Unia Europejska harmonizuje reguły ochrony tajemnicy firmy

28 listopada 2013 r. Komisja Europejska opublikowała projekt dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej w sprawie ochrony niejawnego know-how i niejawnych informacji handlowych (tajemnic handlowych) przed ich bezprawnym pozyskiwaniem, wykorzystywaniem i ujawnianiem. Po dokonaniu eksperckiej oceny projektu i wprowadzeniu niezbędnych poprawek należy się spodziewać przyjęcia dyrektywy w drodze zwykłej procedury ustawodawczej. Państwa członkowskie będą miały 24 miesiące na dokonanie transpozycji dyrektywy.

Dotychczas nie istniały regulacje na poziomie europejskim, które by harmonizowały reguły ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa w krajach członkowskich, co w opinii autorów dyrektywy ma negatywny wpływ na współpracę transgraniczną przedsiębiorstw i hamuje rozwój innowacji.

Polskie przepisy

Artykuł 11 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz.U. z 2003 r. nr 153, poz. 1503 z późn. zm.) stanowi, iż "czynem nieuczciwej konkurencji jest przekazanie, ujawnienie lub wykorzystanie cudzych informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa albo ich nabycie od osoby nieuprawnionej, jeżeli zagraża lub narusza interes przedsiębiorcy. Przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje mające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności".

Uznaje się, że informacja jest poufna, gdy przedsiębiorca kontroluje zasięg podmiotowy osób mających dostęp do informacji i podejmuje niezbędne działania służące ochronie poufności. Dla korzystania z ochrony konieczne jest spełnienie przesłanki wartości gospodarczej informacji - choćby minimalnej, jednak dającej się zobiektywizować - oraz przesłanki zagrożenia lub naruszenia interesu (ekonomicznego) przedsiębiorcy.

Uznaje się, że informacja jest poufna, gdy przedsiębiorca kontroluje zasięg podmiotowy osób mających dostęp do informacji i podejmuje niezbędne działania służące ochronie poufności. Dla korzystania z ochrony konieczne jest spełnienie przesłanki wartości gospodarczej informacji - choćby minimalnej, jednak dającej się zobiektywizować - oraz przesłanki zagrożenia lub naruszenia interesu (ekonomicznego) przedsiębiorcy.

Przedsiębiorca, którego interes został zagrożony lub naruszony w wyniku naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa, może żądać zaniechania niedozwolonych działań, usunięcia ich skutków, złożenia przez podmiot naruszający oświadczenia, naprawienia wyrządzonej szkody, wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści lub zasądzenie sumy pieniężnej na cel społeczny - jeżeli naruszenie było zawinione. Ponadto uprawniony może wnosić o orzeczenie o wyrobach, ich opakowaniach, materiałach reklamowych i innych przedmiotach bezpośrednio związanych z popełnieniem czynu nieuczciwej konkurencji, np. o orzeczenie ich zniszczenia.

Roszczenia z tytułu naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa przedawniają się po 3 latach od momentu dowiedzenia się przez poszkodowanego o popełnieniu czynu naruszającego tajemnicę i o osobie sprawcy.

Unijne propozycje

W tekście projektu dyrektywy posłużono się takimi terminami jak: trade secrets, secret know-how czy business confidential information. Można przyjąć, że odpowiadają one znanemu polskiemu prawodawstwu pojęciu tajemnicy przedsiębiorstwa.

Unijny projekt wymienia katalog przypadków, gdy pozyskanie tajemnicy handlowej uznać należy za bezprawne - m.in. w wyniku kradzieży, przekupstwa lub w wyniku innego czynu sprzecznego z uczciwymi praktykami rynkowymi. Wykorzystanie i ujawnienie takiej uzyskanej niezgodnie z prawem informacji również należałoby uznać za bezprawne.

Projekt za zgodne z prawem uznaje pozyskanie tajemnicy handlowej w ramach skorzystania z prawa do informacji i konsultacji przysługującego przedstawicielom pracowników lub wszelkie inne działania zgodne z uczciwymi praktykami rynkowymi.

Unijny projektodawca przewiduje bardzo zbliżony w stosunku do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji katalog żądań, które może zgłosić poszkodowany przedsiębiorca. Korzystanie ze środków ochronnych byłoby niemożliwe w sytuacji, gdy naruszenia tajemnicy handlowej dokonano w celu zgodnego z prawem skorzystania z prawa do wolności wypowiedzi i informacji lub w celu ujawnienia w interesie publicznym niezgodnego z prawem działania posiadacza tajemnicy. Ponadto środki ochrony nie znajdowałyby zastosowania w przypadku, gdyby tajemnica handlowa została ujawniona przez pracowników swoim przedstawicielom w ramach pełnionych przez nich funkcji reprezentacyjnych lub w celu realizacji zobowiązania pozaumownego lub w celu ochrony uzasadnionego interesu.

Dyrektywa nakładałaby na państwa członkowskie obowiązek umożliwienia ochrony tajemnic handlowych ujawnianych w ramach postępowania sądowego. W tej materii rozwiązania znane na gruncie polskim nie uległyby poważniejszym zmianom. Zgodnie z art. 47910 k.p.c. sąd na wniosek strony zarządza odbycie posiedzenia lub jego części przy drzwiach zamkniętych także wtedy, gdy mogą być ujawnione okoliczności stanowiące tajemnicę jej przedsiębiorstwa. Zasadniczo nie można jednak skutecznie odmówić przedstawienia w sądzie cywilnym dowodów, powołując się na tajemnicę przedsiębiorstwa.

Projekt dyrektywy przewiduje możliwość dochodzenia roszczeń w terminie co najmniej jednego roku, ale nie więcej niż dwóch lat po dniu, w którym przedsiębiorca dowiedział się lub miał powody, by się dowiedzieć o ostatnim zdarzeniu naruszającym tajemnicę. Przyjęcie dyrektywy wymogłoby więc na polskim ustawodawcy skrócenie terminów przedawnienia roszczeń.

Wydaje się, że przyjęcie dyrektywy może być istotne przede wszystkim z punktu widzenia przedsiębiorców prowadzących działalność wykraczającą poza granice Polski.

Jakub Brzeski

prawnik, Kancelaria Wierzbicki Adwokaci i Radcowie Prawni

dgp@infor.pl