Czy nieobecność strony wyklucza postępowanie

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

W postępowaniu sądowym nieznanego z miejsca pobytu pracownika zastąpić może kurator. Zostanie on ustanowiony pod warunkiem uprawdopodobnienia tego, że miejsce pobytu pozwanego jest nieznane. Nie wystarczy jednak do tego samo niepodejmowanie korespondencji przez pracownika. Uprawdopodobnienie następuje najczęściej poprzez przedstawienie dokumentów takich jak pisma kierowane do przeciwnika zwrócone przez pocztę z powodu wyprowadzki adresata, informacje z centralnego biura adresowego lub z właściwego wydziału ewidencji ludności.

Wniosek o kuratora pracodawca może złożyć już w pozwie, jeśli wie, że miejsce pobytu pozwanego nie jest znane. Najczęściej jednak to, iż pozwany pracownik nie zamieszkuje pod wskazanym w pozwie adresem, okazuje się przy nieudanej próbie doręczenia pozwu pozwanemu. Sąd wzywa wtedy powoda do podania prawidłowego adresu pozwanego pod rygorem zawieszenia postępowania. Jeśli powód nie jest w stanie ustalić prawidłowego adresu pozwanego pracownika, powinien złożyć wniosek o ustanowienie kuratora procesowego.

Kuratorem procesowym dla nieznanego z miejsca pobytu pracownika może być każdy, ponieważ przepisy procedury cywilnej nie stawiają w tym względzie ograniczeń. Kuratorem należy jednak w miarę możliwości ustanowić osobę bliską dla reprezentowanej strony (pracownika) albo obeznaną ze stanem jej sprawy.

W praktyce sądowej kuratorami ustanawia się także adwokatów, radców prawnych lub pracowników sądu. Kuratorom takim należy się wynagrodzenie, dlatego uwzględnienie wniosku pracodawcy sąd uzależni od złożenia przez niego zaliczki na wydatki z tym związane.

Od chwili ustanowienia kuratora zastępuje on w procesie pozwanego pracownika. Jest on uprawniony do podejmowania za stronę reprezentowaną wszystkich czynności procesowych. Sąd doręcza mu wszelkie pisma przeznaczone dla pozwanego. Jednym z głównych zadań kuratora jest również dążenie do ustalenia miejsca pobytu strony.

Rozpoznanie sprawy bez ustanowienia kuratora procesowego dla pozwanego mimo wniosku powoda oraz istnienia ku temu przesłanek powoduje pozbawienie go możliwości obrony swych praw, co jest przyczyną nieważności postępowania (wyrok Sądu Najwyższego z 16 grudnia 1994 r., I PRN 33/94, OSNP 1995/9/109). Identyczne skutki mogą wystąpić w sytuacji odwrotnej, to jest wtedy gdy kurator został ustanowiony bez uprawdopodobnienia, że miejsce pobytu danej osoby jest nieznane, bądź dla osoby, której miejsce pobytu jest znane (postanowienie SN z 18 listopada 1982 r., I CR 389/82, LEX nr 8490). Nieważność postępowania powoduje konsekwencje w postaci uchylenia wyroku, od którego wniesiono apelację lub możliwość żądania wznowienia postępowania, jeżeli wyrok uprawomocnił się.

Art. 143-144 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).