Jak upomnieć się o zachowek

O zachowek mogą starać się jedynie zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki), małżonek oraz rodzice spadkodawcy i to tylko wówczas, jeśli byliby powołani do spadku na podstawie ustawy. Zachowku nie otrzyma więc np. syn zmarłego, który zostały wydziedziczony. Także jeżeli spadkodawca wystąpił o rozwód z winy małżonki, a sąd stwierdził, że żądanie rozwodu było uzasadnione, będzie ona wyłączona od dziedziczenia.

Uprawnionemu należy się zachowek stanowiący połowę wartości udziału spadkowego, jaki przypadłby mu przy dziedziczeniu ustawowym. Jeżeli jest on osobą trwale niezdolną do pracy lub zstępnym małoletnim (a więc nie ukończył 18 lat), należą mu się dwie trzecie udziału spadkowego. Warunkiem otrzymania sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia należnego zachowku jest jednak to, aby uprawniony nie otrzymał od zmarłego należnej mu części nie tylko w postaci powołania do spadku, ale także uczynionej za życia darowizny lub zapisu testamentowego. Osoby, którym przypadły udziały niższe od wysokości należnego im zachowku, mogą natomiast żądać od pozostałych spadkobierców zapłaty kwoty mającej wyrównać wysokość udziałów spadkowych, które im przypadły w zachowku.

Jeżeli spadkobierca testamentowy nie chce dobrowolnie wypłacić osobie uprawnionej należnego zachowku, sprawę można skierować do sądu. Powództwo z tytułu zachowku wytacza się wyłącznie przed sąd rejonowy ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Jeżeli jego miejsca zamieszkania w Polsce nie da się ustalić, właściwy jest sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część. Warto pamiętać, że jeśli istnieje podejrzenie, iż w jakikolwiek sposób rzeczy lub prawa pozostałe po spadkodawcy są zagrożone, sąd może zabezpieczyć spadek. Jeśli nie zrobi tego z urzędu, to osoba, która uprawdopodobni, że jest uprawniona do zachowku, może zgłosić wniosek o takie zabezpieczenie.

daria.stojak@infor.pl

Art. 991 i nast. ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93).

Art. 39 oraz 635 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296).