KE wyraża zgodę na przyznanie dużych dotacji

Zgodę na przyznanie wsparcie ze środków publicznych zawsze udziela Komisja Europejska. W ramach procesu notyfikacji trafiają do niej największe inwestycji, które są wspierane w ramach funduszy unijnych. W przypadku mniejszych projektów szczegółowe zasady dotyczące przyznawania im wsparcia są regulowane w ramach zatwierdzanych przez Brukselę programów pomocowych.

Co do zasady udzielenia pomocy publicznej w Unii Europejskiej jest zakazane. Wyjątkiem są programy pomocowe (w Polsce są one ustanawiane w trybie rozporządzeń poszczególnych resortów lub Rady Ministrów). Określają one dokładny cel, tryb i zasady przyznawania dozwolonej pomocy publicznej. Dodatkowo należy pamiętać, że legalna jest także pomoc de minimis (wynosząca do 200 tys. euro w ciągu trzech lat) oraz wsparcie w ramach tzw. wyłączeń grupowych (obejmują one dotacje m.in. na zatrudnienie, szkolenia i badania naukowe).

To powoduje, że każdy rodzaj unijnych dotacji, które Polska ma do swojej dyspozycji na lata 2007-2013 i w którym występuje lub może wystąpić pomoc publiczna, ma swój własny program pomocowy. Musiał on zostać notyfikowany w Komisji Europejskiej i dopiero po jego zatwierdzeniu Polska mogła ruszyć z udzielaniem wsparcie.

Systemowe rozwiązaniem jakim są programy pomocowe (oraz instytucja pomocy de minimis i wyłączeń grupowych) odciążają Komisję Europejską. Gdyby one nie istniały, to Bruksela musiałaby pochylać się nad każdym, nawet najmniejszym przypadkiem przyznania wsparcia ze środków publicznych i badać jego konsekwencje dla funkcjonowania unijnego rynku. Istnienie tych instytucji jednak nie oznacza, że UE całkowicie zrezygnowała z możliwości kontroli przypadków przyznawania pomocy publicznej lub szerzej unijnych dotacji, nawet jeśli taka pomoc w nich nie występuje (np. wsparcie na budowę autostrad).

Najczęstszy przypadek, w którym unijna dotacje będzie podlegała indywidualnej notyfikacji w KE, dotyczy tzw. dużych projektów. Zgodnie z art. 39 Rozporządzenia nr 1083/2006 są to inwestycje, których wartość przekracza 50 mln euro. By otrzymały wsparcie ze środków unijnych, muszą zostać zatwierdzone przez Brukselę.

- Na koniec 2010 r. w programach krajowych i regionalnych zidentyfikowano 255 dużych projektów. Ich całkowity koszt szacujemy na kwotę ok. 62 mld euro - mówi Leszek Bigos z Ministerstwa Rozwoju Regionalnego.

Dodaje, że do KE przekazano do tej pory 100 wniosków o zatwierdzenie wkładu UE. Do tej pory pozytywne decyzję otrzymało 31 projektów.

Dodatkowo do 2009 roku zgoda KE była konieczna do rozpoczęcia rozliczania wydatków poniesionych na realizacje dużego projektu. Jednak w ramach unijnego pakietu antykryzysowego, którego elementy zostały dwa lata temu wprowadzone w życie przez resort rozwoju regionalnego, ta zasada przestała obowiązywać. Teraz środki można wypłacać także projektom, które znajdują się na etapie notyfikacji. Jednak w przypadku negatywnej decyzji KE, beneficjent będzie musiał zwrócić otrzymaną pomoc.

Drugim przypadkiem, który wymaga indywidualnej notyfikacji w KE jest przekroczenie przez projekt maksymalnej wartości pomocy publicznej, która może zostać mu przyznana. Najczęściej dotyczy to dotacji inwestycyjnych na realizację nowych inwestycji, przyznawanych dużym przedsiębiorcom w ramach regionalnej pomocy publicznej. Jednak z uwagi na to, że wsparcie dla dużych firm ze środków unijnych jest mocno ograniczone, to przypadki notyfikacji takich projektów są bardzo rzadkie.

Mariusz Gawrychowski