System dystrybucji selektywnej jednolity i bez dyskryminacji

Biznesowym celem każdego producenta jest maksymalizacja zysków ze sprzedaży towarów oraz zapewnienie takiej formuły sprzedaży, która będzie najbardziej odpowiednia dla kategorii produkowanych przez niego towarów. Z tego punktu widzenia niezwykle istotny jest wybór właściwej formy dystrybucji, która zagwarantuje producentowi sukces na rynku. Jedną z najbardziej popularnych form dystrybucji jest tzw. dystrybucja selektywna. System dystrybucji selektywnej gwarantuje, że towary producenta odsprzedawane są wyłącznie w ramach sieci, którą tworzą tzw. dystrybutorzy autoryzowani spełniający określone przez producenta kryteria.

Z uwagi na fakt, iż system dystrybucji selektywnej ma charakter zamknięty (dostęp do niego ma ograniczona grupa podmiotów), dochodzić może do istotnego zniekształcenia konkurencji pomiędzy dystrybutorami tej samej marki oraz do zamknięcia dostępu do rynku innym dystrybutorom danej marki. Dlatego też producenci, którzy planują wprowadzenie systemu dystrybucji selektywnej, powinni pamiętać o kilku podstawowych zasadach wynikających z prawa antymonopolowego.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów Unii Europejskiej oraz "Wytycznymi Komisji Europejskiej w sprawie ograniczeń wertykalnych" (Dz. Urz. UE 2010/C 130/01), w celu ograniczenia antykonkurencyjnych skutków producent powinien w pierwszej kolejności zapewnić odpowiednie kryteria doboru dystrybutorów do swojej sieci. Dystrybutorzy powinni być dobrani na podstawie obiektywnych kryteriów związanych ściśle z charakterem produktów. Jeżeli kryteria ograniczające dobór dystrybutorów do sieci nie będą miały uzasadnienia w kontekście cech jakościowych produktu, wówczas ograniczenia konkurencji nakładane na dystrybutorów nie będą miały swojego uzasadnienia, a w konsekwencji może dojść do ograniczenia konkurencji.

Co więcej, kryteria doboru dystrybutorów powinny być ustalone w sposób jednolity i niedyskryminacyjny oraz nigdy nie powinny wykraczać poza to, co jest konieczne dla zapewnienia efektywności w zakresie prowadzonego systemu dystrybucji (por. wyrok Sądu Pierwszej Instancji w sprawie T-19.91, Vichy przeciwko Komisji Europejskiej).

O ile uzasadnione jest wprowadzenie ograniczeń co do możliwości prowadzenia przez dystrybutorów dalszej sprzedaży produktów objętych siecią kontrahentom poza sieć, o tyle obarczone znacznym ryzykiem jest nakładanie takich ograniczeń w zakresie sprzedaży i zakupu przez dystrybutorów wewnątrz sieci. W konsekwencji za nieuzasadnione na gruncie przepisów antymonopolowych można uznać zobowiązanie dystrybutorów autoryzowanych do nabywania produktów wyłącznie od konkretnie wskazanych innych dystrybutorów należących do sieci, z wyłączeniem możliwości nabywania tych produktów od pozostałych dystrybutorów (zakaz ograniczenia dostaw wzajemnych w ramach sieci).

Równie istotne jak zasady obowiązujące przy sprzedaży w ramach sieci oraz poza sieć są zasady dotyczące sprzedaży przez dystrybutorów autoryzowanych ostatecznym odbiorcom, czyli konsumentom. Zasady dystrybucji selektywnej nie powinny bowiem być kształtowane w taki sposób, że dystrybutorzy detaliczni byliby ograniczeni co do możliwości sprzedaży konkretnym konsumentom. Jedyny wyjątek dotyczy ustanowienia tzw. klauzuli ochrony terytorialnej, która dopuszcza wprowadzenie ograniczeń w tym względzie, o ile są one uzasadnione brakiem posiadania przez dystrybutora lokalu, który spełniać powinien kryteria warunkujące jego dostęp do sieci.

Powyższe zasady znajdą zastosowanie do sieci dystrybucji selektywnej producenta, pod warunkiem że udział osobno producenta, jak i dystrybutorów w produktowym i geograficznym rynku właściwym nie przekracza 30 proc. Przedsiębiorcy o wyższym udziale w rynku będą musieli dokonać indywidualnej oceny swojej sytuacji, aby stwierdzić, na ile ich system zgodny jest z prawem antymonopolowym. Tym samym, aby dany system dystrybucji był skuteczny i mógł pełnić swoje funkcje, przedsiębiorcy powinni każdorazowo przeprowadzić kompleksową ocenę planowanego przez siebie systemu w celu wyeliminowania ryzyk antymonopolowych.

@RY1@i02/2012/075/i02.2012.075.21500020d.802.jpg@RY2@

Jarosław Fidala, Kancelaria Prawna Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy sp. k.

Jarosław Fidala

Kancelaria Prawna Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy sp. k.