 g produktu końcowego nie może być mniejsza niż 350 g, a przy dżemie ekstra mniejsza niż 450 g, owoce użyte do jego produkcji co do zasady nie mogą być mieszane. Z definicji tych wynika, że różnice między tymi dwoma oznaczeniami dżemów polegają zasadniczo na koncentracji i jakości miąższu owoców użytych do ich wytworzenia. Załącznik II do Dyrektywy 95/2, który wymienia środki spożywcze, w których może być stosowana ograniczona liczba dodatków, zawiera dwa różne wykazy dodatków w zależności do tego, czy chodzi o oznaczenie dżem czy dżem ekstra. Oznaczenie dżemy w rozumieniu części A załącznika III do Dyrektywy 95/2 jest stosowane jako oznaczenie rodzajowe i obejmuje zarówno produkty zakwalifikowane jako dżem, jak i posiadające oznaczenie dżem ekstra. Zgodnie z kryteriami naukowymi i technologicznymi, na podstawie których przyjęto Dyrektywę 95/2, potrzeba technologiczna dodania do dżemu substancji konserwującej, takiej jak sorbinian potasu, występuje jedynie w przypadku dżemów niskosłodzonych, ponieważ ilość zawartego w nich cukru nie wystarcza dla zapewnienia ich konserwacji. Taki cel ochrony zdrowia publicznego wymaga zatem ograniczenia zastosowania tych dodatków w środkach spożywczych, a w szczególności substancji konserwujących, takich jak sorbinian potasu, do konkretnej potrzeby technologicznej. Wobec tego potrzeba znacznego zmniejszenia zawartości cukru w dżemie, aby dodanie sorbinianu potasu odpowiadało technologicznej potrzebie konserwacji.

Anna Ostrowska-Tomańska

aplikantka adwokacka, doktorantka w Centrum im. Willy Brandta Uniwersytetu Wrocławskiego