Jak bezpiecznie przeprowadzać transakcje finansowe za granicą

W razie utraty karty jej użytkownik powinien niezwłocznie skontaktować się z bankiem lub organizacją, która ją wydała. Musi to zrobić od razu, nawet wówczas, gdy do kradzieży doszło poza granicami kraju. Użytkownik karty od razu powinien więc zadzwonić do dostępnego przez całą dobę centrum autoryzacji kart. O numerze tym wydawca karty powinien poinformować klienta w momencie podpisania umowy. Często też właściwy numer zapisany jest na odwrocie karty. Zgłoszenie utraty karty jest istotne z punktu wiedzenia odpowiedzialności za dokonywane transakcje. Zgodnie z przepisami wydawca karty ponosi odpowiedzialność za przeprowadzone nią transakcje dopiero od momentu zgłoszenia jej utraty.

Art. 22 ustawa z 12 września 2002 r. o elektronicznych instrumentach płatniczych (Dz.U. nr 169, poz. 1385).

Nie zawsze bank ponosi odpowiedzialność za utratę pieniędzy, które zostały wypłacone z konta za pomocą karty. Jeżeli podczas wakacji ktoś ukradnie nam kartę lub ją zgubimy, to obowiązkiem posiadacza karty jest natychmiastowe zgłoszenie tego do banku. Dopiero gdy dokonaliśmy zgłoszenia kradzieży lub zagubienia karty, to obowiązkiem banku jest jej zastrzeżenie. Jeżeli bank tego nie zrobi, to ponosi odpowiedzialność za wypłacone z konta środki. Zgodnie z przepisami, jeśli umowa nie przewiduje inaczej, posiadacza obciążają operacje dokonane z użyciem utraconej karty płatniczej do czasu zgłoszenia wydawcy jej utraty, do kwoty stanowiącej równowartość w złotych 150 euro. Ograniczenie to nie dotyczy operacji, do których doszło z winy posiadacza lub użytkownika. Posiadacza nie obciążają jednak operacje dokonane z użyciem utraconej karty płatniczej, jeżeli ich dokonanie nastąpiło wskutek nienależytego wykonania zobowiązania przez wydawcę lub akceptanta. Nawet jednak w przypadku zgłoszenia kradzieży lub zagubienia karty nie we wszystkich sytuacjach bank pokryje nam wynikłe z tego straty. Zgodnie z przepisami posiadacza obciążają operacje dokonane przez osoby, którym udostępnił kartę płatniczą lub ujawnił kod identyfikacyjny. Najczęściej będziemy mieli z tym do czynienia w sytuacji, gdy płatność kartą nastąpiła z użyciem kodu PIN. Z tego też względu użytkownik karty bezwzględnie powinien pamiętać o tym, aby pod żadnym pozorem nie nosić w portfelu wraz z kartą kartki z zapisanym kodem PIN. Należy też pamiętać o tym, że gdy odnajdziemy zastrzeżoną kartę, nie możemy dokonywać przy jej użyciu żadnych transakcji.

Korzystając więc z karty, należy też pamiętać o tym, żeby zachować wszystkie dowody dokonania transakcji. W sytuacji gdy na miesięcznym wyciągu z konta pojawią się transakcje, których użytkownik nie wykonywał, należy niezwłocznie powiadomić o tym bank wydawcę karty i złożyć reklamację. Dowody te mogą pomóc w ustaleniu sprawcy, który ukradł nam kartę lub ją znalazł i bez uprawnienia się nią posłużył.

Art. 28 ustawy z 12 września 2002 r. o elektronicznych instrumentach płatniczych (Dz.U. nr 169, poz. 1385 z późn. zm.).

Wypłata w bankomacie, choć wykonywana automatycznie, jest obarczona możliwością wystąpienia błędu. Może się zdarzyć, że bankomat nie wypłaci pieniędzy lub wyda kwotę niezgodną z żądaną i tak też zostanie ona zaksięgowana. Klient w takiej sytuacji powinien zgłosić reklamację w terminie określonym w regulaminie otrzymanym przy otwarciu przez niego rachunku bankowego. Zazwyczaj jest ona rozpatrywana od 14 do 30 dni od daty otrzymania wyciągu z wykazem operacji. Jeżeli chodzi o wymagania reklamacji, to ustawa o elektronicznych instrumentach płatniczych nie określa procedury postępowania w razie zgłoszenia reklamacji przez posiadacza karty płatniczej. Sposób postępowania wynika z wewnętrznych regulacji banku lub z zawartej umowy o kartę płatniczą. Warto jednak w takiej sytuacji zachować potwierdzenie, bo część maszyn drukuje informację o tym, że została wypłacona kwota inna niż żądana. Brak wydruku nie jest jednak przeszkodą w wyjaśnieniu stanu faktycznego. Jeśli jednak zachowaliśmy potwierdzenie, bank może już w momencie składania reklamacji wstępnie uznać reklamowaną kwotę na korzyść klienta.

Art. 27 ustawy z 12 września 2002 r. o elektronicznych instrumentach płatniczych (Dz.U. nr 169, poz. 1385 z późn. zm.).

W praktyce umowa płatności za kartę kredytową nie jest rozbudowana. Zawiera tylko podstawowe obowiązki strony. Szczegółowe postanowienia, które są integralną częścią umowy, zawarte są w regulaminach korzystania z kart kredytowych. Niejednokrotnie zapisy dotyczące kosztów, jakie zobowiązany jest ponosić konsument w związku z korzystaniem z kart kredytowych, zawiera tabela opłat i prowizji. Dopiero kompleksowe przeanalizowanie tych dokumentów pozwala na jednoznaczną odpowiedź na pytanie, czy w związku z korzystaniem z karty bank pobiera opłaty. Zdarza się, że przy przewalutowaniu transakcji pobierana jest prowizja za tę czynność. Informacja o jej wysokości powinna znajdować się w tabeli opłat i prowizji.

Art. 14 ustawy z 12 września 2002 r. o elektronicznych instrumentach płatniczych (Dz.U. nr 169, poz. 1385).

Samo użycie kodu identyfikacyjnego (PIN) nie wystarcza do obciążenia posiadacza zakwestionowaną przez niego operacją. Użycie PIN-u przez osobę nieuprawnioną musi być bowiem konsekwencją zawinionego działania posiadacza karty. Wiele przestępstw połączonych jest przecież z uzyskaniem wiedzy o PIN-ie niezależnie od zachowania samego posiadacza karty. Jako przykład można podać przestępne uzyskiwanie danych zakodowanych na karcie i numeru PIN za pomocą kamer umieszczonych w bankomacie. Nie można więc założyć, że użycie PIN-u przez osobę nieuprawnioną w każdym przypadku obciąża posiadacza karty. Bank, stosując takie założenie, w sposób nieprawidłowy rozszerzył odpowiedzialność ustawową posiadacza karty za wszystkie transakcje dokonane z użyciem kodu identyfikacyjnego.

Art. 28 ustawa z 12 września 2002 r. o elektronicznych instrumentach płatniczych (Dz.U. nr 169, poz. 1385 z późn. zm.).

Zgodnie z przepisami wydawca karty - bank udostępnia posiadaczowi zestawienia operacji w sposób i w terminach określonych w umowie o kartę płatniczą. Zestawienie to bank jest obowiązany przesyłać posiadaczowi karty nie rzadziej niż raz w miesiącu. Z kolei do obowiązków posiadacza karty kredytowej należy zgłoszenie wydawcy niezgodności w zestawieniu operacji w terminie określonym w umowie o kartę płatniczą, który nie może być krótszy niż 14 dni od dnia otrzymania zestawienia. Zgłoszenie dotyczy w szczególności:

● kwestionowanych operacji ujętych w zestawieniu przesłanym przez bank,

● błędu lub innych nieprawidłowości w przeprowadzeniu rozliczenia.

Zgłoszone zastrzeżenia powinny być rozpatrywane niezwłocznie. W praktyce oznacza to więc, że jeśli posiadacz karty w terminach określonych umową nie zgłosił zastrzeżeń co do kwot operacji i samych operacji ujętych w przedstawionym przez wydawcę zestawieniu - zobowiązany jest do zapłaty kwot wynikających z tych zestawień. Dokumenty te są zatem dowodem na dokonanie operacji finansowych przez posiadacza karty lub upoważnionego przez niego użytkownika karty. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na przepisy prawa bankowego zezwalające bankom na sporządzanie dokumentów związanych z czynnościami bankowymi na elektronicznych nośnikach informacji, jeżeli tylko dokumenty te będą w sposób należyty utworzone, utrwalone, przekazane, przechowywane i zabezpieczone. Innymi słowy, gdy posiadacz nie zakwestionuje przed bankiem dostarczonego mu zestawienia, nie będzie mógł powoływać się przed sądem na ich niezgodność z rzeczywistym stanem rzeczy.

Art. 24 i 27 ustawy z 12 września 2002 r. o elektronicznych instrumentach płatniczych (Dz.U. nr 169, poz. 1385 z późn. zm.).

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 22 sierpnia 2007 r., sygn. akt VI ACa 380/2007.

Łukasz Sobiech

lukasz.sobiech@infor.pl