Czy sąd polubowny ma prawo rozstrzygnąć spór

Umowa, którą zawarły strony, okazała się nieważna. Między stronami powstał więc spór o to, czy w związku z tą nieważnością można dochodzić wynikających w niej roszczeń i czy nadal istnieje określony w niej stosunek prawny.

- Czy spór o ustalenie, że ten stosunek prawny wynikający z nieważnej umowy jednak nie istnieje, można poddać pod rozstrzygnięcie sądu polubownego - pyta pan Mateusz z Kędzierzyna-Koźla.

Tak. Dopuszczalność poddawania sporów pod rozstrzygnięcie sądu polubownego została określona w art. 1157 kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.). Przepis ten dopuszcza zapis na sąd polubowny w sprawie rozpoznawania sporów zarówno o prawa majątkowe, jak i niemajątkowe, które mogą być przedmiotem ugody sądowej. Nie można jednak poddać rozstrzygnięciu sądu polubownego spraw o alimenty. Zapis na sąd polubowny dotyczy więc spraw cywilnych w zakresie określonym w art. 1 kodeksu postępowania cywilnego, a więc również sporów ze stosunku umownego. Chodzi tutaj na przykład o roszczenia o wykonanie umowy, niewykonanie jej lub nienależyte wykonanie, odstąpienie od niej, a nawet o roszczenia deliktowe dotyczące zdarzenia związanego z niewykonaniem albo nienależytym wykonaniem jej.

Dlatego spór o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego, który wynika z nieważnej umowy, może zostać poddany przez strony pod rozstrzygnięcie sądu polubownego. Nie muszą więc w tej sprawie wnosić pozwu do sądu powszechnego. Taką opinie wyraził również Sąd Najwyższy w uchwale z 23 września 2010 r. w sprawie sygn. akt IIICZP 57/10, odpowiadając w składzie trzech sędziów na pytanie prawne Sądu Apelacyjnego w Gdańsku dotyczące zakresu art. 1157 k.p.c. oraz katalogu spraw, w których może być ustanowiony zapis na sąd polubowny.

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

Art. 1157 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Uchwała Sądu Najwyższego z 23 września 2010 r. w sprawie sygn. akt III CZP 57/ 10.