Zbliża się kres turystyki zasiłkowej

Trzy pytania

@RY1@i02/2014/225/i02.2014.225.183000500.802.jpg@RY2@

dr Barbara Godlewska-Bujok Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego

11 listopada Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że Niemcy mogą ograniczyć osobom z innych krajów Unii, które nie są zainteresowane szukaniem pracy, dostęp do świadczeń przysługujących łącznie z tytułu bezrobocia i ubóstwa (sygn. akt C-333/13). Jakie wnioski płyną z tego wyroku?

Najważniejszy jest taki, że państwa członkowskie mogą zdecydować o wykluczeniu z dostępu do świadczeń nieskładkowych (zaopatrzeniowych) nieaktywnych obywateli UE (tzn. takich, którzy przebywają w danym kraju nie w celu podjęcia zatrudnienia), gdy nie przysługuje im prawo pobytu na podstawie art. 7 ust. 1 dyrektywy 2004/38. TSUE zaznaczył, że w przypadku świadczeń, które mają charakter zarówno zabezpieczenia społecznego, jak i pomocy społecznej, nie ma swobody decyzji co do sposobu ich udzielania. Jeśli więc ich przyznanie jest uzależnione od prawa pobytu, to może nastąpić tylko wtedy, gdy warunek ten jest spełniony.

Czy wyrok oznacza, że TSUE popiera państwa, które chcą walczyć z turystyką zasiłkową?

Nie wydaje mi się, żeby trybunał wyraził poparcie dla którejś ze stron: osób migrujących czy organów zasiłkowych. Ważne są tu rozważania TSUE, w jakim celu dana osoba przebywa w innym państwie i czy spełniła wszelkie warunki do uzyskania świadczeń na równi z jego obywatelami. W dotychczasowym orzecznictwie TSUE przyjmował raczej stanowisko bardziej liberalne, uwzględniające prawo do równego traktowania i niedyskryminacji ze względu na przynależność państwową. W tym wyroku podkreśla jednak znaczenie ustawodawstwa krajowego oraz zamiaru, z jakim imigrant przybył do danego państwa. Wyraźnie odróżnia przy tym osoby, które nabyły prawo pobytu dłuższego niż 3 miesiące, ale ze względu na okoliczności tymczasowo nie spełniają warunków prawnych (np. nie mają wystarczających środków na utrzymanie) od takich, które w ogóle nie zamierzają wypełniać wymogów do uzyskania tego prawa.

Jakie znaczenie ma ten wyrok dla Polaków wyjeżdżających za granicę?

Może być ważny przy interpretacji przepisów dotyczących przyznawanych świadczeń. Trudno bowiem nie uznać słuszności wywodu TSUE co do prawa pobytu i uzależnienia udzielania świadczeń od celu migracji. Może to być argument przeciwko tym, którzy oddają się turystyce zasiłkowej, choć oczywiście zawsze pozostaje wątpliwość co do przesłanek, jakie kierowały konkretną osobą w jej decyzjach migracyjnych.

Rozmawiała Karolina Topolska