Jak dochodzić zaległych alimentów

Jeżeli mąż nie chce sam dobrowolnie płacić alimentów, to wówczas może je wyegzekwować komornik. Należy mu przedstawić tytuł egzekucyjny zasądzający alimenty z klauzulą wykonalności nadaną przez sąd. Tylko na podstawie zawartego ustnego porozumienia komornik nie wyegzekwuje alimentów.

Wprawdzie rodzice mogą sami porozumieć się co do wysokości płacenia alimentów na dziecko, to jednak w razie braku wyroku sądu albo ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem świadczenia nie można skutecznie egzekwować. Mając roszczenie alimentacyjne potwierdzone w urzędowym dokumencie, rodzic występujący w imieniu małoletniego dziecka ma prawo domagać się wszczęcia egzekucji komorniczej i w ten sposób odebrać zaległe alimenty, wystąpić do prokuratora o ściganie dłużnika alimentacyjnego, a wkrótce po wejściu w życie przepisów nowej ustawy z 19 lutego 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych do biur informacji gospodarczych przekazać tam na nowych zasadach dane dotyczące dłużnika alimentacyjnego.

Art. 1081-1087 ustawa z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 13, poz. 296 z późn. zm.).

Art. 209 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. nr 88, poz. 553 z późn. zm.).

Osoba bliska, która zatrudnia dłużnika alimentacyjnego w razie zajęcia wynagrodzenia za pracę w poszukiwaniu świadczeń alimentacyjnych nie może zasłaniać się zarzutem, że wypłaciła dłużnikowi wynagrodzenie z góry, ani zarzutami, że dłużnik pracuje bez wynagrodzenia. Nie może też twierdzić, że wypłaca mu pensję niższą od przeciętnej. Właściciel warsztatu nie może też bronić swojego syna przed egzekucją ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, twierdząc, że przysługuje mu wierzytelność od niego nadająca się do potrącenia z jego roszczenia o wynagrodzenie.

Art. 1087 ustawa z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 13, poz. 296 z późn. zm.).

Komornik ma obowiązek z urzędu przeprowadzić dochodzenie, aby ustalić zarobki i stan majątkowy dłużnika alimentacyjnego i jego miejsce zamieszkania. gdyby mu się to nie udało i przedsięwzięte przez niego środki okazały się bezskuteczne, to wówczas na wniosek komornika policja powinna ustalić miejsce zamieszkania i pracy dłużnika.

Takie dochodzenie powinno być przeprowadzane okresowo w odstępach nie dłuższych niż 6 miesięcy. Gdyby nie zostały w ten sposób ustalone dochody dłużnika ani jego majątek, to wówczas komornik powinien wnieść do sądu wniosek o nakazanie dłużnikowi wyjawienie majątku. Bezskuteczność egzekucji nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania. przez komornika. Komornik i policja mają więc obowiązek pomóc wierzycielowi alimentacyjnemu, podobnie jak sąd, który z urzędu nadaje klauzulę wykonalności tytułowi egzekucyjnemu zasądzającemu alimenty.

Art. 1082 i 1086 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 13, poz. 296 z późn. zm.).

Jeżeli ojciec dziecka uporczywie uchyla się od płacenia alimentów, jakie ciążą na nim z mocy ustawy lub orzeczenia sądu i w ten sposób narażą dziecko na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, to grozi mu za to kara grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do dwóch lat. Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub organu, który podejmuje działania wobec dłużnika alimentacyjnego. Gdyby pokrzywdzony miał przyznane świadczenie rodzinne albo świadczenia pieniężne, wypłacane w razie bezskuteczności egzekucji alimentów, to wówczas ściganie odbywa się z urzędu.

Art. 209 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. nr 88, poz. 553 z późn. zm.).

Jeżeli powstaną zaległości w płaceniu alimentów za okres dłuższy niż sześć miesięcy, to wówczas komornik z urzędu składa wniosek do Krajowego Rejestru Sądowego o wpisanie go do rejestru dłużników niewypłacalnych.

Natomiast wójt, burmistrz i prezydent miasta mają obowiązek przekazywać dane o dłużnikach alimentacyjnych do biur informacji gospodarczej.

Nowa ustawa z 19 lutego 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych, która już w czerwcu wejdzie w życie, przewiduje całą procedurę zgłaszania dłużnika alimentacyjnego do BIG. Znowelizowała w tym zakresie ustawę z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Nowela przewiduje, że w razie bezskuteczności egzekucji osoba uprawniona może złożyć wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego. Przeprowadzany będzie wówczas wywiad alimentacyjny w celu ustalenia sytuacji rodzinnej i zawodowej dłużnika, jego stanu zdrowia oraz przyczyny niełożenia na utrzymanie dzieci. Odbiera się też od niego oświadczenie majątkowe oraz informuje dłużnika o przekazaniu do biura informacji gospodarczej informacji o jego zobowiązaniach w związku z niepłaceniem alimentów w razie powstania zaległości za okres dłuższy niż sześć miesięcy.

Ustawa z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. nr 1, poz. 7 z późn. zm.).

Trybunał Konstytucyjny w wyroku w sprawie 46/07 uznał 22 września 2009 r., że zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu narusza przepisy konstytucji, więc nie można go zabierać osobie uchylającej się od płacenia alimentów. Orzeczenie dotyczące art. 5 ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej jest niezgodne z art. 2 i art. 31 ust. 3 konstytucji.

Możliwość zatrzymania prawa jazdy została przywrócona w ustawie z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. nr 1, poz. 7 z późn. zm.).

Wprowadziła ona możliwość zatrzymywania prawa jazdy dłużnikom alimentacyjnym na podstawie decyzji starosty. Natomiast, jeżeli dłużnik umożliwi przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, złoży oświadczenie majątkowe, zarejestruje się jako bezrobotny albo poszukujący pracy, podejmie pracę lub inną formę aktywizacji zawodowej, prawo jazdy zostanie zwrócone. Jeżeli z tytułu zaległości alimentacyjnych dłużnicy nie utracili prawa jazdy na dłużej niż rok, to nie muszą po raz drugi zdawać egzaminu.

Dla zalegających z płaceniem alimentów konieczność zdawania ponownego egzaminu na prawo jazdy i ponoszenie kosztów z tym związanych jest dodatkowym bodźcem do tego, aby szybko uregulować zaległości i przynajmniej przez pewien czas płacić bieżące raty alimentów.

Ustawa z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. nr 1, poz. 7 z późn. zm.).

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

malgorzata.piasecka@infor.pl