Czy można podważyć umowę pożyczki

Czytelniczka wzięła ekspresową pożyczkę w firmie, której ofertę znalazła w internecie.

- Co miesiąc płacę raty, w których odsetki przekraczają kwotę spłacanego kapitału. Czy można unieważnić taką umowę?

Stosownie do treści art. 359 par. 21 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego NBP (obecnie 20 proc.). Jeżeli wysokość tych odsetek przekracza wysokość odsetek maksymalnych, stronie umowy należą się odsetki maksymalne. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych, także w razie dokonania wyboru prawa obcego.

Zatem jeżeli wbrew postanowieniom art. 359 par. 21 k.c. w umowie zostały przewidziane odsetki wyższe (w stosunku rocznym) niż odsetki maksymalne, zastosowanie znajdzie sankcja w postaci redukcji odsetek przewyższających dopuszczalną granicę do wysokości odsetek maksymalnych. Obniżenie wysokości odsetek do poziomu dopuszczalnych odsetek maksymalnych następuje z mocy prawa, bez konieczności dokonywania zmiany umowy przez strony czy składania oświadczenia woli przez jedną z nich. Oprócz wynikającej z powyższych przepisów redukcji odsetek do poziomu odsetek maksymalnych dłużnik może skorzystać z ochrony wynikającej z innych regulacji prawnych.

Swoboda stron w kształtowaniu treści czynności prawnej zastrzegającej odsetki podlega ogólnym regułom wynikającym z art. 58 par. 2 k.c. W konsekwencji czynność prawna zastrzegająca odsetki, jeżeli jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, jest bezwzględnie nieważna. Czynność taka nie wywołuje zatem zamierzonych przez strony skutków w sferze cywilnoprawnej.

Adam Makosz

Odpowiedź Ministerstwa Sprawiedliwości z 13 lipca 2010 r. z na interpelację nr 16367.