Pochopny entuzjazm kredytobiorców po wyroku TSUE

TSUE w wyroku stwierdził, iż jeśli sąd krajowy uzna, że w świetle przepisów prawa polskiego utrzymanie w mocy umowy bez zawartych w niej nieuczciwych warunków nie jest możliwe, art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 zasadniczo nie stoi na przeszkodzie jej unieważnieniu (motyw 43). Nie jest to jednak żadne novum w orzecznictwie TSUE: na taką możliwość wskazano bowiem choćby w wyroku C-26/13 (Kásler i Káslerné Rábai). Co przy tym istotne, w sprawie Dziubak ocenę możliwości dalszego obowiązywania umowy bez nieuczciwych warunków trybunał pozostawił sądowi krajowemu w oparciu o przepisy prawa krajowego (motyw 40). Jak przy tym trafnie TSUE ostrzega, a o czym zdają się zapominać kredytobiorcy: „unieważnienie umowy kredytu pociąga za sobą co do zasady takie same następstwa jak postawienie pozostałej do spłaty kwoty kredytu w stan natychmiastowej wymagalności, co może przekraczać możliwości finansowe konsumenta i z tego względu penalizuje raczej tego ostatniego niż kredytodawcę” (motyw 58 wyroku w sprawach połączonych C-70/17 oraz C-170/17, Santos).

Akcentując wygraną frankowiczów i przesądzone rzekomo unieważnienie wszystkich umów „frankowych”, komentatorzy zdają się również pomijać dalszą część uzasadnienia rozstrzygnięcia w sprawie Dziubak, w której trybunał nie tylko podkreśla, że celem Dyrektywy 93/13 nie jest unieważnienie wszystkich umów zawierających nieuczciwe warunki (motyw 39), lecz wielokrotnie odwołuje się do możliwości zastąpienia przez sąd krajowy nieuczciwego postanowienia umownego przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym (motyw 48, 58) i takiej możliwości na gruncie rozpatrywanej sprawy nie wyklucza. Jeśli bowiem wnikliwie wczytamy się w uzasadnienie świeżo zapadłego wyroku, dochodzimy do wniosku, że TSUE uznał jedynie, że dyrektywa 93/13 sprzeciwia się wypełnieniu luk w umowie wyłącznie za podstawie przepisów prawa krajowego o charakterze ogólnym, które nie stanowią przepisów dyspozytywnych (motyw 62). Nasuwa się zatem wniosek, iż same przepisy dyspozytywne albo przepisy dyspozytywne wespół z przepisami ogólnymi w ocenie TSUE mogą jak najbardziej stanowić podstawę do wypełnienia ewentualnej luki w umowie, zwłaszcza że – znów – nie jest to rozwiązanie nowe w jego dotychczasowym orzecznictwie.